VS vallen hoogste brug van Iran aan • Iran moet zeestraat heropenen, eist Hormuz-coalitie
Volg de laatste ontwikkelingen over de oorlog tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten in dit liveblog.
Advertentie
De Amerikanen hebben de hoogste brug van Iran opgeblazen, schrijft de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social. Hij deelt beelden van de B1-brug, die deels in elkaar stort.
„De grootste brug van Iran stort in en zal nooit meer gebruikt kunnen worden”, schrijft Trump. Hij zegt dat het tijd is voor Iran om een deal te sluiten, „voor het te laat is en er niks meer over is van wat nog altijd een geweldig land kan worden!”
De Iraanse staatstelevisie berichtte eerder al over een aanval op de brug, die nog in aanbouw was. De brug staat in de buurt van Karaj, ten westen van de hoofdstad Teheran. Op het hoogste punt is die 136 meter hoog.
Het is niet duidelijk of de brug was bedoeld voor militair gebruik. Het aanvallen van civiele infrastructuur wordt beschouwd als een oorlogsmisdaad.
Volgens minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi zullen aanvallen op civiele structuren Iran niet dwingen zich over te geven. „Elke brug en elk gebouw zal sterker herbouwd worden.”
Nederland moet bij een eventuele militaire bijdrage aan het openen van de Straat van Hormuz de veiligheid van schepen en zeevarenden vooropstellen. Dat stelt de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) in reactie op de Nederlandse bereidheid mee te doen aan een missie voor vrije doorvaart in de zeestraat bij Iran.
„Van belang is dat de Nederlandse deelname om de Straat van Hormuz te openen, zodra mogelijk, wordt vormgegeven met duidelijke kaders en onder voorwaarden om de veiligheid van schepen en zeevarenden te kunnen waarborgen”, meldt brancheorganisatie KVNR.
Vorige maand waarschuwde de KVNR nog dat de circa honderd schepen met een Nederlandse link die vastliggen in de Perzische Golf een doelwit kunnen worden bij een Nederlandse bijdrage aan een militaire missie. Dat zei de organisatie nadat de Amerikaanse president Donald Trump bondgenoten had opgeroepen te helpen bij het beschermen van schepen in de belangrijke zeestraat, waar Iran amper schepen doorlaat.
Nederland is bereid militair bij te dragen na het beëindigen van de vijandelijkheden, zei minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken donderdag na overleg met tientallen landen. Dat moet volgens hem gebeuren met duidelijke kaders.
De zogenoemde Hormuz-coalitie eist dat Iran de Straat van Hormuz onmiddellijk heropent. Ministers uit veertig landen waaronder Nederland vergaderden donderdag over de situatie in de zeestraat, die zo belangrijk is voor de wereldwijde handel in bijvoorbeeld olie en kunstmest.
„Iran probeert de wereldeconomie in de Straat van Hormuz in gijzeling te houden”, staat in een verklaring van het Verenigd Koninkrijk, dat de vergadering voorzat. „Dat mag niet werken. Daarom hebben de partners vandaag opgeroepen tot onmiddellijke en onvoorwaardelijke heropening van de Straat en tot respect voor de fundamentele beginselen van de vrijheid van scheepvaart en het zeerecht.”
De coalitie wil onder meer via de Verenigde Naties druk zetten op Iran. Volgens de landen is de sluiting in strijd met het internationaal recht.
Iran besloot de Straat van Hormuz zo goed als af te sluiten nadat het land werd getroffen door Israëlische en Amerikaanse aanvallen. Die gaan nog door.
De Amerikaanse president Donald Trump verwijt veel Europese landen dat ze niet helpen bij de oorlog tegen Iran. Hij heeft ze vooral gemaand ervoor te zorgen dat de scheepvaart ongehinderd door de Straat van Hormuz kan varen.
De Financial Times schreef woensdag dat de Hormuz-coalitie haastig werd opgezet door Europese landen, omdat Trump gedreigd zou hebben om anders de militaire leveringen aan Oekraïne te blokkeren. Daarom begon de coalitie met slechts zes landen, waaronder Nederland. Later sloten zich meer landen aan, uit allerlei werelddelen.
VN-experts zeggen dat er een internationaal onderzoek moet komen naar de dood van drie Libanese journalisten. Zij kwamen afgelopen weekend om bij een Israëlische aanval op Jezzine in het zuiden van Libanon.
