Brand bij Amerikaans consulaat in Dubai na droneaanval
De aanval van Israël en de VS op Iran is ontaard in een regionaal conflict. Volg het nieuws in dit liveblog.
Advertentie
De Verenigde Staten hebben de afgelopen dagen meer dan 9000 Amerikanen geholpen uit het Midden-Oosten terug te keren. Driehonderd daarvan kwamen uit Israël, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring.
Het ministerie organiseerde speciale chartervluchten vanuit onder andere Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Jordanië. Dit blijft het land doen zolang de veiligheidssituatie dat toelaat. In onder andere Egypte, de VAE en Oman zijn volgens de VS nog commerciële vluchten mogelijk. In landen waar dat niet het geval is, zoals Israël, werden alternatieve routes naar andere landen aangeboden.
In de buurt van het Amerikaanse consulaat in Dubai is brand ontstaan na een droneaanval. Hierbij zouden geen gewonden zijn gevallen. Sinds zaterdag voert Iran regelmatig aanvallen uit op Amerikaanse bases en doelen in het Midden-Oosten.
De autoriteiten hebben de brand bij het consulaat geblust. Volgens de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio kwam de drone neer op de parkeerplaats.
De Verenigde Arabische Emiraten meldden dinsdag dat er 186 ballistische raketten op het land waren afgevuurd en meer dan 800 drones. Deze werden vrijwel allemaal onderschept.
Oekraïne wil wat van zijn eigen dronebestrijdingswapens ruilen met door Iran aangevallen bondgenoten van de Verenigde Staten voor schaarse Amerikaanse luchtverdedigingsraketten. De Golfstaten en Israël hebben moeite Iraanse drones en raketten te pareren. Oekraïne vreest dat de Patriots die het nodig heeft om Russische luchtaanvallen af te slaan nu naar het Midden-Oosten gaan.
Oekraïne heeft in vier jaar oorlog geleerd zich tegen Russische Shahed-drones, van Iraanse makelij, te verdedigen. Die kennis en middelen wil het land volgens president Volodymyr Zelensky wel delen met landen als Qatar, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten. Maar daarvoor terug wil hij graag „de wapens die wij tekortkomen”, Patriot-luchtdoelraketten. „Als zij die aan ons geven, geven wij hun onderscheppingswapens”, bood Zelensky dinsdag aan. Hij sprak onder meer de leiders van Qatar en de VAE.
De Patriot-raketten zijn toch niet geschikt voor een zwerm Shahed-drones, stelt Zelensky.
KLM werkt aan „eventuele opvolgende vluchten” om passagiers die in het Midden-Oosten zijn gestrand terug naar Nederland te brengen. Dit meldt de luchtvaartmaatschappij dinsdagavond.
Om hoeveel vluchten het gaat en hoeveel mensen daardoor kunnen terugkeren naar Nederland, is nog onduidelijk.
De luchtvaartmaatschappij meldt samen te werken met het ministerie van Buitenlandse Zaken om mensen zo snel mogelijk veilig terug naar Nederland te brengen. Dinsdagavond vliegt KLM gestrande reizigers in het Midden-Oosten terug naar Nederland.
Volgens minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) moeten 83 Nederlanders aan boord van dat toestel zitten. Het ministerie is verantwoordelijk voor het kiezen welke passagiers er meegaan op deze vlucht, aldus KLM.
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump hebben de gezamenlijke aanvallen van de VS en Israël grote schade aangericht in Iran. Dat zei Trump tegen verslaggevers tijdens een ontmoeting met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz. „Bijna alles is uitgeschakeld.”
De aanvallen begonnen afgelopen zaterdag en hebben geleid tot de dood van de hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei. Trump gaf maandag aan dat de oorlog vier tot vijf weken kon duren. Al zouden de VS volgens hem in staat zijn langer door te gaan met de aanvallen.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei maandag dat de VS pas ingrepen nadat ze hadden vernomen dat bondgenoot Israël een aanval zou uitvoeren. Daar kwam Trump nu op terug. Volgens hem leek het erop dat Iran als eerste zou aanvallen gezien het verloop van de onderhandelingen over het Iraanse atoomprogramma, en „dat wilde ik niet laten gebeuren”.
Een groot deel van het Iraanse leiderschap lijkt bij de aanvallen te zijn omgekomen. De Verenigde Staten hadden meerdere potentiële nieuwe leiders op het oog, maar volgens Trump zijn de meesten daarvan inmiddels overleden. „Nu hebben we een andere groep. Zij zijn mogelijk ook dood, volgens berichten.”
Uit voorzorg heeft Israël zaterdag de Grote Jesajarol naar een veilige locatie gebracht. Aanleiding zijn de beschietingen tussen enerzijds Israël en de VS en anderzijds Iran. Dat meldt The Times of Israel.
De Grote Jesajarol werd na Iraanse luchtaanvallen veiliggesteld op een geheime locatie, samen met andere belangrijke Dode Zeerollen en manuscripten.
