Zonder gasvoorraad komen we de winter niet door
De commissie klimaat en groene groei in de Tweede Kamer spreekt woensdag over de gasmarkt en de leveringszekerheid. Vijf vragen over gasopslag in Nederland.
Staat het onderwerp op de agenda omdat er problemen zijn of worden verwacht met de levering van gas?
Nee, het is een reguliere vergadering die eens in de zoveel tijd plaatsvindt. De commissievergadering van woensdag is al een paar keer uitgesteld. Er zijn geen zorgen over de gasvoorraden, meldde een woordvoerder van Gasunie vrijdag aan het Reformatorisch Dagblad.
Op 1 november, aan het begin van het winterseizoen, zat er ongeveer 10 miljard kubieke meter gas in de Nederlandse seizoensopslagen. Dat is net iets minder dan de 11 miljard kuub die Gasunie adviseert.
Vier gasbergingen in Nederland kunnen 14 miljard kubieke meter gas opslaan
De vullingsgraad van de Nederlandse gasopslagen is met 40 procent iets lager dan in andere jaren. Dat heeft te maken met een ontregelde gasmarkt. Handelaren zagen vanwege de prijs meer brood in het verhandelen van gas in plaats van het op te slaan. Daardoor is er nu minder voorraad.
Hoeveel gas kan Nederland opslaan?
Nederland heeft vier grote gasbergingen: Norg, Grijpskerk, Alkmaar en Bergermeer. Het gaat om lege gasvelden die speciaal zijn ingericht om gas op te slaan. De vier locaties kunnen in totaal 14 miljard kubieke meter aardgas bergen en zijn bedoeld als zogeheten seizoensopslag in vooral de winter.
Afhankelijk van de temperatuur in de winter wordt vanuit de seizoensopslag zo’n 7 tot 11 miljard kubieke meter aardgas gebruikt. Het totale jaarverbruik in Nederland ligt op ongeveer 30 miljard kuub.
Behalve in de seizoensopslag wordt ook gas bewaard in ondergrondse zoutholtes, zogeheten cavernes. Hierbij gaat het om kleinere volumes, die zijn bedoeld om over de dag verspreid pieken en dalen in de gasvraag op te vangen. Als huishoudens vroeg in de ochtend allemaal tegelijk de verwarming aanzetten, wordt extra gas uit de zoutcavernes gehaald. Hetzelfde geldt als de wind stilvalt en gascentrales snel elektriciteit moeten leveren.
Waarom is gasopslag steeds belangrijker geworden?
Het grote gasveld in Groningen is in de afgelopen jaren definitief gesloten. De locatie leverde veel gas en kon ook flexibel worden ingezet. In de wintermaanden kon de gaswinning worden opgevoerd en in de zomer teruggeschroefd.
De opslag van gas is ook door de oorlog in Oekraïne steeds belangrijker geworden. De levering van Russisch gas is door het conflict fors afgenomen. Om toch voldoende gas te hebben, is de import uit Noorwegen verhoogd. Met schepen komt vloeibaar gas (lng) in grote hoeveelheden Nederland binnen. Nederland is voor gas voor zo’n 80 procent afhankelijk van import. Dat maakt ons land kwetsbaar, zo zeggen sommige experts.
Nederland is voor gas voor zo’n 80 procent afhankelijk van import
Hier en daar wordt in Nederland nog wel gas gewonnen, maar ook met de import is dat niet genoeg om de wintermaanden door te komen. Daarom is een gasvoorraad nodig.
De gasopslagen kunnen ook nog een rol spelen als strategische gasvoorraad. Zo’n strategische reserve is bedoeld als voorzorgsmaatregel voor een langdurige uitval van het aanbod van gas. In 2022 viel grote leverancier Rusland plotseling weg. De markt moest een nieuw evenwicht vinden en dat leidde tot hoge prijzen, inflatie en economische schade. Gasunie onderzoekt momenteel wat de mogelijkheden zijn voor strategische voorraden.
Wie is verantwoordelijk voor het vullen van de gasbergingen?
GasTerra heeft het alleenrecht op de gasopslagen in Grijpskerk en Norg. Verder zijn commerciële energiebedrijven als RWE, Engie, Vattenfall en Essent actief. Zij slaan zelf gas op, of besteden dat aan anderen uit. Om in Nederland aardgas te leveren aan huishoudens en bedrijven is een vergunning nodig van de toezichthouder, de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Een bedrijf krijgt die toestemming uitsluitend als het ook in de winter gas kan leveren en daarvoor moet het gas kunnen (laten) opslaan.
Als commerciële marktpartijen te weinig gas opslaan, neemt staatsbedrijf Energie Beheer Nederland (EBN) die rol over. Omdat het vullen van de gasopslagen afgelopen jaar minder goed ging, heeft het ministerie van Klimaat en Groene Groei EBN opdracht gegeven om extra gas op te slaan in Bergermeer.
Welke rol speelt Gasunie hierin?
Gasunie Transport Services is verantwoordelijk voor het transport van aardgas. Het bedrijf wint geen gas, handelt er niet in en is ook geen eigenaar van gasbergingen.
Gasunie heeft de wettelijke taak om jaarlijks advies uit te brengen over de leveringszekerheid van gas. Het bedrijf duidt ook geopolitieke ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de gasvoorziening. Iedere lidstaat van de Europese Unie moet ervoor zorgen dat de vulgraad wordt gehaald en moet dat via wetgeving opleggen aan marktpartijen.
