Gasvoorraad historisch klein. Kan ik komende winter nog douchen of het huis verwarmen?
De Nederlandse gasvoorraad staat met een kleine 6 procent vulling op het laagste niveau in tien jaar. Kunnen we straks nog douchen of de woning verwarmen?
Voor paniek is geen reden, zegt René Peters, directeur gastechnologie van onderzoeksinstituut TNO. De lage gasvoorraad is volgens hem te goed te verklaren. „Twee van de bergingen, die in Norg en Grijpskerk, werden altijd gevuld door groothandelaar GasTerra. Dat bedrijf stopt er eind dit jaar helemaal mee. Daarom trekt het de bergingen in Norg en Grijpskerk helemaal leeg. Daarna komen die locaties beschikbaar voor andere partijen in de gasmarkt.”
Wat is het gevolg van een lage gasvoorraad?
„Als de bergingen leeg zijn, is dat op zich niet erg. Er komt nog genoeg gas binnen uit kleine Nederlandse velden buiten Groningen en op de Noordzee en via pijpleidingen uit Noorwegen. Daarnaast loopt de import van vloeibaar gas (lng) uit Amerika goed.
Het vullen van de gasvoorraad gebeurt normaal gesproken door commerciële bedrijven. Zij kopen gas in, slaan het op in de zomer en verkopen het in de winter als de brandstof duurder is. Nu de gasprijs door de onrust in het Midden-Oosten hoog is, wachten ze met vullen. De gasbergingen moeten richting de winter echter flink gevuld zijn om er zeker van te zijn dat er in die periode genoeg gas is.”
Wat als de gasbergingen richting de volgende winter niet voldoende worden gevuld?
„Dan worden we iets afhankelijker van onze buurlanden. Gas in onze bergingen gebruiken we niet alleen voor Nederland, maar is zo nodig ook beschikbaar voor Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk. Het is een Europese gasmarkt. Omgekeerd geldt daarom ook dat omliggende landen ons kunnen helpen met hun gasvoorraad.”
En als geen enkel commercieel bedrijf vanwege hoge gasprijzen zijn vingers wil branden aan het vullen van de bergingen?
„In dat geval geeft de overheid aan Energie Beheer Nederland (EBN) de opdracht om te vullen. Dat bedrijf is voor 100 procent staatseigendom. Het inkopen van duur gas door EBN gaat ten koste van de staatskas.
In de afgelopen jaren kreeg EBN al vaker de opdracht om te helpen bij het vullen van de gasbergingen, maar dat ging tot nu toe om kleine volumes van 0,5 tot 1 miljard kuub op een totaal van ruim 14 miljard kuub. Dit seizoen is de situatie heel anders en zou de hoeveelheid kunnen oplopen tot 8 miljard kuub tegen een hoge prijs.”
De zomer staat voor de deur, maar dan volgt weer een winter. Kunnen we dan nog douchen en de woning verwarmen?
„Dat zich een situatie voordoet waarin er daadwerkelijk een gastekort is, is niet waarschijnlijk. Maar stel dat het zover komt, dan wordt er eerst naar het bedrijfsleven gekeken. Een kunstmestfabriek in Zeeland is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor 10 procent van onze totale gasvraag. Kunstmest kun je ook gewoon importeren. Pas helemaal aan het einde van de rit gaat de gaskraan voor huishoudens, winkels en ziekenhuizen dicht. Eerlijk gezegd denk ik dat het risico van een hoge gasprijs groter is dan de kans op een daadwerkelijk tekort aan gas.”
Hoe hoog is de gasprijs nu ten opzichte van die van 2022, net na de inval van Rusland in Oekraïne?
„Op een gegeven moment was de groothandelsprijs voor gas in 2022 zo’n 3 euro per kuub. Momenteel zitten we met 60 tot 70 cent per kuub nog lang niet op dat prijsniveau.”
Kunt u zich voorstellen dat consumenten somber worden van de voortdurende berichtenstroom over gasvoorraden en tekorten?
„Jazeker, en ook dat mensen er onzeker van worden of zelfs in paniek raken. Maar daarvoor is geen enkele reden. We hoeven niet bang te zijn dat er geen gas meer beschikbaar is.
De zorg is wel dat de gasprijzen tijdelijk wat hoger blijven, afhankelijk van hoelang de Straat van Hormuz dicht blijft. Mensen die minder te besteden hebben, kunnen in de problemen komen, omdat ze een relatief groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan energie. De overheid zou die groep moeten steunen met bijvoorbeeld een noodfonds energie.”
Gaan we voortaan na elke winter geconfronteerd worden met dit soort alarmerende berichten over de gasvoorraad?
„We hebben relatief weinig geleerd van 2022. We moeten snel aan de slag met de aanleg van een strategische reserve aardgas om de beschikbaarheid ervan ook voor de toekomst veilig te stellen. Groningen is daarvoor geschikt. We moeten daarom niet alle 300 voormalige gasputten volstorten met beton, maar een deel ervan openhouden om er een noodvoorraad gas in op te slaan.”
