Dodental Israëlische aanvallen op Libanon loopt op • VS: onderhandelingen met Iran beginnen zaterdag in Pakistan
Iran en de Verenigde Staten zijn akkoord met een staakt-het-vuren van twee weken. Ook Israël doet mee aan het bestand, maar de strijd in Libanon gaat nog door. Iran ziet dat als een schending van het staakt-het-vuren. Volg in in ons liveblog het laatste nieuws.
Advertentie
De eerste onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran beginnen zaterdag in Pakistan, meldde het Witte Huis in een persconferentie. President Donald Trump stuurt een onderhandelingsteam, geleid door vicepresident JD Vance. De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner maken ook deel uit van het team.
De gesprekken leken eerder vanaf vrijdag plaats te gaan vinden. Iran was daar volgens Pakistan al mee akkoord gegaan.
Tijdens de onderhandelingen wordt besproken hoe de oorlog kan worden beëindigd. De huidige wapenstilstand geldt volgens de afspraken voor twee weken.
Volgens het Witte Huis is er een stijging te zien in het aantal schepen dat woensdag de Straat van Hormuz kon passeren. Tegelijkertijd melden media dat slechts enkele schepen door worden gelaten. Volgens het Iraanse persbureau Fars liet Iran geen schepen meer door vanwege de Israëlische aanvallen op Libanon.
Honderden schepen liggen nog altijd te wachten tot ze de Straat van Hormuz door kunnen varen, melden media. Persbureau Bloomberg verzamelde data waaruit blijkt dat slechts enkele schepen woensdag wel door werden gelaten.
Als onderdeel van een staakt-het-vuren met de Verenigde Staten moest Iran de Straat van Hormuz volledig openen. Dat lijkt woensdagavond nog niet te zijn gebeurd. In ieder geval enkele van de schepen die wel door mochten varen hebben banden met Iran, meldt Bloomberg. Op een normale dag varen er zo’n 135 schepen door de Straat van Hormuz en nu zouden er meer dan 800 vastliggen in de Perzische Golf.
Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn woensdag zeker 254 doden gevallen en 1165 mensen gewond geraakt, meldden Libanese autoriteiten. Volgens Israël waren de aanvallen de grootste sinds het begin van de oorlog.
Eerder werden nog minstens 89 doden en 700 gewonden gemeld. Ngo’s en journalisten ter plaatse zagen dat het erg druk is in ziekenhuizen door alle slachtoffers van de aanvallen. Het ministerie riep mensen op ruimte te maken voor de vele ambulances op de weg.
De meeste slachtoffers vielen volgens Al Jazeera in hoofdstad Beiroet, met meer dan 90 doden en bijna 800 gewonden. Op meerdere plekken in het land werden aanvallen gemeld.
Israël en de VS ontkennen dat een bestand tussen de VS en Iran ook voor Libanon geldt, zoals onderhandelaar Pakistan eerder meldde. Verschillende landen, waaronder Nederland, zeiden dat ook Israël zich moet houden aan het bestand.
Qatar heeft de „brute reeks Israëlische luchtaanvallen op grote delen van Libanon” veroordeeld en noemde die in een verklaring een gevaarlijke escalatie.
De Verenigde Staten moeten kiezen tussen een staakt-het-vuren of een voortzetting van de oorlog via Israël, schrijft de Iraanse buitenlandminister Abbas Araghchi op X over de Israëlische aanvallen op Libanon. „Het kan niet allebei hebben.”
Hij plaatst daarbij een screenshot van een post op X van de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, waarin staat dat de wapenstilstand ook voor Libanon geldt. Zowel Israël als de VS hebben later ontkend dat dit het geval is.
Wereldwijde prijzen voor voedsel zullen stijgen door de Iranoorlog. Dat raakt vooral kwetsbare mensen in de armste landen, waarschuwen het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Wereldbank en het Wereldvoedselprogramma.
De Verenigde Staten, Israël en Iran kondigden in de nacht van dinsdag op woensdag een staakt-het-vuren aan in hun conflict in de Golfregio. Maar de door de oorlog sterk gestegen prijzen voor olie, gas en kunstmest zullen „onvermijdelijk leiden tot hogere voedselprijzen en voedselonzekerheid”, schrijven de drie internationale organisaties.
In een gezamenlijke verklaring schrijven ze dat dit vooral een punt van zorg is in landen met een krappe overheidsbegroting en hoge schuldenlast. Overheden in die landen hebben weinig mogelijkheden voor financiële bijstand aan mensen die door hogere brandstof- en voedselprijzen in de problemen komen. De organisaties beloven in lijn met hun mandaten hulp te bieden „om levens en middelen van bestaan te beschermen”.
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump is een wapenstilstand in Libanon geen onderdeel van de twee weken durende overeenkomst tussen de Verenigde Staten en Iran. Trump zei tegen een verslaggever van nieuwszender PBS dat „iedereen dat weet”.
Dat Libanon nog wordt aangevallen door Israël komt volgens Trump door de sjiitische Libanese beweging Hezbollah, die niet in de deal zou zijn opgenomen. „Dat wordt ook geregeld”, aldus Trump. „Het is een aparte schermutseling, oké?”
