Trump: Iran akkoord om nucleair materiaal over te dragen | Netanyahu stemt in met bestand tussen Libanon en Israël
De gevolgen van de dubbele blokkade op de Straat van Hormuz voor de scheepvaart zijn nog altijd niet helemaal duidelijk. Volg ons liveblog voor het laatste nieuws over de situatie in het Midden-Oosten.
Advertentie
Het is van belang dat alle partijen zich houden aan het staakt-het-vuren dat in Libanon is overeengekomen. Dat zegt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) in reactie op het donderdag aangekondigde bestand tussen Israël en Libanon dat tien dagen gaat duren.
Daarbij is het volgens de bewindsman „essentieel” dat de Libanese organisatie Hezbollah de wapens inlevert. Tegelijkertijd zijn er vragen over de „proportionaliteit” van het Israëlische optreden in Libanon, aldus Berendsen. „In hun optreden moet het internationaal recht leidend zijn voor alle partijen.”
De Amerikaanse president Donald Trump kondigde het bestand aan dat later in de avond al moet ingaan. Hij heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Libanese president Joseph Aoun uitgenodigd voor verdere gesprekken tussen beide leiders in het Witte Huis.
Israël heeft ingestemd met het staakt-het-vuren en parlementariërs van Hezbollah hebben eerder gezegd zich eraan te zullen houden als Israël dat ook doet.
De oorlog in het Midden-Oosten raakt de economische groei van landen in de regio, onder meer doordat de Straat van Hormuz vrijwel volledig is afgesloten voor olie- en gastankers. Bovendien zijn energiefaciliteiten beschadigd door aanvallen en het vliegverkeer rond de Perzische Golf is ernstig ontregeld. Dat meldt het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Vooral Qatar, Irak en Iran worden hard geraakt.
Het IMF verwacht dat de economie van Qatar, een van ’s werelds grootste exporteurs van vloeibaar gemaakt aardgas (lng), dit jaar met 8,6 procent zal krimpen. Voor Irak wordt nu een krimp van 6,8 procent verwacht en voor Iran een krimp van 6,1 procent, aldus het fonds.
De twee grootste economieën van de Golfregio, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, laten nog wel groei zien, maar fors minder sterk dan eerder gedacht. Het IMF voorziet voor die twee landen een groei in 2026 van 3,1 procent. Zij hebben alternatieven om de Straat van Hormuz te omzeilen via andere exportroutes voor olie en gas.
„De sluiting van de Straat van Hormuz, de verstoring van olie- en gasproductie en de ernstige impact op het vliegverkeer naar en via de Golf hebben allemaal onmiddellijke economische gevolgen”, aldus het IMF. Zo worden ook het toerisme en de logistieke sector in de regio geraakt door de Iranoorlog. Het IMF waarschuwt dat als het conflict veel langer gaat duren, de gevolgen nog groter kunnen zijn.
Eerder deze week zei het IMF al dat de wereldeconomie dit jaar waarschijnlijk zijn slechtste jaar beleeft sinds het begin van de coronacrisis.
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump is Iran akkoord om het „nucleaire stof” over te dragen, waarmee hij lijkt te doelen op het verrijkte uranium waarmee Iran volgens de Amerikanen een kernwapen zou kunnen bouwen.
Hij zei ook dat Iran bereid zou zijn om af te zien van een kernwapen, en dat een deal tussen de VS en Iran „heel dichtbij” is. Iran heeft altijd ontkend een kernwapen te willen maken.
„Het ziet ernaar uit dat we een akkoord met Iran gaan sluiten, en het wordt een goed akkoord”, zei Trump tegen verslaggevers. De gesprekken tussen Washington en Teheran zouden dit weekend kunnen worden hervat in Pakistan. De president zei dat hij er mogelijk zelf naartoe zou vliegen om de deal te beklinken.
De overeenkomst zou ook „gratis olie” en een heropening van de Straat van Hormuz omvatten, zei Trump.
Teheran heeft nog niet bevestigd dat het met de concessies heeft ingestemd.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft ingestemd met een tijdelijk staakt-het-vuren in Libanon. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde het tiendaagse bestand eerder op donderdag aan.
Het bestand zou donderdagavond om 23.00 uur moeten ingaan en Trump benadrukt dat het ook voor Hezbollah geldt. Parlementariërs van die groepering zeiden eerder het staakt-het-vuren te gaan respecteren, zolang Israël zich er ook aan houdt. De Libanese premier Nawaf Salam zei het bestand te verwelkomen. Het was een „belangrijke Libanese eis” tijdens de onderhandelingen, zei hij.
