In reactie op de aanval van Amerika en Israël heeft Iran de Straat van Hormuz afgesloten. Daardoor kunnen olie- en gastankers de Perzische Golf niet meer in of uit. Tal van schepen liggen voorlopig opgesloten.

Van de wereldwijde behoefte aan vloeibaar gemaakt aardgas (lng) passeert ongeveer een vijfde de smalle zeestraat tussen Iran en Oman. Dit gas is vooral afkomstig uit Qatar. De landen rond de Perzische Golf, waaronder Iran, zijn bovendien goed voor ongeveer een derde van de wereldwijde olieproductie.

Op de toonaangevende Amsterdamse gasbeurs steeg de gasprijs maandagochtend kort na aanvang van de handel met 20 procent tot 38,44 euro per megawattuur. Daarmee is de piek van februari 2025 –50 euro– nog niet in zicht. Deskundigen van de Amerikaanse bank Goldman Sachs waarschuwen echter dat de Europese gasprijzen ruimschoots kunnen verdubbelen als de scheepvaart door de Straat van Hormuz een maand lang wordt stilgelegd.

Gasvoorraad

De sterke stijging van de gasprijs komt op een moment dat de Nederlandse gasvoorraad hard is geslonken. De ondergrondse gasopslag is voor minder dan 11 procent gevuld. Gasunie zei in februari nog dat dit „geen reden tot zorg” was, maar waarschuwde zondag al dat het erg onzeker is hoe de situatie zich verder zal ontwikkelen.

Op korte termijn voorziet Gasunie geen problemen met de levering aan zijn klanten

Op korte termijn voorziet het gasbedrijf geen problemen met de levering aan zijn klanten. Consumenten zien hun energierekening pas stijgen als leveranciers hun tarieven verhogen.

De benzineprijzen zullen zeker enkele centen per liter stijgen. Veel automobilisten maakten in het weekeinde daarom al een ritje naar de pomp. De benzineprijs was de afgelopen week al fors gestegen. Vrijdag stond de landelijke adviesprijs met 2,285 euro op het hoogste niveau sinds het najaar van 2023.

Iran voert aanvallen met drones en raketten uit op andere landen in de regio als vergelding voor de Amerikaanse en de Israëlische luchtaanvallen. Maandagochtend legde het Saudische staatsolieconcern Saudi Aramco de grote olieraffinaderij Ras Tanura stil na een droneaanval waardoor brand bij het complex uitbrak. De terminal is van groot belang voor de olie-export van Saudi-Arabië. Dat land is ’s werelds grootste olie-exporteur.

Beurzen

De aandelenbeurzen in Azië en Europa gingen maandag overwegend omlaag vanwege de oorlog. Vooral luchtvaartmaatschappijen stonden onder druk, door de annuleringen van veel vluchten in het Midden-Oosten en de sterk gestegen olieprijzen. Olieproducenten wonnen juist terrein. Het aandeel Air France-KLM verloor maandagochtend ruim 7 procent. Olie- en gasreus Shell klom 5 procent.

De Nikkei-index in Tokio zakte 1,6 procent. De AEX in Amsterdam noteerde in de ochtendhandel 1,2 procent lager op 1015,12 punten. De midkap verloor 1,5 procent. De beurzen in Frankfurt, Londen en Parijs zakten tot 2,4 procent. Wall Street in New York lijkt later op de dag ongeveer 1 procent lager te openen.

Een vat Amerikaanse olie kostte maandagochtend 9 procent meer op 73,05 dollar per vat, en Brentolie werd bijna 10 procent duurder op 80 dollar.

Goud, dat in onzekere tijden als een veilige belegging wordt gezien, steeg 2,7 procent in prijs tot 5390 dollar per troy ounce (31,1 gram). Het edelmetaal is dit jaar al bijna een kwart in waarde gestegen.

Rode Zee

De oorlog heeft ook gevolgen voor het internationale handelsverkeer. Grote scheepvaartconcerns lieten zondag weten de Rode Zee en het Suezkanaal te mijden. Het gaat om een van de belangrijkste handelsroutes ter wereld. De Houthirebellen in Jemen, bondgenoten van Iran, dreigen hier schepen aan te vallen. Het Deense Maersk en het Franse CAM CGM laten daarom hun containerschepen voorlopig om Afrika heenvaren. Hierdoor komen goederen uit Azië zo’n tien dagen later in Europa aan.

De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) maakt zich zorgen over tientallen schepen onder Nederlandse vlag en van Nederlandse reders die zich momenteel in de Perzische Golf bevinden en daar niet weg kunnen. De organisatie schat dat deze schepen totaal ruim 500 opvarenden tellen, van wie meer dan honderd met de Nederlandse nationaliteit. Voor zover bekend hebben de schepen geen schade opgelopen en zijn geen gewonden gemeld.