Is de aanval op Iran en de dood van ayatollah Khamenei het begin van regimeverandering in Teheran, of dreigt juist een grotere oorlog die de hele regio meesleept? Israël en de Verenigde Staten spreken van een noodzakelijke ingreep tegen een gevaarlijk regime, maar juridisch en geopolitiek roept de aanval vragen op.
De Verenigde Arabische Emiraten overwegen militaire actie om Iraanse raket- en droneaanvallen op het land te stoppen, meldden bronnen aan nieuwssite Axios. De afgelopen dagen vinden er herhaaldelijk aanvallen plaats op de VAE. Vrijwel alle afgevuurde raketten werden onderschept.
Sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische bombardementen heeft Iran Amerikaanse bases en andere doelen in de regio aangevallen, onder andere in de VAE, Bahrein, Qatar en Oman. Volgens Axios zijn de VAE het land dat het meest door Iran is aangevallen, zelfs meer dan Israël.
Het ministerie van Defensie van de Emiraten meldde dinsdag dat Iran 186 ballistische raketten op het land had afgevuurd, net als meer dan 800 drones. Drie buitenlandse staatsburgers kwamen om het leven en rond de zeventig mensen raakten gewond.
Het Verenigd Koninkrijk stuurt helikopters en een marineschip naar Cyprus om daar een Britse militaire basis te beschermen, schrijft premier Keir Starmer op X. Het zou gaan om de HMS Dragon en helikopters die drones kunnen onderscheppen. Eerder op dinsdag meldde de krant The Times al dat het Verenigd Koninkrijk dit overwoog.
De basis werd in de nacht van zondag op maandag getroffen door een droneaanval. Vermoed werd dat deze door Iran was uitgevoerd. Een bron binnen de Cypriotische regering meldde later dat de drone uit Libanon kwam en waarschijnlijk door Hezbollah gestuurd was. Maandag werden twee vijandige drones onderschept en uitgeschakeld.
Griekenland stuurde maandag ook marine en luchtmacht naar Cyprus en Frankrijk heeft eveneens hulp toegezegd.
Advertentie
Een gebouw van de raad die de nieuwe ayatollah van Iran moet benoemen is gebombardeerd door Israël en de VS, meldt persbureau AFP op basis van lokale media. Na de dood van de hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, heeft de 88-koppige raad van theologen de taak gekregen om een nieuwe leider te benoemen.
Online gaan niet onafhankelijk te verifiëren beelden rond van een verwoest gebouw waar de zogenoemde Assemblee van Experts samen zou komen. Het zou gaan om een gebouw in de Iraanse stad Qom, ten zuiden van Teheran. Het is niet duidelijk of er mensen in het gebouw aanwezig waren en of het inderdaad door de raad werd gebruikt.
Eerder zei buitenlandminister Abbas Araghchi te hopen dat er binnen enkele dagen een nieuwe hoogste leider zou zijn.
Italië heeft de Iraanse ambassadeur ontboden om protest aan te tekenen tegen de droneaanval op Cyprus. Een Britse militaire basis werd daar maandag geraakt door een drone.
Een bron binnen de Cypriotische regering zei later dat de drone uit Libanon kwam, waarschijnlijk van Hezbollah. Die militante beweging wordt gesteund door Iran en heeft uit solidariteit ook raketten afgevuurd op Israël.
Duitsland heeft ook de Iraanse ambassadeur ontboden, maar dan vanwege de Iraanse aanvallen op Israël en andere landen in het Midden-Oosten. Het ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelde de „willekeurige en buitenproportionele raket- en droneaanvallen, onder meer gericht op burgerdoelen”.
De Amerikaanse president Donald Trump zegt niet meer te willen onderhandelen met Iran, als dat land daar nu voor zou aankloppen. Hij schrijft op Truth Social dat die kans verkeken is.
„Hun luchtverdediging, luchtmacht, marine en leiderschap is weg”, aldus Trump. „Ze willen praten. Te laat, zei ik.’”
Iran en de Verenigde Staten hebben wekenlang onderhandeld om een oorlog te voorkomen. Volgens Trump wilde Iran geen garanties geven dat het geen kernwapen zou ontwikkelen. Teheran zegt dat het überhaupt nooit die ambitie heeft gehad.
Dit weekend gingen er geruchten dat de Iraanse regering weer had geprobeerd om de gesprekken aan te knopen met de Amerikanen, maar Iran ontkende die berichten al gauw.
Nu Israël meer delen van Zuid-Libanon met grondtroepen bezet en tegelijk nieuwe Hezbollah-doelen aanvalt, kan dat uitmonden in een „nieuwe openlijke oorlog” tussen Israël en de beweging. Daarvoor waarschuwt Hezbollah.
In een verklaring laat een hoge functionaris van de politieke tak van de organisatie, Mahmud Komati, weten dat Hezbollah „het doden van onze burgers en het vernietigen van onze huizen niet langer zal accepteren”. „Het tijdperk van geduld is voorbij”, zegt Komati.