Israël erkende eerder de journalisten te hebben aangevallen, omdat een van hen, Ali Shoeib, zou vechten voor Hezbollah. Hij werkte voor El Manar, de zender van Hezbollah, maar volgens de experts betekent dat nog niet dat hij deelnam aan de gevechten volgens het humanitaire oorlogsrecht.
Ook een van de andere journalisten zou een terrorist zijn volgens Israël, maar volgens de VN-experts heeft Israël daarvoor geen bewijs geleverd. Volgens hen is het een standaardprocedure van Israël geworden om journalisten aan te vallen en vervolgens te claimen dat zij terroristen waren zonder bewijs te leveren. Van Shoeib zou alleen een gefotoshopte afbeelding zijn gedeeld.
De experts werken in opdracht van de Verenigde Naties, maar zijn onafhankelijk en spreken niet namens de VN.
Nederland is bereid om een militaire bijdrage te leveren om de vrije doorvaart in de Straat van Hormuz weer mogelijk te maken na het beëindigen van de vijandelijkheden. Dat zei minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) donderdag tijdens een videovergadering van veertig landen over de situatie in de zeestraat.
„Die veilige doorvaart in de Straat van Hormuz is van zo’n groot belang (...) dat we als Nederland niet aan de zijkant gaan staan hoe anderen dit oplossen. Wij zijn bereid daarin een rol te spelen, maar dat doen we wel onder duidelijke kaders”, aldus Berendsen na het anderhalf uur durende overleg. Als voorbeeld noemde hij het opruimen van mijnen. Maar zover is het voorlopig nog niet.
Volgens de bewindsman spraken de landen onder leiding van de Britten in eerste instantie over mogelijkheden om de druk op Iran op te voeren. Daarbij wordt gekeken naar economische en diplomatieke druk. Hij verwacht dat deze vergadering, waaraan onder meer Canada, India, Australië en de Golflanden deelnamen, ook al wel wat oplevert. Als zoveel landen druk gaan uitoefenen, zal dat „uiteindelijk impact” hebben.
„Dit is een signaal aan Iran om te stoppen met escalatie, met het wild om zich heen schieten in de regio en het stoppen van de blokkade van de Straat van Hormuz”, aldus Berendsen. Maar het is ook een signaal naar de Verenigde Staten dat een grote groep landen wel degelijk zorgen heeft over wat er gebeurt in de zeestraat en „verantwoordelijkheid” wil dragen, zei hij.
De Amerikaanse president Donald Trump dringt bij andere landen aan om te helpen de zeestraat te openen. Iran begon de blokkade na de aanval van Israël en de VS die een maand geleden aanving. Daardoor is een belangrijk deel van de olie- en gasaanvoer voor vooral Azië stil komen te liggen. De wereldwijde prijzen voor energie en kunstmest zijn daardoor snel gestegen.
VN-chef António Guterres waarschuwt dat de wereld „op de rand van een bredere oorlog staat” die grote gevolgen zal hebben voor de hele wereld. De „spiraal van dood en vernietiging” moet stoppen, zei de secretaris-generaal donderdag tegen journalisten in New York.
De VN-chef zegt dat veel aspecten van de oorlog die de Verenigde Staten en Israël voeren tegen Iran nog onzeker zijn, maar één ding is dat volgens hem niet: als de oorlog zo doorgaat, zal de situatie alleen maar verergeren.
Guterres herhaalde zijn oproep aan de VS, Israël en Iran om direct te stoppen met de oorlog.
Iran heeft boos gereageerd op een aanval op het Pasteur Instituut, een van de oudste en gerenommeerdste medische onderzoekscentra van het land. Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt op X van een Amerikaans-Israëlische oorlogsmisdaad en een „barbaarse aanval op fundamentele menselijke waarden”.
Het ministerie van Gezondheid verspreidde donderdagochtend foto’s van het verwoeste instituut. De woordvoerder noemt het tafereel „hartverscheurend, wreed, verachtelijk en volstrekt schandalig”. Hij verduidelijkt niet of Israël of de Verenigde Staten verantwoordelijk is voor de aanval. Beide landen hebben nog niet gereageerd.
Het Pasteur Instituut is van oorsprong een Franse organisatie die zich wereldwijd inzet voor gezondheidsonderzoek. De vestiging in Teheran werd in 1920 opgericht na een overeenkomst met de toenmalige Iraanse regering.
Het Rode Kruis meldde de afgelopen weken al meerdere aanvallen op Iraanse gezondheidscentra.