Netanyahu herhaalde dat Israëlische troepen tijdens het staakt-het-vuren aanwezig zullen blijven in het zuiden van Libanon. In een uiteindelijk vredesplan moet ook het „ontmantelen” van Hezbollah worden opgenomen, zei hij. „We hebben de kans om een historisch vredesakkoord te sluiten.”
Trump kondigde het staakt-het-vuren aan terwijl het Israëlische veiligheidskabinet nog bijeenkwam om het erover te hebben. Volgens The Times of Israel waren oppositieleiders daar niet blij mee. Het bestand zou aan Israël zijn „opgelegd” door Trump. Volgens The Jerusalem Post weigerde de Libanese president Joseph Aoun met Netanyahu te praten zolang er geen staakt-het-vuren van kracht was. Trump zou Netanyahu daarop onder druk hebben gezet om akkoord te gaan met het bestand.
In de aanloop naar het staakt-het-vuren voerden beide partijen nog aanvallen uit. In de Libanese plaats Ghaziyeh vielen zeven doden en 33 gewonden bij een Israëlische aanval, meldde het Libanese ministerie van Gezondheid. Ook Hezbollah voerde in de namiddag nog aanvallen uit op het noorden van Israël, schrijft de Libanese krant L’Orient Today.
Trump zei eerder Netanyahu en Aoun te hebben uitgenodigd in het Witte Huis. Hij verwacht ze daar „in vier of vijf dagen”, aldus de president.
Door een Israëlische aanval op de stad Ghazieh in het zuiden van Libanon zijn zeker zeven doden en 33 gewonden gevallen. Dat zegt het Libanese ministerie van Gezondheid, enkele uren voordat een staakt-het-vuren van kracht moet worden dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd.
Libanese staatsmedia spreken van een „slachting van burgers”. Er zouden inmiddels werkzaamheden bezig zijn om puin te ruimen. Het ministerie benadrukt dat het slachtoffertal nog kan oplopen.
De Libanese premier Nawaf Salam zegt het door de Amerikaanse president Donald Trump aangekondigde staakt-het-vuren met Israël te verwelkomen. Het bestand was een „belangrijke Libanese eis” en het voornaamste doel van het land bij de ontmoeting van dinsdag in Washington, aldus de premier op X.
Salam bedankte in zijn bericht verschillende landen voor hun inspanningen om tot het staakt-het-vuren te komen. Ook zei hij te hopen dat Libanezen die hun dorpen en steden moesten ontvluchten snel weer terug kunnen keren.
Israël heeft nog niet gereageerd op de berichten over het tiendaagse bestand dat donderdagavond in zou moeten gaan. Volgens verschillende media kwam het Israëlische veiligheidskabinet nog bijeen om het erover te hebben toen Trump zijn aankondiging deed.
Hezbollah-parlementariër Hassan Fadlallah zei dat de groepering op de hoogte is gebracht van de plannen voor het staakt-het-vuren. Op de vraag of Hezbollah zich eraan gaat houden, zei hij dat het eraan ligt of Israël „alle soorten vijandelijkheden” gaat stoppen. Zijn partijgenoot Ibrahim Moussawi herhaalde die boodschap tegen AFP en bedankte Iran voor de druk die het land heeft uitgeoefend om tot het staakt-het-vuren te komen.
Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen noemt het bestand „een opluchting”. Het conflict heeft al te veel levens gekost, aldus Von der Leyen. „Nu hebben we niet alleen een tijdelijke pauze, maar ook een weg naar permanente vrede nodig.”
Israël en Libanon hebben ingestemd met een bestand van tien dagen. Dat maakte de Amerikaanse president Donald Trump bekend via zijn platform Truth Social.
Het bestand zou om 23.00 uur Nederlandse tijd moeten ingaan. Trump zegt „uitstekende gesprekken” te hebben gehad met de leiders van Israël en Libanon. In een latere post op hetzelfde medium meldt Trump dat hij de leiders van de landen zal uitnodigen in het Witte Huis voor vredesbesprekingen.
De twee landen hebben nog niet gereageerd op de berichten. Media meldden recent nog dat het veiligheidskabinet in Israël nog in gesprek is over een mogelijk staakt-het-vuren in Libanon.
Een Israëlische functionaris zei tegen persbureau Reuters dat Israël niet van plan is om troepen terug te trekken uit het zuiden van Libanon tijdens een staakt-het-vuren.