Israël zegt, in navolging van de serie aanvallen op Iran, Hezbollahs belangrijkste bondgenoot en financier in de regio, intussen ook meer dan 160 Hezbollah-doelen in Libanon te hebben bestookt. Niet alleen in het zuiden, maar ook in voorsteden van hoofdstad Beiroet. Bovendien heeft het land meer grondtroepen naar Libanon gestuurd om daar de huidige bufferzone uit te breiden, als „extra veiligheidslaag voor inwoners van Noord-Israël”.
KLM vliegt naar Midden-Oosten om gestrande reizigers op te halen
De KLM vliegt dinsdagavond met reizigers terug die gestrand zijn in het Midden-Oosten door de oorlog in Iran. Dat zei minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) in de Tweede Kamer. Aan boord zijn 83 Nederlanders. In de regio zitten vermoedelijk duizenden Nederlanders vast.
„Er gaat vanavond al een vlucht in samenwerking met de KLM om te zorgen dat een deel van de Nederlanders terug kan komen”, zei de minister. Hij wil om veiligheidsredenen niet zeggen uit welk land het vliegtuig vertrekt. Volgens een ingewijde gaat het om een vlucht die uit Oman komt.
Er wordt volgens Berendsen alles aan gedaan om de Nederlanders op te halen. „We bereiden ons op dit moment ook voor op mogelijke repatriëring, in aanvulling op alle mogelijkheden die er via commerciële vluchten zullen zijn.”
Hij roept mensen op om niet „lukraak” rond te gaan reizen in de hoop een vlucht terug te vinden. „Het gaat er ook om mensen op een veilige manier bij het vliegtuig te krijgen.” Berendsen roept gestrande reizigers op zich te melden bij Buitenlandse Zaken of een ambassade. „Dan kunnen we ze het beste helpen.”
Inmiddels zijn ook alweer enkele commerciële vluchten uit het Midden-Oosten vertrokken. Dat zal de „grootste impact” hebben, denkt de minister, die geen idee heeft hoe lang het conflict gaat duren.
Luchtvaartmaatschappij Emirates meldt op dinsdag en woensdag een „beperkt aantal” repatriëringsvluchten voor passagiers en vrachtvluchten uit te voeren. Een woordvoerster van Emirates licht niet toe waar de vluchten naartoe gaan. Alle geplande vluchten van en naar Dubai blijven tot en met woensdagavond lokale tijd opgeschort.
Meer dan 12.300 vluchten naar bestemmingen in het Midden-Oosten zijn tot nu toe al geannuleerd als gevolg van de oorlog in Iran en de onrust in de regio, meldt Bloomberg op basis van luchtvaartwebsite Flightradar24.
De verstoringen in het vliegverkeer ontstonden zaterdag, na de aanvallen op Iran door Israël en de Verenigde Staten en de tegenaanvallen van Iran. Dubai en Doha zijn belangrijke tussenstops bij vluchten tussen Europa en Azië. Door de geschrapte vluchten zijn duizenden reizigers gestrand.
Verschillende luchtvaartmaatschappijen hebben hun vluchtschema’s aangepast. Dat geldt onder meer voor Emirates, Air France-KLM, Etihad en Qatar Airways.
Nederlandse reisorganisaties hebben vooralsnog weinig kunnen doen om gestrande reizigers in het Midden-Oosten terug te halen naar huis. Door aanvallen van Iran op omliggende landen die Amerikaanse bases huisvesten, is amper vliegverkeer mogelijk.
Een woordvoerder van Prijsvrij Vakanties en D-Reizen zegt dat de maatschappijen Etihad en Emirates uit de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) mondjesmaat vluchten uitvoeren, maar daar zitten geen reizigers van de twee reisbureaus bij. „We hebben begrepen dat daarbij prioriteit wordt gegeven aan reizigers in transit en kwetsbare groepen, met een medische noodzaak”, zegt hij.
Gestrande reizigers van D-Reizen en Prijsvrij zitten vooral in Dubai. „Zij kunnen daar in hun hotels blijven. Ze ervaren natuurlijk ongemak, maar we hebben geen signalen dat de situatie precair is.”
Ook TUI Nederland zegt nog geen reizigers te hebben teruggehaald. Eerder zei topman Sebastian Ebel van de Duitse reismultinational dat dinsdag de eerste klanten worden teruggehaald. Op die vluchten, naar Duitse vliegvelden, zaten volgens een woordvoerster geen reizigers van de Nederlandse afdeling. Corendon laat eveneens weten nog geen gestrande reizigers te hebben teruggehaald.
De koepelorganisatie voor reisorganisaties ANVR schat dat er ongeveer duizend gestrande Nederlanders in de regio zijn, van wie de helft via een pakketreis.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken riep dinsdag alle gestrande Nederlanders in het crisisgebied op om een speciaal contactformulier in te vullen. Dat helpt de overheid een preciezer beeld te krijgen van de situatie. De oproep geldt voor reizigers in Israël, Iran, Jordanië, Bahrein, Koeweit, Qatar, Oman, de Palestijnse gebieden, Saudi-Arabië, Irak, Libanon en de VAE.
