Consument

Schaakschoonheid in de praktijk

In eindspelstudies speelt schaakschoonheid een wezenlijke rol. Maar ook in gewone partijen komt die schoonheid geregeld tot uiting, zoals in het duel tussen Boris Spasski en David Bronstein uit 1960.

Bij sommige schaaktoernooien wordt het spelen van mooie partijen aangemoedigd door een zogenaamde schoonheidsprijs in vooruitzicht te stellen. In Rusland kwam dat, zeker in de vorige eeuw, veel voor, zo ook in het Russisch kampioenschap van 1960 in Leningrad, nu Sint-Petersburg. In het 27e kampioenschap van Rusland won Boris Spasski, toen nog geen wereldkampioen, de schoonheidsprijs tegen David Bronstein. Na 14 zetten was de volgende, bepaald niet alledaagse stelling ontstaan, zie diagram.

Spasski-Bronstein

Een van de zwarte pionnen is diep in de witte stelling doorgedrongen en het lijkt erop dat die onschadelijk gemaakt moet worden. Na 15. Dxe2 Pf8 zou zwart een redelijke stelling hebben. Spasski wil profiteren van de diagonaal c2-h7 en de halfopen f-lijn.

15. Pd6!! (Wit geeft een volle toren, die bovendien met schaak van het bord gaat. Er dreigt mat in twee door 16.Dh7+ enz.) 15. Pf8? (Zwart dekt h7 op de klassieke manier. 15. … Pf6 wordt gevolgd door 16. Pxf7 exf1D+ 17. Txf1 Kxf7 (damezetten verliezen eveneens) 18. Pe5+ Kg8 19. Dh7+!! Pxh7 20. Lb3+ Kh8 21. Pg6 mat. Zwart had nog een mogelijkheid: 15. … Lxd6 16. Dh7+ Kf8 17. cxd6 (dreigt mat) 17. … exf1D+ 18. Txf1 cxd6 19. Dh8+ Ke7 20. Te1+ Pe5 21. Dxg7 Tg8 22. Dxh6 Db6+ 23. Kh1 Le6 24. dxe5. De stand is nu niet geheel duidelijk. Spasski geeft aan dat hij voor de kwaliteit voldoende compensatie heeft, gezien de onveilige positie van de zwarte koning,) 16. Pxf7 exf1D+ 17. Txf1 Lc5 (Het paard van f7 mocht niet genomen worden: 17. … Kxf7 18. Pg5+ Kg8 19. Lb3+ Kh8 20. Txf8 en mat op de volgende zet. Ook damezetten helpen zwart niet: 17. … Dd7 18. P3e5 De6 19. Lb3 en dameverlies en wit blijft in de aanval.) 18. Dxf5 Dd7 19. Df4 Lf6 (19. … Pe6 beantwoordt Spasski met 20. De4, dreigt mat, 20. … Pf8i 21. P3e5 De6 (21. … Dc8 22. Pxh6+ gxh6 23. Txf8+ Kxf8 24. Df4+ en wint) 22. Lb3 en wint.) 20. P3e5 De7 (20. … Lxe5 helpt zwart niet: 21. Pxe5 De7 22. Lb3+ Pe6 23. Dg4! en de dreiging 23. Tf7 is beslissend.) 21. Lb3 Lxe5 (Er dreigde 22. Pg5+ Kh8 23. Pef7+ Kg8 24. Pxh6+ Kh8 25. Phf7+ Kg8 26. Pd8+ Kh8 27. Dh4 mat.) 22. Pxe5+ Kh7 (Na 22. … Kh8 speelt wit 23. De4 gevolgd door 24. Txf8 en wint.) 23. De4+ (Bronstein gaf de partij op. Na 23. … g6 wint Spasski de partij met 24. Tf7+ en na 23. … Kh8 is 24. Txf8+ en 25. Pg6+ beslissend.)

Onderstaand het partijverloop op een interactief schaakbord.