Gevechten tussen Hezbollah en Israël dreigden een eerder gesloten staakt-het-vuren tussen Israël en Iran in gevaar te brengen. Verschillende landen riepen daarom op om ook Libanon te betrekken bij een vredesplan voor de regio.
Naast Iran houden nu ook de Verenigde Staten de scheepvaart tegen in de Straat van Hormuz. Hoe ziet de situatie rond de zeestraat eruit nu er twee blokkades zijn?
De Amerikaanse president Donald Trump heeft telefonisch gesproken met de Libanese president Joseph Aoun. Die bedankte de Amerikaanse leider voor zijn inzet voor een bestand in Libanon, meldt de Libanese regering.
Trump had eerder ook een contact in het vooruitzicht gesteld tussen de leiders van Libanon en Israël, maar dat heeft voor zover bekend niet plaatsgevonden. Aoun wilde volgens bronnen nog niet praten met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
Zo’n gesprek zou een diplomatieke mijlpaal zijn geweest. De buurlanden hebben formeel geen diplomatieke betrekkingen en Israël voert grootschalige aanvallen uit op Libanees grondgebied, waar het verwikkeld is in een conflict met de pro-Iraanse beweging Hezbollah.
Die aanvallen gingen door nadat de VS en Iran een bestand hadden gesloten. Bemiddelaar Pakistan benadrukt dat het beëindigen van de strijd in Libanon essentieel is voor het vredesproces.
Advertentie
Iran en de Verenigde Staten hebben hun ambities om tot een volledig vredesakkoord te komen „afgeschaald” en proberen in plaats daarvan tot een tijdelijke overeenkomst te komen, zeggen Iraanse bronnen tegen persbureau Reuters. Volgens hen is er vooruitgang geboekt in onderhandelingen over de Straat van Hormuz, maar blijft het kernprogramma van Iran een gevoelig punt.
Pakistaanse vertegenwoordigers zijn naar Iran afgereisd om verder te praten over een vredesplan met de VS. Eerder gingen de landen zonder akkoord uit elkaar na onderhandelingen. In de meest recente gesprekken zou Iran onder meer zijn vertegenwoordigd door de invloedrijke parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf en de Pakistaanse kant door legerleider Asim Munir. Het is niet duidelijk wat Iran en Pakistan precies hebben besproken, maar mogelijk ging het over „een bericht” van de VS.
Volgens het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) had Iran voor de oorlog ruim 400 kilo uranium dat tot zo’n 60 procent verrijkt is. De VS willen dat Iran dat naar een ander land verscheept. Volgens de Iraanse bronnen is Iran wellicht bereid om dat met een deel van het uranium te doen.
De bronnen zeggen dat de twee landen naar verwachting zestig dagen hebben om tot een definitief vredesplan te komen nadat het tijdelijke akkoord is gesloten. Het IAEA zou ook bij de latere onderhandelingen betrokken moeten worden.
De Israëlische defensieminister Israel Katz zei dat Iran een voorstel van de Verenigde Staten over het afstand doen van nucleaire bewapening moet accepteren, omdat het land anders „nog pijnlijkere” aanvallen te wachten staan.
KLM schrapt de komende maand 160 vluchten van en naar Schiphol. Vanwege de stijgende kosten voor kerosine kunnen een aantal vluchten binnen Europa volgens de luchtvaartmaatschappij niet rendabel uitgevoerd worden. Het zou gaan om minder dan 1 procent van de vluchten van KLM in Europa.
De Libanese president Joseph Aoun is niet van plan om donderdag met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu te spreken. Volgens Libanese media als LBCI heeft hij de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio via de telefoon verteld dat hij dat voorlopig niet ziet zitten.
De Amerikaanse president Donald Trump kondigde het gesprek tussen Aoun en Netanyahu woensdagavond aan. Een Israëlische minister bevestigde dat, maar Libanese bronnen zeiden van niets te weten.
Aoun liet eerder in een verklaring al weten dat een staakt-het-vuren in Libanon het uitgangspunt zou moeten zijn voor directe onderhandelingen met Israël. De president zou ook Rubio hebben bedankt voor de Amerikaanse pogingen om een bestand te bereiken.
De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth heeft gewaarschuwd dat zijn land klaar is om gevechtsoperaties te hervatten als Iran geen deal sluit. Als het land een „slechte keus” maakt, kunnen er naast de huidige blokkade van Iraanse havens ook weer bommen vallen, stelde de minister. Die benadrukte dat zijn land nog steeds essentiële infrastructuur, waaronder de energiesector, in het vizier heeft.
