„Zondag ging de preek over het moment dat Jezus bloed zweette in de hof van Getsemane”, vertelt Hoek (76) in haar ruime studeerkamer in Veenendaal. „De predikant zei niets over het feit dat mensen echt bloed kunnen zweten als ze veel stress ervaren. Dat vond ik jammer. Rond de zweetklieren zitten bloedvaatjes. Door stress gaan die vaatjes kapot, waarna bloed via de zweetklieren naar buiten komt. Alleen de evangelist Lukas, die arts was, schrijft erover.”

De Bijbel staat vol van zulke medische verrassingen, ontdekte Hoek, die geneeskunde studeerde en zich al dertig jaar met het onderwerp bezighoudt. De afgelopen jaren gaf ze talloze lezingen over het thema. Op verzoek bundelde ze haar kennis in een boek.

Wat verraste u het meest tijdens het bestuderen van de Bijbel?

„Dat alles zo mooi klopt. Ik ben niets tegengekomen wat strijdig is met de medische wetenschap. Zo weten we pas sinds 1860 dat je ziek kunt worden van bacteriën. Maar als je de wetten uit Leviticus leest, zie je dat die er al op zijn gericht om verspreiding van bacteriën te voorkomen. Als bijvoorbeeld een man „vloeiende was uit zijn vlees” – dat kan op een soa wijzen – mocht je zijn bed niet aanraken.”

„En als iemand melaats was, moest hij afgezonderd wonen, zijn „bovenlip bewimpelen” –dus zijn mond bedekken– en „onrein” roepen. Inmiddels weten we dat de bacterie die melaatsheid veroorzaakt, zich via druppeltjes uit de mond verspreidt. Dus alle maatregelen die we in coronatijd hebben gehad, vind je al terug in de Bijbel.”

Jongetjes uit het volk Israël moesten op de achtste dag besneden worden. Waarom is dat zo opmerkelijk?

„Voor de geboorte krijgt het kindje bloedstollingsstofjes van zijn moeder. Maar daarna moet het lichaam het zelf aanmaken. Nu blijkt uit onderzoek dat een kindje acht dagen na de geboorte de meeste bloedstollingsstofjes in zijn lichaam heeft.”

„Je zou je kunnen afvragen of het nu zo erg is dat het kindje een beetje bloed verliest bij de besnijdenis. Maar dan is het goed om te beseffen dat een pasgeborene maar 300 tot 400 milliliter bloed in zijn lichaam heeft. Dus als het kind te weinig bloedstollingsstofjes zou hebben, zou het door een besnijdenis kunnen doodbloeden.”

De reus Goliath dankte zijn lichaamslengte volgens u aan een tumor in de hypofyse in zijn hersenen. Waarom denkt u dat?

„Dat heb ik van een Joodse hoogleraar. Als je een goedaardige hypofysetumor hebt op het moment dat je nog in de groei bent, maakt je lichaam extra groeihormonen aan. Daardoor groeien botten en spieren harder. Rigardus Rijnhout (1922–1959), de Reus van Rotterdam, had dat ook.”

„Mensen met een hypofysetumor krijgen vaak ook problemen met hun zicht. Dit heeft ermee te maken dat de oogzenuwen die rond de hypofyse lopen, door de tumor in elkaar worden gedrukt. Het gevolg is dat je aan de beide buitenste zijkanten van je gezichtsveld niets meer ziet. Bij Goliath zou dat kunnen verklaren waarom hij de steen die David naar hem slingerde, niet zag aankomen – anders had hij zijn hoofd wel afgewend.

Als ik dit tijdens lezingen vertel, zeggen mensen in de zaal altijd: Ja, maar het is God Die de steen bestuurt. Dat is helemaal waar, maar de Heere werkt meestal door schijnbaar normale, menselijke situaties heen.”

Over de doorn in het vlees van Paulus is al veel gespeculeerd. U houdt het op een oogaandoening. Hoe komt u daarbij?

„Daarvoor zie ik een aantal aanwijzingen in de Bijbel. Zo schrijft Paulus in de brief aan de Galaten dat zij wel hun ogen hadden willen uitgraven voor hem. Dat zeg je niet zomaar. Ook dicteert Paulus zijn brieven meestal, die hij vervolgens afsluit met een zelfgeschreven groet.”

„De Galatenbrief heeft Paulus wel zelf geschreven. Hij schrijft daarbij: Zie met wat een grote letters ik u met mijn eigen hand schrijf (HSV). Ook een groot handschrift wijst op slechtziendheid.”

Vragen rond anticonceptie leefden in de tijd van het Oude Testament nog niet, schrijft u. Leg dat eens uit.

„Vroeger gaven vrouwen hun kind drie tot vier jaar lang intensief borstvoeding. Niet een paar keer per dag, maar de hele dag door, als het kind erom vroeg. Nu heeft God het zo geschapen dat prolactine, het hormoon dat de borstvoeding in stand houdt, de eisprong remt. Daardoor kun je eigenlijk niet zwanger worden zolang je borstvoeding geeft.

Na drie of vier jaar werd het kind gespeend. Dan moest de eigen cyclus weer op gang komen en kon een vrouw opnieuw zwanger worden. Ik denk daarom dat vrouwen uit die tijd hooguit zes kinderen kregen.”

Medische verrassingen in de Bijbel

Alie Hoek-van Kooten

uitg. KokBoekencentrum

176 blz.