„Ik moet trouwen met deze man, maar ik wil dat niet.” Dat soort noodkreten komen binnen bij het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating (LKHA). Jonge vrouwen die normaal gesproken in Nederland wonen, luiden vanuit bijvoorbeeld Syrië de noodklok. Daar zitten ze vast. Geregeld hebben ze hun kinderen bij zich.

Familie neemt het paspoort van de jonge vrouwen in. Ze kunnen amper op internet en worden continu in de gaten gehouden. De vrouwen worden geacht te trouwen in hun oorspronkelijke thuisland of worden daar achtergelaten. Nederland raakt uit beeld.

„Ouders in Nederland vinden bijvoorbeeld dat hun dochter zich in ons land te vrij gedraagt in bijzijn van mannen”, duidt Diny Flierman, manager van het LKHA, de problematiek. „De ouders zijn bang voor roddels en keuren de vriend van hun dochter niet goed. Ook kan er verzet zijn tegen het geloof of de culturele achtergrond van de partner van een dochter of zoon. Of ouders willen niet dat hun kind een homoseksuele relatie aangaat.”

Bang

Het aantal meldingen van huwelijksdwang en achterlating is „opnieuw fors gestegen”, meldt het LKHA donderdag. In 2025 ging het om 97 meldingen. Dat is 41 procent meer dan het jaar daarvoor. Voor dit jaar staat de teller tot begin juni op 74 meldingen. Vaak betreft het vrouwen.

De noodkreten komen de laatste tijd relatief vaak uit Syrië. Ook verdwijnen mensen vanuit Nederland naar Irak, Somalië, Egypte en Pakistan. In Turkije en Marokko speelt de problematiek minder dan voorheen, zegt Flierman.

„We merken dat een familielid in de buurt is die controle houdt”

Diny Flierman, manager Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating

Als jonge vrouwen via bijvoorbeeld videobellen alarm slaan, kunnen ze dat veelal niet in vrijheid doen, is Fliermans ervaring. „We merken nogal eens dat een familielid in de buurt is. Die houdt controle. De veiligheid van de vrouw kan op het spel staan.”

Speelt het probleem met name in islamitische kring, afgaand op de landen die u noemt?

„Het LKHA gelooft niet dat het probleem per se met de islam te maken heeft. In Nederland en andere westerse landen kunnen vrouwen zich vrijer bewegen. Ouders uit niet-westerse landen kunnen zich zorgen maken over verwestering en verlies van de oorspronkelijke cultuur bij hun kinderen.”

Iemand als PVV-leider Geert Wilders zou kunnen tegenwerpen dat u niet onder ogen wilt zien dat vrouwen binnen de islam geen vrijheid hebben?

„Het LKHA wil niet per se focussen op religie. De islam schrijft geen huwelijksdwang voor. De problemen zijn niet terug te voeren op één religie, maar veel meer op zeer traditionele denkbeelden in gesloten culturen. Zaken als sociale controle, familie-eer en traditionele opvattingen over relaties spelen een belangrijke rol.

Laten we niet vergeten dat ook onder veel witte Nederlanders vrije partnerkeuze geen vanzelfsprekendheid is. Hoeveel datingprogramma’s duwen iemand niet subtiel in de richting van een partner? Binnen streng reformatorische kring of bij de Jehovah’s Getuigen vinden ze het belangrijk dat mensen trouwen binnen hun eigen cirkel.”

In 2024 werd de achtienjarige Syrische vrouw Ryan in Lelystad vermoord door haar behoudend islamitische familie omdat ze te westers zou leven. Dat soort gewelddadige uitwassen doen zich toch niet voor in orthodox-christelijke kring?

„In verschillende gemeenschappen kunnen grote spanningen ontstaan rond traditionele rolopvattingen over mannen en vrouwen, over vrouwelijke seksualiteit. Gelukkig leidt die frictie lang niet altijd tot eergerelateerd geweld. In het grootste deel van de wereld heeft familie een bepalende rol in de keus van huwelijkspartners. Ik wil niet generaliseren en het probleem van huwelijksdwang alleen maar leggen bij conservatieve moslims. Dit verschijnsel doet zich voor binnen alle religies. En ook veel niet-religieuze ouders vinden het moeilijk als hun kind met een partner van gelijk geslacht thuiskomt.”

Met het naderen van de zomervakantie lanceert het LKHA een campagne om aandacht te vragen voor onder meer huwelijksdwang. Vaak blijft die problematiek verborgen, meldt de organisatie. „Signalen zijn er regelmatig wel: een leerling die plotseling verdwijnt, iemand die gespannen is over een vakantie, een jongere die opvallend gecontroleerd wordt door familie.”

Wat kan een bezorgde broer doen als zijn zus naar Syrië vertrekt en daar dreigt te worden uitgehuwelijkt?

„Hij kan bij ons aankloppen, of bij Veilig Thuis, en bijvoorbeeld anoniem advies vragen.”