De Verenigde Arabische Emiraten zeggen tot nu toe 172 Iraanse raketten uit de lucht te hebben geschoten, meldt Al Jazeera. Dertien andere raketten landden in zee en een kwam neer op Emiraats grondgebied.
De Golfstaat monitorde ook 812 Iraanse drones, waarvan er 755 werden onderschept. Bij al die aanvallen zijn drie doden gevallen. 68 mensen raakten gewond.
De VAE worden net als andere landen in de regio aangevallen door Iran, omdat er Amerikaanse militaire bases zijn gevestigd. Ook daar worden raketten en drones neergehaald. Bahrein claimde bijvoorbeeld 73 raketten en 91 drones te hebben onderschept. Qatar haalde maandag twee gevechtsvliegtuigen neer.
Zeker 30.000 mensen zijn op de vlucht naar aanleiding van Israëlische aanvallen op Libanon, schat de Verenigde Naties. Zoveel mensen zijn er geregistreerd bij opvanglocaties van de organisatie.
Israël gaf onder meer evacuatiebevelen af voor tientallen plekken in het zuiden van het land en de zuidelijke buitenwijken van de hoofdstad Beiroet. Veel mensen zijn daarop richting het noorden van Libanon getrokken. Ook in de oostelijke Bekaa-vallei sloegen veel mensen op de vlucht, zegt VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.
Naast de tienduizenden mensen die zich registreerden bij opvanglocaties, sliepen er nog meer langs de weg of in hun auto’s, zegt UNHCR. Daarom ligt het daadwerkelijke aantal vluchtelingen mogelijk veel hoger. Tot nu toe zijn er 21 opvanglocaties geopend door de Libanese overheid, ziet het Wereldvoedselprogramma.
Hezbollah zei dinsdag opnieuw raketten op Israël te hebben afgevuurd. Israël viel daarop opnieuw Beiroet aan, deze keer zonder dat daar een waarschuwing aan voorafging.
De voorraden van de hoogwaardigste Amerikaanse munitie zijn niet op peil, erkent de Amerikaanse president Donald Trump. De legerleiding heeft gewaarschuwd dat de strijd met Iran bemoeilijkt kan worden door onder meer dreigende tekorten aan luchtverdedigingsraketten en precisiemunitie, meldden Amerikaanse media eerder.
Met de grootscheepse aanvallen op Iran die zaterdag begonnen, jagen de VS er in hoog tempo precisiemunitie en zware bommen tegen ondergrondse doelwitten doorheen. En Iraanse vergeldingsacties met raketten en drones tegen Amerikaanse bases en ook andere doelen in Amerika-gezinde buurlanden kosten veel onderscheppingsraketten, bijvoorbeeld de al zo schaarse Patriot-munitie.
Toch kunnen volgens Trump „oorlogen ‘oneindig’ worden gevoerd, en heel succesvol”. Dit vanwege de volgens hem „praktisch onbeperkte” arsenalen doorsnee munitie en net wat hoogwaardiger dan dat. „Van het topsegment hebben we een goede voorraad, maar niet zoveel als we willen.” Wel is er nog veel voorhanden in opslagplaatsen elders in de wereld, stelt Trump.
De strijd in het Midden-Oosten kan weleens uitdraaien op een wedloop of eerst de Iraanse projectielen of Amerikaanse luchtverdedigingsmiddelen opraken, zeggen deskundigen. Zeker nu Iran meer landen in de regio aanvalt en minder kieskeurig is in zijn doelwitten. Aanvallen met bijvoorbeeld kamikazedrones over een breed front op een waaier aan burgerdoelen zijn moeilijk te pareren, ondervindt onder meer Oekraïne dagelijks.
Trump geeft zijn voorganger Joe Biden en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky de schuld van de krapte. Die laatste, die voortdurend vraagt om extra Patriot-raketten en andere wapens om Rusland af te weren, is volgens Trump net de negentiende-eeuwse meesteroplichter PT Barnum.
Het Verenigd Koninkrijk is van plan een oorlogsschip naar Cyprus te sturen om een Britse basis te beschermen tegen verdere Iraanse aanvallen. Dat schrijft de krant The Times, die zich baseert op anonieme bronnen.
Een drone trof eerder deze week de basis Akrotiri op het eiland in de Middellandse Zee. Daarop zou minister van Defensie John Healey met topfiguren van de krijgsmacht hebben overlegd over het sturen van marineschip HMS Duncan.
Het Britse ministerie van Defensie heeft nog niet bevestigd dat de HMS Duncan wordt ingezet. Eerder maakte Griekenland al wel bekend straaljagers en marineschepen naar het eiland te sturen en er zijn berichten dat Frankrijk van plan is luchtverdedigingssystemen in te zetten.
