Bedrijven weren vaker
weigeraar zondagswerk

De Rerformatorisch Maatschappelijke Unie (RMU) heeft onderzoek gedaan naar de gevolgen van de in 1996 ingevoerde nieuwe Arbeidstijdenwet, die het werkgevers gemakkelijker maakt om hun personeel op flexibele tijden te laten werken. De aanleiding voor het onderzoek was dat de reformatorische belangenorganisatie van haar leden regelmatig klachten kreeg dat zij werden geweigerd voor functies vanwege hun principiële bezwaren tegen zondagswerk.

Ondernemers maken echter bijna nooit duidelijk dat ze om die reden mensen op bepaalde posten weigeren, want dat kan worden gezien als discriminatie op grond van levensovertuiging, stelt RMU-directeur P. Schalk. „Er is bij de ondernemingen sprake van een verborgen code.” Hij is dan ook aangenaam verrast dat de bedrijven in het onderzoek toch duidelijk voor hun mening uitkomen.

Enquête
Voor het onderzoek, dat werd gehouden in het kader van een heao-afstudeerscriptie, werden 2000 bedrijven uit verschillende branches benaderd. De enquête is ingevuld door 432 ondernemingen. Deze respons van 21,6 procent is net voldoende om betrouwbare conclusies te kunnen trekken, aldus onderzoeker Henrieke de Leeuw.

In precies een kwart van de ruim 400 bedrijven wordt op zondag gewerkt. Verder zegt 3 procent in de toekomst op zondag open te gaan. De belangrijkste redenen zijn de koopzondag, de aard van het werk en de bedrijfsomstandigheden.

Van de bedrijven die zondags open zijn, wordt in 68 procent van de gevallen de werknemer die principiële bezwaren heeft van zondagsarbeid vrijgesteld. Dit wordt geregeld met de werknemer of is vastgelegd in de CAO. De overige 32 procent van de ondernemingen stelt niemand vrij van zondagsarbeid.

Uit de enquête blijkt dat de Arbeidstijdenwet slecht uitpakt voor sollicitanten die niet op de eerste dag van de week willen werken. Voor de komst van de wet gaf 14 procent van de bedrijven die zondags open zijn aan dat zij de eis tot zondagsarbeid stellen. Drie jaar na invoering van de wet is dat percentage al gestegen tot 27 procent, terwijl bovendien nog eens 23 procent van de bedrijven vermoedt dat zij de komende jaren ook deze eis stellen. Daarentegen stelt de helft van de bedrijven dit nooit te zullen doen.

Nieuw voedsel
Wat D66-kamerlid Bakker, vice-voorzitter van zijn fractie, betreft geeft het onderzoek nieuw voedsel aan de gedachte dat in de Arbeidtijdenwet met godsdienstige gewetensbezwaren van werknemers te weinig rekening is gehouden. Bakker wil daarom een initiatiefwetsvoorstel gaan voorbereiden om de Arbeidstijdenwet aan te passen zodat de rechten van het individu beter beschermd zijn. „Werkgevers horen niet te vragen naar de christelijke achtergrond van sollicitanten. Ze mogen ook niet vragen of vrouwen in de toekomst zwanger denken te zullen worden. Dat hoort voor mij allemaal bij het antidiscriminatiebeginsel.”

Volgens Bakker is het „in het Nederlandse arbeidsbestel best mogelijk de zaken zo te regelen dat werknemers met godsdienstige bezwaren tegen zondagsarbeid daarvan vrijgesteld worden.” De D66'er: „We houden toch ook steeds meer rekening met mensen met zorgtaken?”

De RMU is blij met het initiatief van Bakker. Dat neemt niet weg dat de organisatie de cijfers die uit haar onderzoek naar voren komen „zeer verontrustend” blijft vinden voor gewetensbezwaarden. „Selectie aan de poort op levenbeschouwelijke gronden blijkt in het verborgene al in een vergevorderd stadium”, aldus Schalk. De RMU wil op grond van het onderzoek op verschillende terreinen actie ondernemen om de positie van gewetensbezwaarde sollicitanten en werknemers beter te garanderen.

Weinig hulpvragen over de zondag

„Je wordt eenling”