Meer dan 7 miljoen Iraniërs hebben zich aangemeld om te vechten in het geval van een eventuele Amerikaanse invasie. Dat schrijft de Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf op X. Het land met meer dan 90 miljoen inwoners is bezig met een campagne om vrijwilligers te werven. Dinsdag meldden Iraanse staatsmedia dat zeker 5 miljoen mensen zich hadden aangemeld.
„Iraniërs praten niet alleen over het verdedigen van hun land, we bloeden ervoor”, schrijft Ghalibaf. „We hebben het eerder gedaan en we zijn er klaar voor om het opnieuw te doen. Als je voor ons huis komt... dan zul je de hele familie ontmoeten. Geladen en paraat. Kom maar op.”
De Amerikaanse president Donald Trump zou de afgelopen dagen een grondoperatie in Iran overwegen. Trump houdt die optie tot nu toe open en heeft duizenden extra militairen naar het Midden-Oosten gestuurd.
De Nederlandse economie kan een nieuwe stijging van energieprijzen beter aan dan in 2022. Dat schrijft ING. Dat komt doordat energie-intensieve industrieën sindsdien minder belangrijk zijn geworden voor de economie, terwijl minder energiegevoelige sectoren juist gegroeid zijn.
Door de energiecrisis in 2022 na de inval in Oekraïne van Rusland werd de industrie hard geraakt. De bank ziet dat energie-intensieve industrieën hier nog niet van hersteld zijn. De toegevoegde waarde van de chemiesector lag vorig jaar nog een kwart lager dan voor 2022. Ook de bouwmaterialenindustrie en basismetaal dragen flink minder bij aan de Nederlandse economie dan voor de oorlog in Oekraïne, respectievelijk 15 en 14 procent.
De toegevoegde waarde van alle energie-intensieve industrieën was vorig jaar bijna een procentpunt lager dan in 2021 en kwam uit op 3,6 procent. Het deel van de Nederlandse economie dat gevoelig is voor hoge energieprijzen is daardoor nu kleiner, legt de bank uit. „Hoe vervelend dat verlies ook was voor de betrokken bedrijven en werknemers, momenteel zorgt dit voor een nieuw uitgangspunt voorafgaand aan de nieuwe golf van hoge energieprijzen: onze economie heeft nu minder toegevoegde waarde te verliezen.”
Tegelijkertijd hebben de minder energie-intensieve industrieën het de afgelopen jaren beter gedaan, ziet ING. De toegevoegde waarde steeg vergeleken met voor de oorlog in Oekraïne met een half procentpunt tot 8,2 procent. Die groei komt met name door de machine-industrie, vooral de chipmachinebouw.
De economische terugval bij een nieuwe energieprijsschok valt daardoor lager uit, denkt de bank. De energieprijzen zijn sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten fors gestegen. Iran houdt de Straat van Hormuz zo goed als afgesloten voor de scheepvaart. Door de belangrijke zeestraat gaat normaal een vijfde van de wereldwijde olie. De olieprijs steeg donderdag opnieuw hard nadat de Amerikaanse president Donald Trump zei de komende weken Iran „zeer hard” te treffen.
Advertentie
Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat heeft geen begrip voor het blokkeren van snelwegen. De VVD-minister zei na de ministerraad dat hij de zorgen van de vrachtwagenchauffeurs die dat donderdagochtend deden wel begrijpt.
Truckers blokkeerden de A4 en de A15 door heel langzaam te gaan rijden. Zij deden dat omdat ze maatregelen willen tegen de hoge brandstofprijzen. Op de A4 richting Den Haag ontstond al snel 9 kilometer file.
Karremans zei dat de protesten er niet voor zorgen dat hij nu maatregelen gaat nemen tegen de hoge brandstofprijzen. Hij voelt zich als minister wel verantwoordelijk voor de transport- en logistieksector.
Het kabinet verlengt de missie van het fregat Zr. Ms. Evertsen in het oosten van de Middellandse Zee „tot in beginsel begin mei”. Dat heeft minister Dilan Yeşilgöz (Defensie, VVD) de Tweede Kamer laten weten. Het schip vertrok vorige maand naar de regio om bij te dragen aan de verdediging van NAVO-bondgenoten die bedreigd worden door de oorlog in het Midden-Oosten.
De Evertsen zou oorspronkelijk tot begin april in het gebied blijven als onderdeel van een vlootverband waar ook het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle toe behoort. Nu Frankrijk besloten heeft de operatie te verlengen, doet Nederland dat ook. Gezien de veiligheidssituatie in met name Cyprus, waar al eens een Britse luchtmachtbasis onder Iraans vuur kwam te liggen, is dat volgens Yeşilgöz nodig.
