Het gesprek tussen de Libanese en Israëlische ambassadeurs in Washington is na ongeveer twee uur afgelopen, meldt het Libanese staatspersbureau NNA. Volgens de Israëlische ambassadeur zijn Israël en Libanon het erover eens dat Libanon „niet langer bezet zal worden door Hezbollah”.

„We hebben over een aantal dingen gesproken, en dan met name over de langetermijnvisie waarin er een duidelijk afgebakende grens zal zijn tussen onze landen. De enige manier waarop we elkaars grondgebied dan hoeven te betreden is in een pak om zaken te doen, of in badkleding om op vakantie te gaan”, citeerde de Libanese krant L’Orient Today de Israëlische ambassadeur.

Israël en Libanon zijn begonnen aan hun eerste directe topoverleg sinds 1993. Ambassadeurs van de landen zijn samengekomen op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington.

De Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio treedt op als bemiddelaar. Nog voordat de ontmoeting rond 17.00 uur Nederlandse tijd begon, riep Hezbollah op de gesprekken af te blazen. Het geweld tussen de door Iran gesteunde groepering en Israël laaide begin maart op.

Rubio sprak bij aanvang van het zeldzame topoverleg van een „historische kans” en zei dat het om een proces gaat. Hij benadrukte dat er sprake is van „tientallen jaren aan geschiedenis en complexiteiten” en dat die complexiteiten niet in de komende zes uur zullen worden opgelost. De minister sprak de hoop uit dat Israël en Libanon stappen vooruit kunnen zetten.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar zei in aanloop naar het overleg dat zijn land streeft naar „vrede en normalisatie” van de banden met Libanon. Ook benadrukte hij dat Hezbollah het „probleem” is. De Libanese president Joseph Aoun heeft de hoop uitgesproken dat de gesprekken het „begin van het einde” zijn van het lijden van zijn land.

De Amerikaanse president Donald Trump zegt „geschokt” te zijn door de Italiaanse premier Giorgia Meloni, omdat ze zou weigeren de Amerikanen te helpen bij de oorlog in Iran. De twee hadden de afgelopen jaren een goede relatie, maar nu uit Trump zijn teleurstelling.

„Ik dacht dat ze moed had, maar ik had het mis”, zei Trump tegen de krant Corriere della Sera. „Ze is niet meer dezelfde persoon en Italië is niet meer hetzelfde land.”

Meloni uitte zeldzame kritiek op haar ideologische bondgenoot. Ze noemde Trumps verbale aanvallen tegen de paus „onacceptabel”. Trump reageerde dat ze zelf onacceptabel is.

De wereldeconomie beleeft door de Iranoorlog dit jaar waarschijnlijk zijn slechtste jaar sinds het begin van de coronacrisis. Dat vreest het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat dinsdag met nieuwe economische ramingen is gekomen. Vanwege de grote onzekerheid over hoelang het conflict in het Midden-Oosten aanhoudt, becijferde het IMF meerdere scenario’s.
In het milde scenario blijft de oorlog een kortdurend conflict en blijft de stijging van de olie- en gasprijzen beperkt. Dan is dit jaar nog 3,1 procent groei mogelijk, terwijl de inflatie oploopt naar 4,4 procent. Toch is de vraag hoe realistisch dit scenario nog is. „Ondanks het recente nieuws van een tijdelijk staakt-het-vuren is er al enige schade aangericht”, stelt IMF-hoofdeconoom Pierre-Olivier Gourinchas in een toelichting.

Een langere sluiting van de Straat van Hormuz en verdere schade aan boor- en raffinagefaciliteiten zou de mondiale economie dieper en langer verstoren. In een ongunstiger scenario daalt de groei van de wereldeconomie naar 2,5 procent dit jaar en stijgt de inflatie naar 5,4 procent. Het zwaarste doorgerekende scenario gaat er echter van uit dat de verstoring van de leveringen van olie en gas tot volgend jaar aanhoudt. Dan zou de mondiale groei dalen naar 2 procent dit jaar en volgend jaar, terwijl de inflatie boven de 6 procent zou uitkomen.

Hiermee lijkt de wereld af te stevenen op de laagste groei sinds 2020. In het eerste coronajaar was sprake van mondiale economische krimp, omdat veel economieën tijdelijk tot stilstand kwamen tijdens zware lockdowns. Daarna volgden meerdere jaren van hernieuwde economische groei. Ook na de forse toename van de inflatie door de Russische inval in Oekraïne in 2022 bleef de wereldwijde groei in IMF-cijfers ruim boven de 3 procent.