Hegseth richtte zich op zijn persconferentie rechtstreeks tot Iraanse militaire leiders. Hij stelde dat zijn land „alleen maar sterker wordt”, terwijl de Iraniërs hun vernietigde wapentuig niet kunnen vervangen. „Dat weten jullie en wij weten het ook”, aldus de minister. Die claimde dat de VS zich met „meer kracht dan ooit” aan het voorbereiden zijn op nieuwe gevechtshandelingen en ook beschikken over betere inlichtingen dan voorheen.
Ook stafchef Dan Caine, de hoogste Amerikaanse militair, benadrukte dat grote gevechtsoperaties meteen hervat kunnen worden. Op dit moment geldt een bestand, al blokkeren de VS wel de Iraanse kust. Caine stelde dat naderende schepen worden gewaarschuwd en dat het nog niet nodig is geweest om vaartuigen te enteren. Schepen hebben volgens de generaal „wijselijk” besloten om te keren.
De VS kunnen Iran via de blokkade economisch treffen en zo de druk opvoeren om een deal te sluiten. Iran heeft zelf een feitelijke blokkade ingesteld in de Straat van Hormuz, een zeestraat voor de kust. Hegseth zei dat zijn land internationale steun daar zou verwelkomen, maar er niet op rekent. Sommige bondgenoten overleggen volgens de minister veelvuldig, zonder daadwerkelijk iets te ondernemen.
Door de Iranoorlog gaan Nederlanders er dit jaar in doorsnee waarschijnlijk niet op vooruit in hun portemonnee. Daarvoor waarschuwt het Centraal Planbureau in een nieuwe analyse van de gevolgen van het conflict, dat voor een sterke stijging van de olie- en gasprijzen heeft gezorgd.
Het CPB keek in een nieuwe analyse onder andere naar de verwachtingen over de ontwikkeling van de olie- en gasprijzen op de markt. In een scenario dat die verwachtingen volgt, stijgt de inflatie dit jaar naar 3,8 procent. Dat is fors meer dan het CPB een maand geleden raamde. Toen meldde het CPB dat de inflatie door de oorlog kon uitkomen op 2,9 procent binnen een scenario dat de marktverwachtingen volgt.
Die sterkere prijsstijgingen tasten de koopkracht aan, oftewel hoeveel Nederlanders van hun inkomen kunnen kopen. Waar het CPB nog voor het uitbreken van de oorlog rekende op een stijging van de koopkracht in doorsnee van 1,4 procent, gaat het planbureau er in het scenario van de marktverwachtingen van uit dat de koopkracht dit jaar niet stijgt. Ook de armoede neemt in dat geval toe.
De Israëlische minister Gila Gamliel meldt dat premier Benjamin Netanyahu een gesprek zal hebben met de Libanese president Joseph Aoun. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde dat overleg eerder al aan, maar een officiële Libanese bron zei vervolgens dat Libanon daar niet van op de hoogte was.
Gamliel is minister van Wetenschap en zit ook in het Israëlische veiligheidskabinet dat woensdagavond bijeenkwam. Ze vertelde over het gesprek tussen Netanyahu en Aoun op de militaire radio.
Contact tussen Libanon en Israël is zeldzaam. Dinsdag spraken vertegenwoordigers van beide landen elkaar wel in Washington, maar daar werden nog geen concrete afspraken over vrede gemaakt.
Volgens Trump zal het gesprek tussen de leiders van Israël en Libanon donderdag plaatsvinden.
De Libanese regering is niet op de hoogte van een gepland contact tussen Israëlische en Libanese leiders, zegt een functionaris tegen persbureau AFP en nieuwszender Al Jazeera. De Amerikaanse president Donald Trump schreef op Truth Social dat zo’n gesprek deze donderdag nog plaats zou vinden, maar Libanon zegt daar niet over te zijn geïnformeerd.
Dinsdag kwamen delegaties uit Israël en Libanon samen in Washington om te praten over een einde aan de oorlog, maar dat leverde nog geen concrete afspraken op. Een officiële aankondiging van een tweede overleg is daarna nog niet gedaan.
Maar Trump schreef woensdagavond (Amerikaanse tijd) over Israël en Libanon: „Het is lang geleden dat de twee leiders elkaar gesproken hebben, 34 jaar ofzo. Dat zal morgen gebeuren. Mooi!”