In eerste instantie bracht Pakistan naar buiten dat het staakt-het-vuren voor de hele regio gold, ook in Libanon. Israël ontkende dit daarna en voerde woensdag naar eigen zeggen de „grootste aanvallen op Libanon uit sinds het begin van de oorlog”. Daarbij kwamen tientallen mensen om het leven en vielen meer dan zevenhonderd gewonden.
Een belangrijke oliepijpleiding in Saudi-Arabië is getroffen door een aanval, melden persbureaus Bloomberg en Reuters op basis van ingewijden. Het gaat om een leiding die van het oosten van het land naar het westen loopt en de Saudi’s in staat stelt olie te exporteren via de Rode Zee, waarmee ze de blokkade van de Straat van Hormuz omzeilen. De schade zou meevallen en de oliepijpleiding is niet uitgeschakeld door de aanval.
Volgens persbureau Reuters ging het om een Iraanse aanval. Bronnen van de Financial Times, die de aanval als eerste meldde, zeggen dat een pompinstallatie is getroffen die bij de pijpleiding hoort. Eigenaar Saudi Aramco weigerde tegenover de zakenkrant commentaar.
De Iraanse Revolutionaire Garde meldde woensdag verscheidene doelwitten in de regio te hebben getroffen met raketten en drones. Daaronder zouden ook oliefaciliteiten van Amerikaanse bedrijven in Yanbu zitten. Dat is de havenstad waar de 1200 kilometer lange oliepijpleiding bij de Rode Zee uitkomt.
Het Witte Huis drong er bij Pakistan op aan een tijdelijk staakt-het-vuren met Iran te bemiddelen, schrijft de Financial Times. Volgens bronnen die bekend zijn met de gesprekken gebeurde dit ook toen president Donald Trump beweerde dat Iran smeekte om een akkoord en de dreigementen tegen het land opvoerde.
Volgens de krant heeft de regering-Trump wekenlang druk uitgeoefend op de Iraniërs om in te stemmen met een wapenstilstand en het openen van de Straat van Hormuz. Bemiddelaar Pakistan was daarbij belangrijk, als buurland met een moslimmeerderheid, om dit aan Teheran te verkopen. Trump zou bezorgd zijn geweest over de stijgende olieprijzen en de veerkracht van het Iraanse regime.
Pakistaanse functionarissen vrezen dat er ondanks het staakt-het-vuren nog „veel dwarsliggers” zijn. Zo voert Israël nog steeds aanvallen uit op Libanon. Ook zou de Iraanse Revolutionaire Garde intern verdeeld zijn, waardoor facties aanvallen in de regio kunnen uitvoeren om de wapenstilstand te ondermijnen.
Het optuigen van een missie die de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz weer mogelijk moet maken duurt „enkele weken”, aldus premier Rob Jetten. Nederland wil volgens hem een bijdrage leveren. „Er wordt naar Nederland gekeken vanwege onze capaciteit op onder andere zeemijnen en de ervaring met antipiraterijmissies.”
Iran, VS en Israël hebben een wapenstilstand van twee weken afgesproken. Jetten noemt het een „broos” bestand. „We roepen ook alle partijen op om het stoppen van deze vijandelijkheden nu ook te respecteren en door te gaan met onderhandelen, zodat het ook tot blijvende afspraken kan komen.” Hij vindt het bestand een „voorzichtig lichtpuntje”.
Eerder op de dag meldden Nederland en zeven grote bondgenoten dat ze bereid zijn om te helpen in de Straat van Hormuz als de vijandelijkheden stoppen. Het is nu volgens Jetten belangrijk de voorbereidingen van zo’n inzet verder te „intensiveren”. Parijs en Londen pakken daarbij de leiding. Hij verwacht dat nog meer EU-landen zich aansluiten.
Naast Nederland ondertekenden ook Frankrijk, het VK, Duitsland, Italië, Canada, Denemarken, Spanje en de voorzitters van de Europese Commissie en de raad van EU-regeringsleiders de verklaring. Deze partijen gaan nu onder meer kijken hoe de scheepvaart beveiligd kan worden en welke landen daar speciale expertise voor kunnen inzetten, zegt Jetten. „Het doel is ook om dat te doen met brede internationale afspraken en een stevig mandaat.”
De Amerikaanse president Donald Trump haalde eerder uit naar zijn Europese bondgenoten, omdat zij weigerden zich in de oorlog te mengen. Hij zei zelfs sterk na te denken over een vertrek uit de NAVO die hij als een „papieren tijger” omschreef. Ook dreigde hij Iran naar het stenen tijdperk te bombarderen.
„We hebben hele harde teksten gezien in de afgelopen dagen die absoluut niet hielpen om tot een oplossing van dit conflict te komen. Ik ben blij dat het niet tot zo’n extreme escalatie is gekomen”, aldus Jetten. Hij dineert maandag met het koninklijk paar bij Trump in het Witte Huis. Hij zal daar benadrukken dat een „stabiel Midden-Oosten in het belang is van de VS en van Europa”.
Advertentie
Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn woensdag ten minste 89 doden en 700 gewonden gevallen, meldt het Libanese Ministerie van Gezondheid. Onder de doden zouden ook twaalf hulpverleners zijn. Israël voert naar eigen zeggen de zwaarste aanvallen uit op Libanon sinds het begin van de oorlog.