Gourinchas merkt op dat het vlak voor de eerste aanvallen van Israël en de VS op Iran juist beter leek te gaan met de wereldeconomie. Onder meer geholpen door de opmars van kunstmatige intelligentie (AI) dacht het IMF eind februari eigenlijk zijn voorspelling voor de mondiale groei dit jaar te gaan verhogen naar 3,4 procent, van een in januari voorspelde 3,3 procent groei.

Volgens het IMF zullen landen de impact van de Iranoorlog verschillend voelen. Wat de gevolgen voor de Nederlandse economie zijn, heeft het fonds niet voor elk scenario uitgerekend. Het IMF stuurt binnenkort weer een onderzoeksmissie naar Nederland. Daarna kan het fonds meer zeggen over hoe ons land ervoor staat.

De leiders van de landen die een einde willen maken aan de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz overleggen vrijdag. Aan de eerste top van de ‘Hormuz-coalitie’ zal naar verwachting ook premier Rob Jetten meedoen.

De leiders hebben een videovergadering belegd, onder leiding van de Franse president en de Britse premier vanuit Parijs, meldt de staf van president Emmanuel Macron. Sinds de coalitie geboren werd, onder druk van een ontevreden Amerikaanse president Donald Trump, zijn er ook haast voortdurend besprekingen op het niveau van legerchefs, militaire planners en anderen met meer praktische kennis van zaken. Er moeten snel meer concrete toezeggingen komen over hulp bij het heropenen van de cruciale zeestraat, zei NAVO-chef Mark Rutte donderdag.

De Britse premier Keir Starmer en de Franse president Macron kondigden maandag al aan een top te beleggen. Ondertussen werkt de coalitie in een reeks werkgroepen aan maatregelen, vertelde een ingewijde persbureau Reuters. Van extra sancties voor het al zwaar met strafmaatregelen belaste Iran tot hulp aan reders en verzekeraars om bijvoorbeeld zorgen weg te nemen en de scheepvaart weer op gang te brengen. Woensdag spreken volgens Reuters hoge diplomaten van de coalitielanden elkaar al.

Het is nog onduidelijk hoeveel en welke landen precies aan de top en de andere besprekingen deelnemen. De coalitie telt inmiddels meer dan veertig landen, maar zij denken soms heel verschillend. Van een Hormuz-missie kan pas sprake zijn als de strijd er is gestaakt, zegt de coalitie wel steevast.

Nederland is een van de deelnemers aan de coalitie van het eerste uur. Het lijkt te behoren tot een kerngroep die volgens Macron daadwerkelijk wil gaan assisteren bij het heropenen van de zeestraat.

China heeft de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens scherp veroordeeld. „Dit is gevaarlijk en onverantwoordelijk gedrag”, reageerde een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken.

De Amerikaanse blokkade ging maandag in. President Donald Trump nam die maatregel nadat diplomatiek overleg met Iran in Pakistan niet tot een doorbraak had geleid.

De Chinese woordvoerder voorspelde dat het Amerikaanse optreden „de spanning alleen maar zal verergeren, de toch al kwetsbare wapenstilstandsovereenkomst zal ondermijnen en de veiligheid van de doorvaart door de Straat verder in gevaar zal brengen”.

Iran had de Straat van Hormuz zelf al feitelijk gesloten voor schepen die het als vijandig beschouwde. Aan Iran gelinkte schepen voeren nog wel door de zeestraat voor de Iraanse kust.

De VS kunnen met de blokkade de economische druk op Iran opvoeren. Dat kan ook China raken, want dat land koopt de meeste olie van Iran.

Onderhandelaars uit Iran en de VS zouden later deze week terug kunnen keren naar de Pakistaanse hoofdstad Islamabad voor hervatting van hun overleg. Het persbureau Reuters meldt dit van verschillende bronnen te hebben gehoord.

De twee landen die sinds 1980 geen diplomatieke relaties hebben, overlegden rechtstreeks met elkaar op 11 en 12 april in Islamabad tijdens een wapenstilstand van twee weken. Die loopt 21 april af. Volgens Pakistaanse media wordt gepoogd de partijen weer aan de onderhandelingstafel te krijgen in Islamabad of misschien elders.

De VS blokkeren sinds maandag 16.00 uur de Straat van Hormuz. De Amerikaanse krijgsmacht heeft de maritieme maatregel maandag officieel laten ingaan in de Golf van Oman en de Arabische Zee, ten oosten van de strategische zeestraat.