De schepen die vastzitten in de Perzische Golf door de oorlog tussen de VS/Israël en Iran hebben voorlopig nog voldoende voedsel en drinkwater aan boord. „Voor nu zien we geen redenen tot zorg”, zegt de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR). De vereniging houdt de situatie „nauwlettend in de gaten en blijft in contact met de schepen in de regio”.
Eerder werd al bekend dat er tientallen schepen onder Nederlandse vlag en van Nederlandse reders in het gebied zijn. Het gaat om zo’n vijfhonderd opvarenden, van wie ruim honderd met de Nederlandse nationaliteit.
Volgens de KVNR worden zeeschepen voor een langere periode bevoorraad. Daardoor is er doorgaans voldoende aan boord. „Tegelijkertijd geldt dat de situatie mede afhankelijk is van wanneer er weer een veilige doorvaart tot stand komt. Het is daarnaast onzeker in hoeverre lokale bevoorrading in het Midden-Oosten (tijdelijk) beperkt is, omdat scheeps- en vliegverkeer grotendeels stilligt.”
De Iraanse aanvallen op Qatar zijn niet alleen gericht op militaire doelen, maar op het hele grondgebied, zegt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken tegen Al Jazeera. Volgens Doha heeft Iran onder meer geprobeerd om het internationale vliegveld Hamad aan te vallen.
Qatar is een doelwit voor Iran, omdat het land Amerikaanse militaire bases huisvest. Maandag schoot de Golfstaat twee Iraanse gevechtsvliegtuigen uit de lucht, na eerder al drones en raketten te hebben onderschept.
De woordvoerder zegt dat de regering niet voor de aanval op de hoogte was gesteld door Iran. Er zou sowieso op dit moment geen communicatie zijn met Teheran.
Het Kremlin verwacht niet dat er op korte termijn nieuwe onderhandelingen met Oekraïne zullen plaatsvinden in Abu Dhabi, zoals vorige week werd aangekondigd. Door de oorlog in het Midden-Oosten en vergeldingsaanvallen op landen in de regio is volgens Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov een nieuw overleg momenteel moeilijk te plannen.
Abu Dhabi, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten, is de afgelopen dagen ook meerdere keren aangevallen door Iran. Daar in de buurt ligt een Amerikaanse luchtmachtbasis.
Volgens Peskov valt nog niet te voorspellen hoe de oorlog in het Midden-Oosten van invloed zal zijn op de vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne. Hij zei dat het in elk geval duidelijk is dat de Amerikanen, die bemiddelen bij die gesprekken, het voorlopig druk hebben.
Eerdere onderhandelingen vonden plaats in Abu Dhabi, maar ook in Miami en Genève.
Volgens het Kremlin doet president Vladimir Poetin zijn best om de situatie in het Midden-Oosten te de-escaleren. Rusland is de laatste jaren een nauwe bondgenoot van Iran en ontving onder meer Shahed-drones voor gebruik in Oekraïne. Poetin heeft de Arabische landen in de regio echter ook beloofd dat hij hun zorgen over de Iraanse aanvallen zou overbrengen aan Teheran.
Moskou is kritisch op Israël en de Verenigde Staten, die Iran aanvielen om te voorkomen dat het land een kernwapen zou ontwikkelen. De Russische buitenlandminister Sergej Lavrov zei dinsdag dat hij nog steeds geen bewijs heeft gezien dat Iran daar überhaupt mee bezig was. Hij riep op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren.
Israël zegt een nachtelijke aanval te hebben uitgevoerd op een belangrijk complex van het Iraanse regime in Teheran. Daarbij werd een groot aantal bommen afgeworpen, schrijft nieuwssite Times of Israel.
De Israëlische krijgsmacht noemt het zogenoemde leiderschapscomplex het belangrijkste centrale hoofdkwartier van het „Iraanse terreurregime”. Er bevinden zich onder meer de nationale veiligheidsraad en het presidentiële bureau.
Het was ook de ambtswoning van ayatollah Ali Khamenei, die daar zaterdag werd gedood door een eerdere luchtaanval.
Onduidelijk is nog wat de impact is van de nieuwe aanval. Veel Iraanse kopstukken zijn afgelopen weekend bij aanvang van de Amerikaans-Israëlische bombardementen gedood. Het gaat naast de hoogste leider Khamenei om onder meer de Iraanse minister van Defensie en het hoofd van de Revolutionaire Garde.
De Israëlische krijgsmacht meldde maandag verder dat het de afgelopen dag meer dan 160 Hezbollah-doelen in Libanon heeft aangevallen. Het leger voegt eraan toe dat burgers voorafgaand aan de aanvallen zouden zijn gewaarschuwd. The Times of Israel schreef maandag dat Israël dieper Libanon is binnengetrokken, om een soort bufferzone te creëren. Iran geldt als de grootste financier van Hezbollah.