Er zijn volgens de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif meldingen van schendingen van het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran. Hij heeft er bij de landen op aangedrongen de wapenstilstand te respecteren en terughoudend te zijn.
Onder meer Koeweit, de VAE, Bahrein en Qatar meldden woensdag nog steeds aanvallen van Iraanse drones en raketten. In Koeweit zou daarbij schade zijn ontstaan aan belangrijke olie-installaties, drie energiecentrales en ontziltingsinstallaties voor drinkwater.
Volgens premier Sharif ondermijnen de aanvallen de geest van het vredesproces. De Iraanse buitenlandminister Abbas Araghchi heeft eerder op woensdag gesproken met Pakistan, omdat Iran vindt dat Israël zich niet aan het staakt-het-vuren houdt door Libanon te blijven aanvallen. Volgens Israël geldt het bestand niet voor dat land.
Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn woensdag tientallen doden en honderden gewonden gevallen, meldt de Libanese overheid. Volgens de Libanese premier Nawaf Salam hebben de aanvallen dichtbevolkte gebieden geraakt.
Het Libanese Ministerie van Gezondheid riep burgers op om plaats te maken op de weg zodat de vele ambulances erlangs kunnen. Ziekenhuizen zouden overvol zijn door het grote aantal slachtoffers dat binnenkomt. Zij kunnen de instroom van gewonden nauwelijks aan, hoort CARE Nederland van medewerkers ter plekke. „Ziekenhuizen doen noodoproepen voor bloed en de spoedeisende hulp zit overvol”, zegt een woordvoerder. Ook het Rode Kruis maakt zich grote zorgen over de humanitaire situatie in het land. „Mensen slapen op straat, in tentjes, dozen en auto’s. Dit brengt al snel gevaren met zich mee zoals onderkoeling, vervuild water en ziekten”, zegt een woordvoerder.
Artsen zonder Grenzen zegt dat haar medewerkers veel gewonde patiënten hebben opgevangen, onder wie ook kinderen. „Patiënten komen binnen met wonden van granaatscherven en zware bloedingen. Eén patiënt arriveerde in het ziekenhuis nadat hij beide benen had verloren”, stelt de medische hulporganisatie, die ook spreekt van chaotische situaties. Bij een ziekenhuis in het zuiden van Libanon werd een gewond meisje binnengebracht, dat zes familieleden was verloren.
Een woordvoerder van het Israëlische leger noemde de aanvallen de grootste sinds het begin van de oorlog. Volgens het tienpuntenplan voor een bestand tussen Iran, Israël en de VS moet Israël ook stoppen met het aanvallen van Libanon, maar premier Benjamin Netanyahu heeft dat ontkend.
Volgens Salam negeert Israël daarmee regionale en internationale pogingen om tot een staakt-het-vuren te komen. Verscheidene landen, waaronder ook Nederland, benadrukten dat het bestand ook voor Libanon moet gelden.
Iran wil olietankers een dollar per vat olie vragen om door de Straat van Hormuz te mogen varen, zegt de Iraanse brancheorganisatie van olie-exporteurs (OPEX). De tol moet worden afgerekend in cryptomunten, liet een woordvoerder van de organisatie aan de Financial Times weten.
De Straat van Hormuz gaat weer open nu er een staakt-het-vuren is, hebben de Verenigde Staten en Iran afgesproken. Iran heeft de zeestraat praktisch geblokkeerd toen de oorlog begon. Daardoor liggen honderden tankers vast in de Perzische Golf. Die is normaliter goed voor een vijfde van de wereldwijde aanvoer van olie. Voorheen was de doorvaart vrij, een tot voor kort bijna heilig principe uit het zeerecht.
Iran wil passerende schepen in de belangrijke zeestraat nauwgezet inspecteren, stelt de woordvoerder van de OPEX, die nauw met het Iraanse regime is verbonden. Dat moet volgens hem voorkomen dat wapens door de straat worden vervoerd. „De procedure vergt tijd voor ieder schip, en Iran heeft geen haast”, waarschuwde hij. Met tolbetaling in digitale munt hoopt Iran te voorkomen dat de verdiensten last hebben van de zware internationale sancties die Iran zijn opgelegd. Lege tankers zouden vrije doortocht krijgen.
Vorig jaar vervoerden tankers gemiddeld zo’n 20 miljoen vaten olie per dag door de Straat van Hormuz. Dat had Iran tegen de toltarieven die OPEX oppert 7,3 miljard dollar (6,2 miljard euro) opgeleverd.
De Amerikaanse president Donald Trump wil de zeestraat wel samen met Iran beheren, zei hij tegen nieuwszender ABC. „We denken erover het als een joint venture te doen”, zei hij op vragen over de tolheffing.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, heeft gesproken met de commandant van de Pakistaanse strijdkrachten over de „schendingen van het staakt-het-vuren” door Israël. Pakistan meldde in de nacht van dinsdag op woensdag dat de wapenstilstand tussen de VS en Iran ook voor Libanon geldt. Israël ontkende dit later en voert naar eigen zeggen de grootste aanvallen op Libanon uit sinds het begin van de oorlog.