Volgens Washington is de blokkade gericht op schepen die Iraanse havens aandoen of verlaten. Neutrale doorvaart van en naar niet-Iraanse bestemmingen zou volgens de Amerikaanse autoriteiten mogelijk moeten blijven, al waarschuwen zij dat schepen zonder toestemming kunnen worden onderschept, omgeleid of in beslag genomen.

President Donald Trump had de maatregel in het weekend al aangekondigd, nadat diplomatiek overleg met Iran in Pakistan geen doorbraak had opgeleverd. Maandag verklaarde hij dat de blokkade bedoeld is om de druk op Teheran verder op te voeren.

Volgens de Amerikaanse krijgsmacht bestrijkt de maatregel de volledige Iraanse kustlijn, „inclusief maar niet beperkt tot havens en olieterminals”. Humanitaire ladingen worden nog wel doorgelaten, maar kunnen worden gecontroleerd.

Iran reageerde fel op het Amerikaanse optreden. Het Iraanse ministerie van Defensie waarschuwde dat de stap de toch al onrustige energiemarkten verder kan ontwrichten en sprak van een dreigende escalatie van de wereldwijde energiecrisis. Een woordvoerder verklaarde dat Trump de energiemarkten „nog minder stabiel maakt dan die al waren”.

Iran omschreef het Amerikaanse voornemen eerder als „piraterij” en dreigde met tegenmaatregelen. Volgens Teheran geldt: als de veiligheid van Iraanse havens in gevaar komt, is geen enkele haven in de Perzische Golf en de Arabische Zee nog veilig.

Premier Rob Jetten begrijpt „heel goed het ongemak dat bij veel Nederlanders leeft” over het bezoek dat hij maandag samen met koning Willem-Alexander en koningin Máxima bracht aan de Amerikaanse president Donald Trump. „Maar als je wegblijft, dan kun je deze onderwerpen niet met elkaar wisselen. Dus in die zin hebben we denk ik gedaan waarvoor we hier zijn gekomen.” Hij noemde het diner in het Witte Huis na afloop „een nuttige avond”.

Aan tafel zijn alle gevoelige onderwerpen besproken: de oorlog in het Midden-Oosten, de situatie in Oekraïne en de NAVO. De ontmoeting duurde anderhalf uur langer dan gepland. Het was een „open en constructief” gesprek, aldus de minister-president. Het gesprek was „te kort om elkaar te overtuigen, maar wel lang genoeg om wat beter begrip te krijgen van elkaars positie”, zei hij.

Het was volgens Jetten geen hard gesprek. „Maar ik denk wel dat we het in elkaar kunnen waarderen dat we open en eerlijk zijn en dat we het uitspreken als we het niet eens zijn met elkaar. Als je dat juist doet in een sterke relatie zoals onze landen die al lang hebben, dan kun je ook weer de weg vooruit vinden met elkaar.”

Jetten schoof samen met de koning en koningin aan voor het diner. Het koningspaar blijft ook in het Witte Huis slapen. Dat gebeurt zelden met gasten. Trump overnachtte vorig jaar bij de NAVO-top in paleis Huis ten Bosch in Den Haag.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben de afgelopen nacht doorgebracht in het Witte Huis. Tijdens het bezoek aan Washington onderstreepte de koning het belang van stabiele samenwerking, ook in NAVO-verband. Bekijk de foto's:

Lees ook

Koningspaar logeert in het Witte Huis; „Betrouwbare partners zijn goud waard in een onvoorspelbare wereld”

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, is dinsdag bij het gesprek tussen Libanon en Israël. CNN meldt dat op basis van een bron binnen het ministerie. De Israëlische ambassadeur in de VS, Yechiel Leiter, ontmoet dan in Washington de Libanese ambassadeur in de VS, Nada Hamadeh.

Volgens Axios is het gesprek tussen de ambassadeurs de ontmoeting op het hoogste niveau tussen Israël en Libanon sinds 1993. De twee landen hebben geen diplomatieke banden.

De bedoeling is dat de landen zullen praten over een bestand. VS en Libanon vroegen Israël al om een „pauze” in de aanvallen op Hezbollah, meldde Axios afgelopen weekend.

Israël liet vrijdag weten dat het tijdens de besprekingen niet over een staakt-het-vuren met Hezbollah zal praten.

Hezbollah is de Libanese sjiitische beweging waar Israël mee in oorlog verkeert. Hezbollah (Partij van God) werd aan het begin van de jaren 80 opgericht. De gewapende beweging wordt gesteund door Iran. Hezbollah verzet zich tegen de aangekondigde gesprekken.