Het is nog te vroeg om een goede inschatting te geven van de impact van de oorlog in het Midden-Oosten op de economie van de regio en de gehele wereld. Dat meldt het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Het conflict heeft volgens het fonds al wel geleid tot verstoringen bij de handel en economische activiteit. Ook zijn de energieprijzen hard gestegen en is er onrust op de financiële markten.
Het IMF zegt de ontwikkelingen in de regio scherp te volgen. Maar volgens het instituut zal de uiteindelijke impact vooral afhangen van hoelang en uitgebreid de oorlog in het Midden-Oosten door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de Iraanse vergeldingsacties gaat duren.
Het fonds uit Washington wil in april met zijn economische jaarprognoses met meer gedetailleerde inschattingen komen over de gevolgen van de oorlog.
De Verenigde Staten roepen al hun burgers op het Midden-Oosten zo snel mogelijk te verlaten. Dat is een nieuwe aanwijzing dat de oorlog met Iran nog geruime tijd kan duren. Volgens Washington moet de grootste golf aanvallen nog komen.
De Iraanse Revolutionaire Garde zegt tegen staatspersbureau Tasnim dat de Verenigde Staten „zware verliezen” hebben geleden door de Iraanse aanvallen. In de eerste twee dagen van de oorlog zouden 650 Amerikaanse militairen zijn gedood of verwond.
De VS meldden eerder zelf slechts zes doden en enkele gewonden. Volgens de Iraanse generaal Ali Mohammad Naeini is het „logisch” dat de Amerikanen hun slachtofferaantallen zouden willen verdoezelen. Zijn veel hogere aantallen zouden bevestigd zijn door Iraanse inlichtingendiensten.
Zeker 160 van de Amerikaanse doden en gewonden zijn volgens Naeini gevallen bij een aanval op Bahrein. De generaal claimt ook dat Iraanse raketaanvallen op de Amerikaanse marine ervoor hebben gezorgd dat het Amerikaanse vliegdekschip USS Lincoln zou zijn „gevlucht naar de Indische Oceaan”. Iran claimde eerder al dat de Lincoln was geraakt, wat werd ontkend door de VS.
Het dodental door de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran is opgelopen naar 787. Dat meldt hulporganisatie Rode Halve Maan, die spreekt over aanvallen in 153 steden.
De VS en Israël begonnen zaterdag met het bombarderen van Iran, dat circa 90 miljoen inwoners telt. Het dodental liep daarna snel op. De Rode Halve Maan sprak maandag nog van 555 doden.
Journalisten van persbureau AFP maakten ook dinsdag melding van luide explosies in de zwaar gebombardeerde hoofdstad Teheran. Iraanse media berichten over ontploffingen in steden als Isfahan.
Het conflict is sinds afgelopen weekend verder geëscaleerd. Er zijn ook weer aanvallen over en weer tussen Israël en de pro-Iraanse Hezbollahbeweging in Libanon, nadat in 2024 nog een bestand was gesloten na een eerder conflict.
Iran reageert ondertussen met tegenaanvallen op Israël en landen in de regio waar zich Amerikaanse troepen bevinden. Die hebben eveneens tot burgerslachtoffers geleid. Ook zijn zeker zes Amerikaanse militairen gesneuveld.
Aan dat geluid zijn we intussen wel een beetje gewend, omdat het sinds zaterdag al honderden keren heeft geklonken hier in de Verenigde Arabische Emiraten. De oorlog bepaalt ons leven sindsdien.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft zich pessimistisch uitgelaten over de relatie tussen zijn land en het Verenigd Koninkrijk. „Het is erg triest om te zien dat de relatie duidelijk niet meer is wat het was”, zei hij tegen de Britse krant The Sun. De centrumlinkse Britse premier Keir Starmer kreeg van Trump het verwijt „niet behulpzaam” te zijn geweest.
De BBC schreef vorige maand al dat de Britse regering geen toestemming gaf voor het gebruik van Britse bases bij toekomstige aanvallen op Iran. Starmer kwam daar na het begin van de oorlog deels op terug, maar de bases mogen alleen worden gebruikt voor „beperkte en defensieve” operaties om Iraanse raketaanvallen tegen te houden.
Volgens Starmer heeft zijn land geleerd van „fouten” die zijn gemaakt rond de invasie van Irak in 2003, toen de Britten wel meevochten met de VS. Trump zei tegen The Sun dat zijn land de Britten niet nodig heeft om oorlog te voeren in het Midden-Oosten, maar dat de Britse premier toch meer hulp had moeten aanbieden.
Door het conflict in het Midden-Oosten heeft ook Air France besloten voorlopig niet op het gebied te vliegen. De luchtvaartmaatschappij heeft minstens tot en met donderdag 5 maart alle vluchten van en naar Tel Aviv, Beiroet, Dubai en Riyad geschrapt.
Air France laat weten dat de veiligheid van klanten en bemanning vooropstaat en de situatie zal evalueren voordat de vluchten worden hervat.