Het is niet duidelijk wat precies in het gesprek is besproken. Bij de Israëlische aanvallen kwamen tientallen mensen om het leven en raakten honderden mensen gewond.
Het Iraanse persbureau Fars meldt dat het land als reactie hierop een aanval op Israël overweegt. Volgens persbureau Tasnim overweegt Iran zich terug te trekken uit de wapenstilstand als de aanvallen op Libanon doorgaan.
„Israël staat erom bekend beloftes te breken en zal alleen door kogels worden afgeschrikt”, meldde een Iraanse functionaris aan Al Jazeera.
Nederland en zeven grote bondgenoten zullen nu er een staakt-het-vuren is, helpen bij het beschermen van de Straat van Hormuz. Dat zeggen ze in een verklaring, die behalve door Nederland ook is ondertekend door Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië, Canada, Denemarken, Spanje en de voorzitters van de Europese Commissie en de raad van EU-regeringsleiders.
Premier Rob Jetten en de negen andere leiders „verwelkomen het tweeweekse staakt-het-vuren dat tussen de VS en Iran is gesloten”, schrijven ze. Ze stelden dat eerder al als voorwaarde om te kunnen helpen bij het hervatten van de scheepvaart door de cruciale zeestraat. Iran legde de doorvaart na het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op het land praktisch stil.
Het bestand en de onderhandelingen die nu volgen „kunnen een ernstige mondiale energiecrisis afwenden”, aldus het tiental. „Onze regeringen zullen bijdragen aan het waarborgen van de vrije scheepvaart in de Straat van Hormuz.”
De meeste ondertekenaars van de verklaring probeerden de afgelopen weken te voorkomen om met hun kritiek op de oorlog de banden met de VS op het spel te zetten. Toen de Amerikaanse president Donald Trump boos dreigde uit de NAVO te stappen omdat zijn bondgenoten niet genoeg zouden helpen, smeedden ze een ‘Hormuz-coalitie’ tegen de blokkade van de zeestraat. De kern van deze coalitie staat onder de verklaring.
„Het doel moet nu zijn om een snel en bestendig einde aan de oorlog uit te onderhandelen in de komende dagen”, schrijven ze. „Dat kan alleen met diplomatieke middelen.” De tien „steunen” deze diplomatieke inspanningen. „Daartoe staan we in nauw contact met de VS en andere partners.”
De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth zegt dat de oorlog met Iran is geëindigd in een „victorie met de hoofdletter V” voor de Verenigde Staten. Hij claimt een „historische overwinning op het slagveld”.
In de nacht van dinsdag op woensdag zijn volgens Hegseth nog achthonderd doelen aangevallen. Daarmee is volgens hem „een totaal einde gemaakt aan de defensie-industriële basis van Iran”. Dat was een van de doelen die de Amerikaanse regering had gesteld.
„President Trump had de macht om de Iraanse economie in enkele minuten volledig lam te leggen, maar hij heeft gekozen voor genade”, aldus Hegseth. Volgens hem koos Trump daarvoor omdat de oude top van het land is uitgeschakeld, en hun opvolgers om tafel wilden.
„Het is een nieuwe groep mensen die heeft gezien waartoe de Amerikaanse krijgsmacht in staat is en een nieuwe inschatting heeft gemaakt van wat het betekent om met ons te onderhandelen”, aldus de minister. „Het regime is gewijzigd en gaat anders om met de VS.”
Volgens de Amerikaanse topmilitair Dan Caine zijn de drie doelen die president Donald Trump had gesteld bereikt. Het ballistische raketprogramma van Iran is volgens hem verwoest, de Iraanse marine ligt „grotendeels op de bodem van de Arabische Golf” en de mogelijkheden om wapens te produceren (de defensie-industriële basis) zouden zijn lamgelegd. Er werden volgens de generaal 13.000 doelen getroffen.
Bij de operatie Epic Fury waren volgens generaal Caine 50.000 Amerikaanse militairen betrokken. Dertien Amerikanen kwamen om het leven.
De VS en Iran hebben een staakt-het-vuren van twee weken afgesproken. Het is de bedoeling dat vanaf vrijdag onderhandeld wordt. Hegseth is ervan overtuigd dat de Straat van Hormuz ook weer heropend wordt voor schepen. „Dat zal gebeuren, die zullen varen.”
Dat er na de afkondiging van het bestand nog doelen werden aangevallen door Iran, is volgens de minister omdat het „tijd kost” om iedereen te bereiken. „Iran zou er wijs aan doen om een postduif naar de troepen in afgelegen gebieden te sturen om te laten weten dat ze niet meer moeten schieten.”
Minister Hegseth heeft vaker gezegd dat de oorlog tegen Iran al was gewonnen en alleen nog afgemaakt hoefde te worden.
Het Rode Kruis verwacht de hulp in Iran op te kunnen schalen nu er een einde lijkt te komen aan het geweld. Met het tijdelijke staakt-het-vuren gaat de hulporganisatie ervan uit dat het voor hulpverleners minder gevaarlijk wordt om mensen te helpen met medische zorg, voedsel en water.
