De oorlog met Iran moest voor Israël het sluitstuk vormen van het breken van de zogenoemde As van Verzet die Teheran de afgelopen decennia rond de Joodse staat had opgebouwd. Variërend van Hamas in de Gazastrook tot de Houthirebellen in Jemen.

Israël slaagde er inderdaad in – vooral na de aanslagen van 7 oktober 2023 – om de Iraanse omsingeling te doorbreken en zijn vijanden forse klappen toe te brengen. Maar het laatste conflict dwong het Iraanse regime niet op de knieën. Daarmee blijft het Iraanse streven om de Joodse staat van de kaart te vegen, recht overeind staan.

Juist om die reden uitte zowel de Israëlische geheime dienst Mossad als de legertop grote bedenkingen tegen het raamwerkakkoord dat de VS en Iran afgelopen zondag sloten. Hoewel nog niet alle details bekend zijn en er nog stevige onderhandelingen moeten volgen, spreken zij nu al de vrees uit dat elke toekomstige overeenkomst onvoldoende waarborgen voor de veiligheid van Israël biedt.

Ballistische raketten

Anonieme functionarissen van de Mossad en het leger verklaarden tegenover het Israëlische dagblad The Jerusalem Post dat de Amerikaanse president Donald Trump te veel focust op het openstellen van de Straat van Hormuz en het indammen van de Iraanse nucleaire ambities.

Hoewel zij het belang daarvan zeker onderkennen, hadden zij graag gezien dat de deal ook garanties biedt voor het inperken van het Iraanse arsenaal ballistische raketten en het stopzetten van hulp aan terroristische bewegingen in de regio. Het leger is bang dat Iran op termijn zo veel ballistische raketten produceert dat de Israëlische luchtverdediging niet meer in staat is grote salvo’s langdurig tegen te houden. Vooral nu miljarden dollars aan Iraanse tegoeden zullen worden vrijgegeven, kan Teheran die fondsen aanwenden om zijn capaciteit weer volledig op te bouwen en zelfs uit te breiden, is de vrees.

Ook de politiek mengt zich in het debat. Zoals verwacht klinkt er vooral kritiek uit uiterst rechtse hoek. Minister van Financiën Bezalel Smotrich riep de regering maandag op het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran niet te accepteren. Minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir verklaarde dat Israël „niet gebonden is aan overeenkomsten die zijn mogelijkheden om zich te verdedigen beëindigen”.

Maar ook meer gematigde politici hebben weinig goede woorden over voor het akkoord. Voormalig minister van Defensie Benny Gantz is verbolgen over de Amerikaanse en Iraanse eis dat Israël de strijd tegen de Libanese terreurbeweging Hezbollah stopzet. „Onder geen enkele omstandigheid kun je akkoord gaan met het inperken van Israëls vrijheid van handelen in Libanon of een terugtrekking die de inwoners in het noorden in gevaar brengt.”

Parlementsverkiezingen

Een deel van de politieke kritiek moet overigens worden gezien tegen de achtergrond van de Israëlische parlementsverkiezingen die dit najaar plaatsvinden. Naftali Bennett, die zich momenteel nadrukkelijk profileert als de opvolger van premier Benjamin Netanyahu, betitelt de opstelling van de huidige regering in het conflict met Iran als „historisch falen”. Zodra hij een nieuw kabinet leidt, zal „de klok voor het omverwerpen van het Iraanse regime gaan tikken”, voorspelde Bennett.

Netanyahu beperkte zich in zijn reactie op de deal tot het opsommen van de gezamenlijke militaire successen die Israël en Amerika tegen Iran boekten. „We hebben jullie van de nucleaire vernietiging gered”, hield hij de bevolking maandag tijdens een persconferentie voor.

Maar over het akkoord zelf hield hij zich vooralsnog op de vlakte. Officieel omdat hij de details van het raamwerkakkoord nog niet kent. Maar de premier zal zich ook nadrukkelijk bezinnen op de vraag hoe hij zich politiek uit deze situatie kan redden. Vooral omdat Trump hem de afgelopen weken diverse keren hardhandig tot de orde riep wegens de Israëlische militaire acties in Libanon.