De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot meent dat er momenteel zo’n 400.000 Franse staatsburgers in de getroffen Midden-Oosterse landen verblijven. Daarvan zijn er minstens 25.000 „op doorreis”, zei hij tegen Frans medium BFMTV. Ook liet hij weten dat Frankrijk repatriëringsvluchten voorbereidt. „We bereiden ons voor op het charteren van vluchten zodat de meest kwetsbare personen hiervan gebruik kunnen maken.”
KLM kondigde zaterdag ook al aan voorlopig de luchtruimen van Iran, Irak, Israël en diverse landen rond de Perzische Golf te mijden. De maatschappij vliegt in ieder geval tot en met donderdag niet op Dubai en de Saudische steden Riyad en Dammam vanwege de aanvallen op Iran en de vergeldingsacties die het land de afgelopen dagen uitvoerde.
De Verenigde Staten hebben overheidspersoneel zonder kritieke functie opdracht gegeven Qatar en Koeweit te verlaten. Eerder waren er al berichten dat medewerkers in Bahrein, Irak en Jordanië moesten vertrekken.
De dagenlange strijd tussen de VS en Iran heeft ook gevolgen voor diplomatieke posten. Zo meldt de Amerikaanse ambassade in Koeweit voor onbepaalde tijd de deuren te sluiten. „We hebben alle reguliere en spoedeisende consulaire afspraken geannuleerd.”
In de Saudische hoofdstad Riyad werd de Amerikaanse ambassade geraakt door drones. Daardoor brak brand uit. In Jeruzalem waarschuwde de ambassade dat het Amerikanen niet kan helpen het land te verlaten.
Frankrijk wil luchtverdediging naar Cyprus sturen. Dat meldt het Cyprus News Agency. Het gaat onder meer om systemen die raketten en drones kunnen weren.
Eerder zegde Griekenland al toe twee marinefregatten en twee gevechtsvliegtuigen naar de eilandstaat te sturen. De door de VS gebruikte Britse luchtmachtbasis op Cyprus, RAF Akrotiri, was afgelopen dagen meermaals doelwit van droneaanvallen. Een daarvan leidde tot kleinschalige materiële schade.
Hoewel nog niet officieel gemeld is wie verantwoordelijk was voor die aanvallen, wordt vermoed dat het gaat om Iraanse drones. Ook klonken geruchten dat het zou gaan om drones van Hezbollah. Bevestigd zijn die claims niet.
Israëlische militairen zijn verder het zuiden van Libanon ingetrokken, meldt Times of Israel. Het Israëlische leger was al actief in dat gebied, maar heeft zijn troepen nu verder vooruitgeschoven om een soort bufferzone te creëren.
Volgens de krijgsmacht gaat het om een „defensieve” actie, die bedoeld is om „een extra veiligheidslaag voor de inwoners van Noord-Israël” te vormen. Het leger benadrukt dat het niet gaat om een grondoperatie in Libanon, maar om een „tactische maatregel”.
Het Libanese leger kondigde juist aan zich uit meerdere posities in het grensgebied terug te trekken.
Israël heeft zich na het staakt-het-vuren met Hezbollah in 2024 nooit helemaal teruggetrokken uit Libanon. Hezbollah vuurde afgelopen weekend weer raketten af op Israël, nadat dat land een oorlog was begonnen in Iran. Israël voerde daarna luchtaanvallen uit op Zuid-Libanon en Beiroet.
Ook afgelopen nacht claimde Hezbollah verantwoordelijk te zijn voor drone- en raketaanvallen op Israël, als reactie op eerdere Israëlische aanvallen. Israël heeft ook zogenoemde „evacuatiebevelen” uitgevaardigd voor gebieden in Libanon. Dat heeft ervoor gezorgd dat tienduizenden Libanezen op de vlucht zijn geslagen.
De topman van TUI rekent erop dat het enkele dagen duurt voordat klanten van het Duitse reisconcern die vastzitten in het Midden-Oosten zijn teruggebracht. Dat zei bestuursvoorzitter Sebastian Ebel in gesprek met nieuwszender n-tv. Het plan is om reizigers met partnermaatschappijen als Emirates, Qatar Airways en Etihad naar Duitsland te halen.
Ebel zegt tegen n-tv dat het moeilijk is om precies te voorspellen wanneer reizigers naar huis kunnen, omdat het van de veiligheidssituatie afhangt. Hij gaat ervan uit dat het „iets is wat enkele dagen zal duren”.
Volgens Ebel gaan de eerste vluchten naar München. „Wij gaan er op dit moment vanuit dat we die eerste vluchten met deze ondernemingen en onze gasten vandaag kunnen uitvoeren”, zei hij.
Via de Nederlandse afdeling van TUI zitten ongeveer driehonderd reizigers in het Midden-Oosten, vooral in Dubai. Door aanvallen van Iran in de regio, als reactie op Amerikaanse en Israëlische aanvallen, zitten zij vast omdat er amper gevlogen kan worden. Een woordvoerster zegt dat de uitlatingen van de topman in principe voor het hele concern gelden, dus ook de Nederlandse activiteiten.