De afgelopen weken raakten volgens het Rode Kruis tienduizenden mensen gewond door de aanvallen op het land. Ook is er veel schade aan infrastructuur en ziekenhuizen. Door het bestand kan gewerkt worden aan het herstel van de „ingestorte gezondheidszorg”, zegt de hulporganisatie. In Iran helpen ruim 100.000 vrijwilligers van de Iraanse Rode Halve Maan. De afgelopen weken zijn vier medewerkers door bombardementen om het leven gekomen.
Voor de hulpverlening aan mensen in Iran en Libanon is het „van groot belang” dat de Straat van Hormuz snel weer opengaat. Teheran heeft als onderdeel van de wapenstilstand gezegd de belangrijke vaarroute te heropenen.
Het staakt-het-vuren dat de Verenigde Staten en Iran hebben gesloten, moet volgens Nederland en een aantal grote bondgenoten ook voor Libanon gelden. Israël weigert vooralsnog zijn aanvallen op het buurland te staken.
„We roepen alle partijen op om het staakt-het-vuren uit te voeren, ook in Libanon”, stellen premier Rob Jetten en de leiders van zeven andere landen en de Europese Unie in een verklaring. Libanon werd in de Amerikaans-Israëlische oorlog met Iran meegesleept toen Iran-bondgenoot Hezbollah en Israël slaags raakten. Woensdag voerde Israël naar eigen zeggen de grootste aanvallen op Libanon uit sinds het begin van de oorlog.
Volgens Pakistan, dat bemiddelde tussen de VS en Iran, zou het bestand ook een einde maken aan de gevechten in Libanon. Dat staat ook in het Iraanse tienpuntenplan dat de VS als goede basis voor de onderhandelingen zien.
Het Israëlische leger voert de grootste aanvallen op Libanon uit sinds het begin van de oorlog, zegt de Arabischtalige woordvoerder van het leger. De aanvallen vinden plaats in verschillende delen van het land.
Ziekenhuizen in het land vangen veel slachtoffers op, zegt de Libanese minister van Gezondheid. Er zijn volgens hem honderden slachtoffers gevallen, waaronder doden en gewonden.
Op een kaart is te zien dat onder meer de hoofdstad Beiroet, de Bekaavallei en het zuiden van het land doel zijn van de Israëlische aanvallen. Ook enkele locaties in het noorden van het land zijn gemarkeerd.
Het Libanese staatspersbureau NNA meldt dat ook het noorden van Beiroet wordt aangevallen door Israëlische gevechtsvliegtuigen. Eerder werden voornamelijk de zuidelijke buitenwijken aangevallen, waar veel Hezbollah-aanhangers wonen. Het leger meldt dat binnen 10 minuten honderd locaties zijn aangevallen.
Volgens de woordvoerder van het Israëlische leger zijn veel van de locaties gebieden waar burgers wonen. Hij beschuldigt Hezbollah ervan zich expres te verbergen tussen de burgerbevolking.
In het Iraanse tienpuntenplan dat de basis is voor het staakt-het-vuren met de VS, staat ook dat Israël moet stoppen met het aanvallen van Libanon. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu ontkende dat. De officiële positie van Hezbollah is nog altijd onduidelijk. Premier Nawaf Salam zei dat alleen de Libanese staat namens het land onderhandelt, schrijven Libanese media.
Hezbollah roept bewoners van het zuiden van Libanon, de Bekaavallei en de zuidelijke buitenwijken van Beiroet op om nog niet terug te keren naar huis. Eerst moet er een „officieel en definitief” staakt-het-vuren worden gesloten, zegt de gewapende groep.
Hezbollah zegt in een verklaring op de rand van een „historische overwinning” te staan. Volgens het tienpuntenplan voor het staakt-het-vuren tussen Israël, de VS en Iran geldt het akkoord ook voor Israël en Hezbollah, maar vertegenwoordigers van Israël ontkennen dit. Het land voert nog altijd aanvallen op Libanon uit.
Hezbollah-parlementariër Ibrahim Moussawi zei tegen de pers dat Israël zich wel moet houden aan het staakt-het-vuren, omdat anders niemand dat gaat doen. De Libanese president Joseph Aoun zei het staakt-het-vuren te verwelkomen en zich ervoor in te zetten dat Libanon ook wordt betrokken bij een vredesplan voor de lange termijn.
De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) zegt „geen vertrouwen” te hebben in de beloftes van de Verenigde Staten om de komende twee weken niet aan te vallen. Zelf houdt het militaire korps „de vinger aan de trekker”, om direct te kunnen reageren als de Amerikanen het bestand zouden schenden.
„De vijand is altijd onbetrouwbaar geweest en we hebben geen vertrouwen in zijn beloftes”, staat in een verklaring. „We zullen iedere agressie beantwoorden met nog meer kracht.”
Teheran heeft eerder garanties geëist dat de VS en Israël niet opnieuw zullen aanvallen na het einde van deze oorlog.
Het internet in Iran is nog altijd afgesloten, meldt internetmonitor Netblocks. Daar is niets aan veranderd na het ingaan van het staakt-het-vuren in het land.
„De censuurmaatregelen uit de oorlogstijd blijven van kracht”, schrijft de ngo op X. „Hoewel zowel de Amerikaanse als de Iraanse regering de overwinning uitroept, tast het Iraanse volk nog steeds in het duister.”