De Amerikaanse vicepresident JD Vance zegt tegen Fox News dat Iran aan zet is in de onderhandelingen met de Verenigde Staten. Vance leidde afgelopen weekend in Pakistan de Amerikaanse delegatie die met Iran onderhandelde. Dat overleg eindigde in een patstelling.

Volgens Vance is er „voortgang geboekt” tijdens de gesprekken. Hij zei dat Iran „flexibel” moet zijn en een aantal „kritieke” eisen van de VS moet accepteren. Teheran sprak afgelopen weekend van „onredelijke” eisen.

In het interview met Fox News betichtte Vance Iran ook van „economisch terrorisme” door de Straat van Hormuz te blokkeren. De vicepresident waarschuwde dat de VS „dat spel mee kan spelen”, doelend op de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens. President Donald Trump liet die maatregel maandagmiddag ingaan.

The New York Times meldde maandag dat Iran zou hebben voorgesteld om het kernprogramma in het land voor vijf jaar stil te leggen. De VS zouden daar geen genoegen mee nemen en willen een pauze van zeker twintig jaar, aldus de krant.

Het gesprek dat premier Rob Jetten met de Amerikaanse president Donald Trump heeft gehad was „te kort om elkaar te overtuigen, maar wel lang genoeg om wat beter begrip te krijgen van elkaars positie”, zei Jetten na afloop.

De ontmoeting duurde anderhalf uur langer dan gepland. Het was een „open en constructief” gesprek, aldus de minister-president. Alle gevoelige onderwerpen zijn besproken: de oorlog in het Midden-Oosten, de situatie in Oekraïne en de NAVO.

„Het was een nuttige avond”, vindt Jetten. „En ik begrijp heel goed het ongemak dat bij veel Nederlanders leeft over dit bezoek en alles wat er speelt. Maar als je wegblijft, dan kun je deze onderwerpen niet met elkaar wisselen. Dus in die zin hebben we denk ik gedaan waarvoor we hier zijn gekomen.”

Hij schoof aan bij een diner waarvoor koning Willem-Alexander en koningin Máxima waren uitgenodigd. Het koningspaar blijft ook in het Witte Huis slapen. Dat gebeurt zelden met gasten. Trump overnachtte vorig jaar bij de NAVO-top in paleis Huis ten Bosch in Den Haag.

Het bezoek komt op een moment dat de VS in conflict zijn met Iran. Europese landen steunen die strijd niet, zeer tot ongenoegen van Trump. Al langer laat de president zich minachtend uit over Europa en de NAVO-bondgenoten. Ook wilde hij eerder Groenland overnemen.

Trump heeft opnieuw zijn ongenoegen geuit over de geringe Europese investeringen in defensie de afgelopen decennia, zei Jetten. Hoewel Europese NAVO-lidstaten inmiddels veel meer uitgeven aan de strijdkrachten, is dat niet van vandaag op morgen geregeld. „Daar zit wel wat chagrijn onze kant op.”

De Amerikaanse marine blokkeert Iraanse havens. Trump heeft volgens de premier tijdens het diner geen concreet verzoek gedaan om daarbij mee te helpen. „Hij heeft duidelijk gemaakt waarom hij het belangrijk vindt om de druk (op Iran) op te voeren om weer tot onderhandelingen te komen.”

Jetten benadrukte de gezamenlijke belangen van de VS en Europa. Hij heeft erop gewezen dat beide blokken samen zo’n 45 procent van de wereldeconomie zijn. „Dus dat we onszelf ook in de voet schieten als we elkaar in de weg zitten met handelsbelemmeringen. Dat we veel beter kunnen kijken waar we de samenwerking kunnen versterken.”

Het was volgens Jetten geen hard gesprek. „Maar ik denk wel dat we het in elkaar kunnen waarderen dat we open en eerlijk zijn en dat we het uitspreken als we het niet eens zijn met elkaar. Als je dat juist doet in een sterke relatie zoals onze landen die al lang hebben, dan kun je ook weer de weg vooruit vinden met elkaar.”

Voor wat hoort wat; zo denkt president Trump. Destijds ben ik uitgenodigd op Huis ten Bosch, dan nodig ik het koningspaar nu uit om een nachtje over te blijven in het Witte Huis. Redacteur Evert van Vlastuin noemt dat superspannend. „Ons koningshuis is ons kostbaarste servies.”

Het liveblog van maandag is hier terug te lezen.

Lees ook

Trump dreigt met aanvallen op schepen Iran die blokkade negeren