De aanwezigheid van het Nederlandse marineschip is alleen al door zijn geavanceerde radarinstallatie „van grote toegevoegde waarde”, zei de minister na afloop van de ministerraad. „Omdat we op verre afstand raketten kunnen zien, kunnen anticiperen en bondgenoten kunnen waarschuwen.”
De verlenging van de missie „past binnen het mandaat”, zei Yeşilgöz verder. Ook voor de bemanning blijft de uitzending nog te behappen. „Ze zijn hierop getraind”, verzekerde de bewindsvrouw. „Dit is wat zij goed aankunnen en vol toewijding ook doen.”
De Filipijnen zeggen van Iran de toezegging te hebben gekregen dat ze veilig olie kunnen invoeren via de Straat van Hormuz. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken beloofde dat zijn land de „veilige, onbelemmerde en snelle doorvaart” door de waterweg zal toestaan voor schepen onder Filipijnse vlag, staat in een officiële Filipijnse verklaring.
De speech van Trump viel vooral op door wat er niet werd gezegd.
De Europese gasprijs stijgt donderdagochtend flink omdat president Donald Trump heeft gewaarschuwd dat de Verenigde Staten Iran de komende twee tot drie weken „extreem hard” zullen aanpakken. Door die opmerking lijkt een snelle oplossing van het conflict in het Midden-Oosten weer verder uit beeld te zijn geraakt.
Iran waarschuwt de strijd tegen de VS en Israël te zullen doorzetten tot hun „vernedering, schande en totale en zekere spijt en overgave”. Ook zal het land doorgaan met het uitvoeren van „verpletterende” aanvallen tegen de landen waarmee het sinds eind februari in oorlog is.
De woorden volgen op die van de Amerikaanse president Donald Trump. Die zei in zijn eerste televisietoespraak sinds het uitbreken van het conflict dat de VS Iran nog twee tot drie weken „extreem hard zullen treffen” en het land zo zullen terugwerpen in „de steentijd”.
Ook herhaalde hij zijn eerdere claim dat Iran „niet langer een bedreiging” vormt en dat het zwaarste deel van de strijd achter de rug is. Volgens Iran is die inschatting van de Iraanse slagkracht „incompleet”.
Iran ontkent dat er onderhandelingen gaande zijn over een staakt-het-vuren om de oorlog in het Midden-Oosten te beëindigen. Dat deed het land terwijl de Amerikaanse president Donald Trump zich opmaakt voor een nationale televisietoespraak over het conflict.
„Er zijn berichten ontvangen via bemiddelaars, waaronder Pakistan, maar er zijn geen directe onderhandelingen met de VS”, zei een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken tegen persbureau ISNA. Deze beschuldigde Washington van „maximalistische en irrationele” eisen en zei dat Iran voorbereid is op een aanval, ook een invasie door grondtroepen.
Israël is in de nacht van woensdag op donderdag getroffen door drie golven van Iraanse raketaanvallen. Daarbij zijn in de regio Tel Aviv meerdere mensen lichtgewond geraakt, melden Israëlische media.
Volgens het Israëlische leger werden de eerste raketten onderschept door de luchtverdediging, maar kwamen op meerdere plekken in centraal Israël projectielen neer. De politie kreeg meldingen van inslagen op verschillende locaties, volgens media in totaal negen. Hulpdiensten melden dat vier mensen lichtgewond zijn geraakt.
De Verenigde Staten zijn dicht bij het bereiken van hun doelstellingen in de oorlog tegen Iran en het land vormt „niet langer een bedreiging”. Dat zei president Donald Trump woensdag in zijn eerste televisietoespraak sinds het uitbreken van het conflict eind februari.
„Onze strijdkrachten hebben snelle, beslissende en overweldigende overwinningen behaald op het slagveld, overwinningen zoals maar weinigen ooit hebben gezien”, aldus Trump, in een toespraak met veel superlatieven, zonder nieuwe aankondigingen.
Volgens Trump is Iran na 32 dagen van militaire operaties „gedecimeerd” en ligt het zwaarste deel van de oorlog achter de rug. De VS hebben volgens Trump de Iraanse marine en luchtmacht vernietigd en ook de raket- en nucleaire programma’s zwaar beschadigd. Toch zullen de VS Iran de komende twee tot drie weken nog „extreem hard treffen en terugbrengen naar het stenen tijdperk”, aldus Trump.
Advertentie
- Meer over
- Aanval op Iran