Het is de veertigste dag dat de Iraniërs zonder toegang tot het internet zitten, meldt Netblocks. Volgens de organisatie is het de langste landelijke internetblokkade ooit. Het Iraanse regime stelde die in na het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen.
-
De wereldwijde energiesituatie zal voorlopig zorgwekkend blijven, verwacht energieminister Stientje van Veldhoven na het aankondigen van een staakt-het-vuren tussen de VS en Iran. Dat is goed nieuws, vindt Van Veldhoven, „maar veel energie-infra is ernstig beschadigd in de regio”. Herstel daarvan kan maanden tot jaren duren.
Op de korte termijn verwacht de D66-minister „ongetwijfeld enige verlichting op energieprijzen”. De Europese gasprijs daalde woensdagochtend al met 20 procent.
De minister herhaalde dat in Nederland en de EU nog altijd geen sprake is van tekorten.
Hoewel de olieprijzen woensdag hard daalden door een voorlopig staakt-het-vuren in het Midden-Oosten, zullen de prijzen aan de pomp de komende dagen naar verwachting maar mondjesmaat zakken. „Wij hopen dat morgen de eerste daling van de brandstofprijzen inzet. Maar meestal gaat dat niet in één keer, maar in kleine stapjes”, zegt Derk Foolen, brandstofexpert bij consumentencollectief UnitedConsumers.
Volgens hem is het ook afwachten wat de komende dagen in het Midden-Oosten gebeurt en of het conflict onverwacht weer oplaait. „Het is eigenlijk koffiedik kijken. Ik hoop dat er de komende weken iedere dag wel een daling zal zijn aan de pomp”, aldus de deskundige. Hij wijst erop dat de pompprijzen niet alleen door de olieprijs worden bepaald, maar ook door factoren zoals vraag en aanbod.
De adviesprijs voor een liter Euro95 is woensdag licht gestegen tot een record van 2,599 euro. Diesel kost nu 2,819 euro per liter, eveneens een record. Woensdagmiddag bepalen oliemaatschappijen de prijzen die donderdag bij de pomp gelden.
Het is volgens buitenlandminister Tom Berendsen (CDA) nu niet aan de orde dat Nederland militairen stuurt om de Straat van Hormuz te beveiligen. Dat zei hij in het programma Goedemorgen Nederland en op NPO Radio 1 nadat een staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran werd afgekondigd.
Het kabinet had eerder gezegd bereid te zijn „passende inspanning” te leveren om veilige doorvaart door de zeestraat te garanderen, zodra de gevechten gestopt zouden zijn. Hoe die inspanning eruit zou zien, zei het kabinet toen niet.
„Het verzoek ligt er nu niet”, zei Berendsen over een mogelijke inzet in de Straat van Hormuz. „We gaan in gesprek met onze internationale partners om te kijken wat er op tafel ligt aan afspraken en hoe wij daarin als Nederland eventueel op een constructieve manier kunnen bijdragen met onze mogelijkheden.”
De minister „verwelkomt” het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran. „We hopen dat het standhoudt en dat er goede afspraken komen over hoe dit er in de toekomst uit gaat zien.” Hij maakt zich wel zorgen om de toekomst van de bevolking van Iran, en welke rol het land gaat spelen in de regio.
Ook roept hij Israël op om te stoppen met het aanvallen van Libanon. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu had al laten weten dat het bestand wat hem betreft niet geldt voor het conflict tussen zijn land en Libanon.
Prof. dr. Afshin Ellian, opgegroeid in Iran, volgt de ontwikkelingen in het Midden-Oosten op de voet. Ellian, als hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap verbonden aan de Universiteit Leiden, geldt als een van de bekendste Nederlanders met Iraanse roots. Hij is columnist bij De Telegraaf en opinieweekblad EW.
Wat vindt u van het staakt-het-vuren dat is bereikt?
Ellian, woensdagochtend: „Ik heb er gemengde gevoelens over. Ik sluit niet uit dat Iran de VS voor de gek houdt. Ik verneem vanuit Iran ook wel geluiden in de trant van: laat Amerika ons in de steek? Ik ben bang dat de Iraanse machthebbers steeds meer wraak nemen op protesterende burgers in Iran. Het regime is meedogenloos tegenover Iraniërs die zouden samenwerken met de VS en Amerika. Deze week zijn nog honderden mensen opgepakt. Anderzijds denk ik: het is onmogelijk dat het regime dat begin januari zo veel van haar eigen burgers heeft omgebracht, nog lang blijf bestaan. Misschien komt er in Iran een ander, beter regime. Dan kunnen de dissidenten in Iran zich de komende weken hergroeperen.”
Slechts anderhalf uur voor het verlopen van de deadline – dinsdagnacht om 2.00 uur Nederlandse tijd – meldde de Amerikaanse president Donald Trump dat beide landen een bestand van veertien dagen in acht zullen nemen. In die periode vinden onderhandelingen plaats die een definitief einde aan de oorlog moeten maken.
De Israëlische krijgsmacht (IDF) zegt de aanvallen op Iran gestaakt te hebben. In de nacht van dinsdag op woensdag zijn er nog doelen aangevallen, maar dat was volgens de IDF om Iraanse aanvallen te voorkomen. De aanvallen op Libanon gaan door, benadrukt de IDF op Telegram.