Israël en Libanon voeren historisch overleg over een bestand. Maar de uitkomst is nog erg onzeker.
Na een breuk met de Amerikanen neemt Meloni nu ook afstand van Israël.
Donderdag vinden gesprekken tussen Israël en Libanon plaats. Dat schrijft de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social.
„Een poging om wat lucht te creëren tussen Israël en Libanon. Het is al heel lang geleden dat de twee leiders elkaar hebben gesproken, zo’n 34 jaar. Morgen gaat het gebeuren. Mooi zo!”, schrijft Trump.
De afgelopen dagen riepen vele landen Israël op tot een „onmiddellijk einde aan de vijandelijkheden in Libanon”.
De oproep volgde op een eerste ontmoeting tussen Israëlische en Libanese vertegenwoordigers in Washington, die moest leiden tot directe onderhandelingen tussen de strijdende partijen.
De sancties zijn met name gericht op de transportinfrastructuur, waaronder een twintigtal personen en entiteiten die banden hebben met het netwerk van oliemagnaat Mohammad Hossein Shamkhani.
„Het ministerie van Financiën voert krachtige maatregelen uit in het kader van de operatie ‘Economische woede’ en richt zich daarbij op de elites van het regime, zoals de familie Shamkhani, die zich ten koste van het Iraanse volk proberen te verrijken”, aldus Bessent.
Mohammad Hossein Shamkhani is de zoon van Ali Shamkhani, een naaste adviseur van de voormalig hoogste Iraanse leider Ali Khamenei; beiden kwamen op de eerste dag van de oorlog om het leven.
De vergadering van het Israëlische veiligheidskabinet is zonder besluit over een mogelijk staakt-het-vuren in Libanon geëindigd. Volgens The Times of Israel hebben twee Israëlische functionarissen die op de hoogte zijn van de zaak dit Channel 12 laten weten.
Een topfunctionaris meldde eerder op woensdag dat het Israëlische veiligheidskabinet om 19.00 uur bijeen zou komen. Met name de VS zou van Israël verlangen de aanvallen tijdelijk te staken.
Ondertussen worden er in de nacht van woensdag op donderdag door Libanese media melding gemaakt van Israëlische aanvallen op onder meer een ziekenhuis in Beiroet en op de buitenwijken van de zuidelijke stad Tyrus.
De Verenigde Staten hebben woensdag gedreigd sancties op te leggen aan kopers van Iraanse olie. Dat zei de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent tegen verslaggevers in het Witte Huis.
Volgens Bessent zijn de VS ervan overtuigd dat China dergelijke aankopen zal opschorten vanwege de Amerikaanse maritieme blokkade van Iraanse havens. China kocht voorheen meer dan 80 procent van de geëxporteerde Iraanse olie.
„We hebben landen laten weten dat als ze Iraanse olie kopen, of als er Iraans geld op hun banken staat, we nu bereid zijn secundaire sancties op te leggen,” aldus Bessent.
De Amerikaanse maritieme blokkade begon maandag. Het Amerikaanse leger heeft de eerste twee dagen van de blokkade tien schepen tegengehouden. Geen enkel schip heeft de blokkade doorbroken, stelt het Amerikaanse centrale commando CENTCOM woensdag in een bericht op X.
De militair adviseur van de hoogste Iraanse leider Mojtaba Khamenei heeft gedreigd Amerikaanse schepen tot zinken te brengen als deze in de Straat van Hormuz zouden proberen „politie te spelen”. Dat zei hij op de Iraanse televisie.
„Trump wil politie spelen in de Straat van Hormuz. Is dat echt uw taak? Is dat de taak van een machtig leger als dat van de Verenigde Staten?”, zei Mohsen Rezaei, een voormalig opperbevelhebber van de Iraanse Revolutionaire Garde, die vorige maand tot Khamenei’s militair adviseur werd benoemd.
„Jullie schepen zullen door onze eerste raketten tot zinken worden gebracht en dat vormt een gevaar voor het Amerikaanse leger. Ze kunnen daadwerkelijk door onze raketten worden geraakt en wij kunnen ze vernietigen”, zei de functionaris.
Rezaei verklaarde dat het „goed” zou zijn als de VS een grondinvasie zouden lanceren. „We zouden duizenden gijzelaars nemen, en daarna zouden we voor elk van hen een miljard dollar krijgen.”
Advertentie
- Meer over
- Aanval op Iran
