„Trump heeft het Kremlin een theatraal ultimatum gesteld. De wereld sidderde in afwachting van de consequenties. Europa op oorlogspad was teleurgesteld. Rusland maakt het niets uit.” Dat schreef Dmitri Medvedev, vicevoorzitter van de Russische veiligheidsraad dinsdag op X, als reactie op de aankondigingen die de Amerikaanse president maandag deed.

Tijdens een bezoek van NAVO-chef Mark Rutte aan het Witte Huis beloofde Trump Oekraïne nieuwe wapenleveranties en kondigde hij invoerheffingen aan als Rusland niet binnen vijftig dagen vredesafspraken maakt met Oekraïne. Een uitzonderlijke stap voor Trump, die tot dusver weigerde Moskou extra sancties op te leggen.

Het Kremlin meldde dinsdagmiddag nog niet te willen reageren op het ultimatum. „De verklaring van president Trump is zeer ernstig. We hebben absoluut tijd nodig om te analyseren wat in Washington is gezegd”, zei woordvoerder Dmitri Peskov.

Onverstandig

Tot zover de openbare uitingen. Hoe Trumps aankondiging achter de schermen in Moskou is ontvangen, is lastig te beoordelen, stelt historicus en analist Hidde Bouwmeester. „Medvedev zegt dat Rusland niet onder de indruk is en dat is Moskou ook niet. Wel denk ik dat er in het Kremlin onzekerheid heerst. Aan het handelen van Trump is geen touw vast te knopen. Dat vinden wij in het Westen, maar dat geldt ook voor Moskou. Onder de Republikein lijkt het Amerikaanse standpunt steeds te wisselen. Daardoor is het voor de Russen moeilijk om beleid te maken.”

Het zal de Russen bovendien frustreren dat Europa nu in staat is Amerikaanse wapens te kopen, zegt de historicus. „Tegelijkertijd: Rusland maakt heel veel. Wil Europa in staat zijn Poetin af te schrikken, dan zal het zelf veel meer moeten produceren. Maar dat gaat wel even duren.”

Grote vraag is wat Rusland nu gaat doen. Bouwmeester: „Het is goed mogelijk dat het Kremlin afwacht wat er gebeurt. Vanuit Poetins perspectief is het niet onverstandig even af te wachten of de soep wel zo heet wordt gegeten als die wordt opgediend. Onderneemt Trump echt stappen na vijftig dagen?”

Verontrustend

Veel zorgen lijkt Poetin zich daar nu niet over te hoeven maken, stelt de analist. „Trump heeft in het verleden al meermaals ultimatums gesteld en met sancties gedreigd als Rusland niet zou gaan onderhandelen. Tot dusver bleven consequenties echter uit.”

In het geval Trump nu wel de daad bij het woord voegt, zal Moskou daar zeker door worden geraakt, zegt Bouwmeester. „Op korte termijn zijn de gevolgen misschien niet zo groot, maar op de lange termijn kan het voor Rusland moeilijk worden de oorlog vol te houden. Zeker omdat het land het economisch al zwaar heeft.”

Tegelijkertijd plaatste The New York Times dinsdag een kanttekening. Volgens de krant hoeven mogelijke invoertarieven Moskou niet enorm te verontrusten, omdat de VS weinig goederen uit dat land importeren. In 2023 verkocht Rusland volgens de krant voor minder dan 5 miljard dollar aan de VS. De sancties tegen de Russische energiesector, die nu worden besproken in de Amerikaanse Senaat, zouden Moskou wel hard treffen.

Schuld

Dat de Russen de komende weken eveneens zullen gebruiken om Trump te bespelen, is daarom ook aannemelijk, stelt Bouwmeester. „Poetin is, onder meer door zijn verleden als KGB-agent, goed in staat de Amerikaanse president te manipuleren.”

Maar zelfs in dat geval zal Moskou het niet voor elkaar krijgen dat Amerika de wapenleveranties stopt, denkt de analist. „De VS hebben veel belang bij die leveringen, omdat Europa nu grote orders plaatst en goed voor de wapens betaalt. Mogelijk ziet Trump wel af van de importheffingen. Op dit moment is dat echter onduidelijk.”

Het kan ook zijn dat Poetin er alsnog voor kiest onderhandelingen aan te gaan. Bouwmeester: „Maar ook dan zal hij het spel slim spelen door met harde eisen te komen, waar Oekraïne vervolgens niet mee akkoord kan gaan. Dat geeft Moskou de gelegenheid Kyiv –opnieuw– de schuld te geven van het uitblijven van vrede.”