De Verenigde Staten en Iran spraken aan het begin van de nacht (Nederlandse tijd) af om elkaar twee weken lang niet aan te vallen. Israël zei zich daar ook aan te houden. Wel heeft de IDF naar eigen zeggen in de loop van de nacht nog „een brede golf van aanvallen gericht op raketlanceerinstallaties” van Iran uitgevoerd. Daarbij zouden tientallen doelen zijn geraakt die klaar zouden zijn om een „bredere barrage van ballistische raketten” gericht op Israël uit te voeren.
De IDF zegt klaar te zijn om op te treden als de afspraken over het staakt-het-vuren worden geschonden. „Gelijktijdig gaat de IDF in Libanon door met gerichte grondoperaties tegen de terreurorganisatie Hezbollah.”
Het tijdelijke staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran is „een stap terug van de rand van de afgrond na weken van escalatie”, schrijft EU-buitenlandchef Kaja Kallas op X.
Kallas ziet de tijdelijke overeenkomst als „een broodnodige kans om de dreigingen te verminderen, raketten te stoppen, de scheepvaart te hervatten en ruimte te creëren voor diplomatie”.
Wel benadrukt ze dat de „onderliggende oorzaken van de oorlog nog steeds niet zijn opgelost”. De „deur naar bemiddeling moet open blijven”, schrijft ze, en „de EU staat klaar om deze inspanningen te ondersteunen”.
Kallas reist woensdag af naar Saudi-Arabië, waar ze de situatie onder meer bespreekt met de Saudische minister van Buitenlandse Zaken, prins Faisal bin Farhan Al Saud.
De Israëlische oppositieleider Yair Lapid noemt het bestand in het Midden-Oosten de grootste politieke ramp in de geschiedenis van het land. „Israël was niet eens in de buurt van de onderhandelingstafel toen beslissingen werden genomen die gaan over de kern van onze nationale veiligheid”, schrijft Lapid op X.
Lapid sprak eind februari zijn steun uit voor de Israëlische aanvallen op Iran, maar bekritiseerde later het verloop van de oorlog omdat er geen strategie zou zijn. Nu stelt de oppositieleider dat premier Benjamin Netanyahu heeft „gefaald”, omdat hij geen van zijn zelf gestelde doelen zou hebben bereikt.
De Britse premier Keir Starmer reist af naar de Golfregio na het ingaan van het staakt-het-vuren in het Midden-Oosten, meldt de BBC op basis van Downing Street. Starmer zal met de leiders in de regio onder meer praten over de heropening van de Straat van Hormuz en de rol die het Verenigd Koninkrijk daarbij kan spelen.
„Ik verwelkom het staakt-het-vuren dat vannacht is bereikt”, schrijft Starmer op X over het akkoord dat Iran en de Verenigde Staten sloten. „Samen met onze partners moeten we er alles aan doen om dit bestand te steunen en in stand te houden, het om te zetten in een blijvende overeenkomst en om de Straat van Hormuz te heropenen.”
De Amerikaanse president Donald Trump uitte eerder felle kritiek op Starmer, omdat de Britten in zijn ogen meer hadden moeten bijdragen aan de militaire operatie tegen Iran. De Britse premier benadrukte dat dit niet zijn oorlog was.
De Europese gasprijs zakte woensdagochtend tot wel 20 procent bij opening van de handel. Handelaren lijken opgelucht te reageren op het staakt-het-vuren tussen Iran en de Verenigde Staten in het Midden-Oosten. Nu is de hoop dat de Straat van Hormuz snel weer wordt opengesteld, waardoor gasleveringen uit de Golfstaten kunnen worden hervat.
Op de toonaangevende gasbeurs in Amsterdam werd aardgas kort na marktopening verhandeld voor 43,70 euro per megawattuur. Dat komt neer op een daling van 18 procent. Daarmee zijn de prijzen gedaald naar het laagste niveau sinds het begin van de Iranoorlog.
De bijna volledige afsluiting van de waterweg, waardoor normaal gesproken een vijfde van ’s werelds olie en vloeibaar gemaakt aardgas (lng) doorheen stroomt, heeft afgelopen weken een mondiale energiecrisis veroorzaakt. De energie- en brandstofprijzen zijn daardoor de hoogte ingejaagd.
Het Iraanse tienpuntenplan, dat de basis moet vormen voor onderhandelingen over een einde van de oorlog, houdt in dat de Verenigde Staten instemmen met de voortzetting van het Iraanse programma voor de verrijking van uranium en de opheffing van alle sancties. Dat melden Iraanse media.
Het plan, dat werd gepubliceerd door de Iraanse Hoge Nationale Veiligheidsraad, omvat „het non-agressieprincipe, het behoud van de Iraanse controle over de Straat van Hormuz, de aanvaarding van uraniumverrijking en de opheffing van alle primaire en secundaire sancties”, melden de Iraanse staatstelevisie en persbureau Mehr. Iran eist ook dat de resoluties tegen het regime van de VN-Veiligheidsraad en het Internationaal Atoomenergieagentschap worden ingetrokken.
