Hoeveel is de gasprijs gestegen?

Het gastarief op de Amsterdamse gasbeurs is sinds de aanval op Iran met enkele tientallen procenten opgelopen. Donderdag lag de prijs op zo’n 60 euro per megawattuur.

Is de situatie nu vergelijkbaar met 2022 toen Rusland Oekraïne binnenviel?

Zeker niet. De huidige gasprijs op de beurs is nog maar een kwart van het tarief dat in februari 2022 werd aangetikt.

Lees ook

Olie- en gasprijs omhoog, maar nog lang niet zo hoog als in 2022

Waardoor stijgt het gastarief?

De toevoer van vloeibaar gas (lng) uit het Midden-Oosten ligt zo goed als stil. Iran heeft als reactie op de Israëlische en de Amerikaanse aanvallen de Straat van Hormuz geblokkeerd, een cruciale zeeroute voor het vervoer van onder meer lng.

Daarnaast heeft Qatar de productie van vloeibaar gas stopgezet, nadat Iran een aanval op het land zou hebben uitgevoerd. Qatar is een belangrijke leverancier van de lng aan Europa.

Wat merk ik van duurder gas?

Dat is afhankelijk van het soort contract dat je hebt met de energieleverancier. Huishoudens met een dynamisch energiecontract voelen de gevolgen van een stijgende gasprijs vrijwel direct, omdat die meebeweegt met die op de energiebeurs. Uit de nieuwste cijfers van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) blijkt dat 7 procent van de huishoudens een dynamisch contract heeft.

Voor huishoudens met een variabel contract (bijna 40 procent) wordt de gasprijs twee of meer keren per jaar aangepast. Het nieuwe tarief is afhankelijk van de situatie die er op dat moment in de markt is.

Wie net voor de aanval op Iran nog een nieuw vast contract afsloot, kan spekkoper zijn

Een meerderheid (54 procent) van de huishoudens heeft een vast contract. Die groep krijgt pas met prijswijzigingen te maken als het contract afloopt en ze een nieuwe overeenkomst moet afsluiten. Zo kan het gebeuren dat iemand die net voor de aanval op Iran nog een nieuw vast contract afsloot, spekkoper is.

Intussen is de prijs voor vaste overeenkomsten fors opgelopen en energieleveranciers hebben de loyaliteitsbonus –een beloning voor trouwe klanten– afgeschaft of versoberd. Alles bij elkaar kan een huishouden daardoor zomaar honderden euro’s per jaar duurder uit zijn.

Stijgt de gasprijs die ik aan mijn leverancier betaal evenredig hard met de prijs op de gasbeurs?

Nee. De gasprijs voor de consument bestaat uit meer onderdelen dan de kale inkoopprijs. Ook energiebelasting, btw en de kosten van opslag voor de energieleverancier maken er deel van uit. Een stijging van het tarief op de groothandelsmarkt betekent daarom vrijwel nooit dat het consumententarief voor een kubieke meter gas net zo hard meestijgt.

Om duidelijk te maken hoe dat werkt, gebruikt een woordvoerder van Energie Nederland het voorbeeld van een broodje hamburger. „Het bestaat uit diverse onderdelen. Als de kaas 50 procent duurder wordt, zou het gek zijn de prijs van het hele broodje hamburger met 50 procent te verhogen. Kaas is immers niet meer dan een onderdeel van het geheel.”

Wat staat me nu te doen?

Wie momenteel een vast contract heeft voor een jaar of voor drie jaar, zit aan die termijn vast. Afhankelijk van wanneer dat contract is afgesloten, is het tarief waarschijnlijk voordeliger dan de prijs die je op dit moment voor een vaste overeenkomst zou moeten betalen.

Geen zin in wisselende tarieven en onzekerheid rond een dynamisch contract? Dan kan de overstap naar een vast contract met minder prijsschommelingen een goed idee zijn. Meestal geldt een opzegtermijn van dertig dagen. In die periode kan er echter een einde zijn gekomen aan de oorlog in het Midden-Oosten, met dalende energieprijzen tot gevolg. Maar de strijd kan ook langer duren.

Lees ook

Gasvoorraad uitzonderlijk laag, maar geen paniek

Een variabel contract wordt een paar keer per jaar aangepast op basis van de dan geldende situatie. Dat kan betekenen dat de gasprijs daalt als het tegen de zomer rustiger is op het geopolitieke toneel, maar niemand die het weet. Als die prijs blijft oplopen, zou een huishouden achteraf beter uit zijn geweest met een vast contract.

De afgelopen dagen boden sommige energieleveranciers geen vaste contracten meer aan. Hoe zit dat?

De ACM gaat intensiever toezien op energieleveranciers vanwege de flink gestegen gasprijs, zo maakte ze donderdag bekend. De waakhond meldde dat enkele bedrijven de afgelopen dagen zijn gestopt met het aanbieden van vaste contracten. Maar leveranciers moeten altijd een variabel contract en een overeenkomst met een vaste prijs voor een jaar aanbieden, aldus de ACM.

De ACM controleert vanaf 1 april of leveranciers zich aan die verplichting houden. Een deel van de energieleveranciers zou inmiddels wel weer vaste contracten aanbieden. De waakhond gaat in gesprek met de andere bedrijven over de vraag hoe ze zo snel mogelijk wel de verplichte modelcontracten kunnen aanbieden.

Ook waarschuwt de ACM consumenten opnieuw voor misleidende verkoop van energiecontracten via de telefoon of aan de deur, „omdat marktpartijen ook misbruik kunnen maken van de huidige onzekere periode”. De toezichthouder adviseert een aanbod altijd eerst rustig te vergelijken.