Het tienpuntenplan dat door Iran is ingediend om het conflict te beëindigen, biedt een basis voor verdere onderhandelingen, aldus Karoline Leavitt, woordvoerster van het Amerikaanse Witte Huis. „De woorden van president Trump spreken voor zich: dit is een werkbare basis om over te onderhandelen, en die onderhandelingen zullen worden voortgezet.”
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft gezegd dat zijn land het besluit van de Amerikaanse president Donald Trump steunt om aanvallen op Iran gedurende twee weken op te schorten, maar voegde eraan toe dat het staakt-het-vuren niet geldt voor Libanon. Dat meldden Israëlische media, waaronder The Times of Israel, op basis van een verklaring van Netanyahu’s kantoor.
Eerder verklaarde de Pakistaanse premier en bemiddelaar Shehbaz Sharif dat het bestand onmiddellijk van kracht was en ook betrekking heeft op Libanon.
„Israël steunt het besluit van president Trump om de aanvallen op Iran twee weken op te schorten, op voorwaarde dat Iran onmiddellijk de Straat van Hormuz opent en alle aanvallen op de VS, Israël en landen in de regio staakt”, aldus de verklaring. „Het tweeweekse staakt-het-vuren omvat Libanon niet.”
Het tijdelijke staakt-het-vuren tussen Iran, de Verenigde Staten en „hun bondgenoten” gaat onmiddellijk in. Dat meldt de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif op X. Het bestand geldt volgens hem overal, ook in Libanon.
Pakistan bemiddelt tussen Teheran en Washington en ontvangt vrijdag delegaties van beide landen om te onderhandelen over een „definitieve overeenkomst om alle geschillen te beslechten”.
„Beide partijen hebben blijk gegeven van opmerkelijke wijsheid en begrip en zijn constructief betrokken gebleven bij het bevorderen van vrede en stabiliteit”, aldus Sharif.
Israël maakt deel uit van het twee weken durende staakt-het-vuren met Iran, melden de Israëlische staatsomroep Kan en CNN op basis van een hoge functionaris van het Witte Huis.
CNN meldt echter op basis van een functionaris dat Israël zich zorgen maakt over het tijdelijke bestand. Volgens de bron zal Israël zich aan het staakt-het-vuren houden maar doet het dit met tegenzin.
„Israël heeft nog steeds meer doelwitten op zijn lijst en meer doelen die het graag zou willen bereiken door middel van militaire actie in Iran”, aldus de bron.
Iraanse staatsmedia melden dat de Amerikaanse president Donald Trump „onze eisen voor een einde van de oorlog” heeft geaccepteerd.
Volgens een verklaring van minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi heeft Iran aangegeven zijn aanvallen te zullen staken indien de aanvallen op Iran ophouden. Een veilige doorvaart door de Straat van Hormuz zal dan gedurende twee weken mogelijk zijn, in coördinatie met de Iraanse strijdkrachten.
De Iraanse Opperste Veiligheidsraad heeft verklaard dat de onderhandelingen met de Verenigde Staten op vrijdag 10 april in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad beginnen. Dit gebeurt nadat Iran via Pakistan een tienpuntenvoorstel bij Washington had ingediend, zo melden Iraanse staatsmedia.
De gesprekken, die tot vijftien dagen kunnen duren en bij onderlinge overeenstemming kunnen worden verlengd, zouden tot doel hebben de details van het voorstel af te ronden. Dit voorstel bevat bepalingen over de doorvaart door de Straat van Hormuz, de versoepeling van sancties en de terugtrekking van Amerikaanse gevechtstroepen uit regionale bases.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat hij heeft ingestemd „met het opschorten van de bombardementen en aanvallen op Iran voor een periode van twee weken”. Eerder op dinsdag vroeg bemiddelaar Pakistan de Verenigde Staten en Iran om een wapenstilstand van twee weken.
Trumps verklaring op Truth Social kwam twee uur voordat zijn ultimatum aan Teheran afliep. Daarin eiste hij dat Iran de Straat van Hormuz heropent, op straffe van grootschalige aanvallen op de civiele infrastructuur van het land. Eerder op dinsdag had Trump Iran nog gewaarschuwd dat „een hele beschaving vannacht zal sterven” als er niet aan zijn eisen zou worden voldaan.
Trump stelde dat de overeenkomst afhankelijk was van de bereidheid van Iran om de blokkade van olie- en gasleveringen door de straat - waar doorgaans ongeveer een vijfde van alle wereldwijde olietransporten doorheen gaat - tijdelijk op te heffen.
„Dit wordt een wederzijds staakt-het-vuren!” schreef Trump op zijn platform Truth Social, deels in hoofdletters. „De reden hiervoor is dat we al onze militaire doelstellingen reeds hebben behaald en zelfs overtroffen, en dat we al ver gevorderd zijn met een definitieve overeenkomst inzake langdurige vrede met Iran en in het Midden-Oosten.”
Trump liet weten dat Iran een tienpuntenplan had gepresenteerd dat diende als een „werkbare basis” voor onderhandelingen, en dat hij verwachtte dat er tijdens het twee weken durende staakt-het-vuren een overeenkomst zou worden „afgerond en beklonken”.
Advertentie