TUI Nederland zegt ook samen te werken met de partnerluchtvaartmaatschappijen en het ministerie van Buitenlandse Zaken voor het terughalen van Nederlandse reizigers.
De Libanese organisatie Hezbollah meldt dat het aanvallen heeft uitgevoerd op drie Israëlische bases. Dat zou een reactie zijn op „criminele” Israëlische aanvallen op doelen in Libanon.
Bij de aanvallen zijn drones en raketten ingezet, meldt Hezbollah, een bondgenoot van Iran. De doelen waren de bases Ramat David en Meron in Israël en een basis op de Golanhoogten.
De Israëlische krijgsmacht meldde dinsdag dat het nieuwe aanvallen uitvoert op Beiroet in Libanon en de Iraanse hoofdstad Teheran.
De olieprijzen zijn dinsdag verder omhooggegaan door de onrust in het Midden-Oosten na de sterke prijsstijging op maandag. Israël valt nu ook doelwitten van Hezbollah in Libanon aan. Iran heeft aanvallen uitgevoerd op energiefaciliteiten in Saudi-Arabië en Qatar. Daarnaast heeft de Iraanse Revolutionaire Garde gedreigd olietankers in brand te steken die de Straat van Hormuz proberen te passeren.
De prijs van een vat Amerikaanse olie klom 2,3 procent tot 72,83 dollar en Brentolie werd 3 procent duurder op 79,98 dollar per vat. Op maandag stegen de prijzen tot bijna 8 procent door zorgen over ernstige verstoringen van de olietoevoer uit het Midden-Oosten. De Straat van Hormuz is goed voor een vijfde van alle olietransport in de wereld. Ook wordt veel vloeibaar gemaakt aardgas (lng) via de zeeroute vervoerd.
Iran heeft de Straat van Hormuz naar eigen zeggen volledig afgesloten. Ook zou er een droneaanval zijn gedaan op een olietanker die is gelinkt aan de Verenigde Staten.
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het vertrek aangekondigd van niet-essentiële overheidsmedewerkers en hun familieleden in Bahrein, Irak en Jordanië. Dat bevel heeft te maken met veiligheidsrisico’s vanwege de oorlog met Iran.
In de nacht van maandag op dinsdag werd de Amerikaanse ambassade in de Saudische hoofdstad Riyad aangevallen door twee drones. Er ontstond een kleine brand en de ambassade blijft tijdelijk gesloten.
Een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de ambassades in Jordanië en Irak zijn gesloten voor publiek, maar dat daar wel Nederlandse diplomaten werken. „We monitoren de situatie voortdurend en de veiligheid van onze mensen heeft topprioriteit”, aldus de zegsman. Omwille van de veiligheid wil hij niet zeggen hoeveel mensen er werken en specificeren welke veiligheidsmaatregelen worden genomen. In Bahrein heeft Nederland geen diplomatieke post.
Het Amerikaanse leger heeft commandoposten van de Iraanse Revolutionaire Garde, Iraanse luchtverdedigings- en raketlanceerlocaties en militaire luchthavens verwoest tijdens de oorlog met Iran. Dat meldt het Amerikaanse Central Command (CENTCOM) op X. CENTCOM is het Amerikaanse militaire commando dat verantwoordelijk is voor operaties in onder meer het Midden-Oosten.
In het bericht op X schrijft CENTCOM dat het doorgaat met het nemen van „beslissende acties” tegen dreigingen van het Iraanse regime.
De Amerikaanse ambassade in de Saudische hoofdstad Riyad is geraakt door twee drones, bevestigt het ministerie van Defensie in Saoedi-Arabië. Door de droneaanval brak er „beperkte” brand uit en is er lichte materiële schade, aldus het Saudische ministerie in een verklaring.
Ooggetuigen in Riyad melden aan persbureaus AFP en Reuters dat er rook te zien is boven de Amerikaanse ambassade. Volgens Fox News was de Amerikaanse ambassade ten tijde van de aanval leeg en zijn er geen gewonden gevallen.
De Amerikaanse ambassade in Riyad roept Amerikanen in Saoedi-Arabië via X op om te schuilen. De waarschuwing geldt voor de steden Jeddah, Riyad en Dhahran. Een woordvoerder van het Saudische ministerie van Defensie schrijft op X dat in totaal acht drones zijn onderschept bij Riyad en al-Kharj.
In een interview met NewsNation over een vergelding voor de droneaanval op de ambassade zei de Amerikaanse president Donald Trump dat „je er snel achter zult komen”. Meer details gaf de president niet.
De Amerikaanse ambassade in de Jordaanse hoofdstad Amman kondigde maandag aan dat al het personeel de ambassade tijdelijk had verlaten „wegens een dreiging”.
In een interview met Fox News zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dat de oorlog met Iran niet „eindeloos” zal zijn, maar wel „even kan duren”. Netanyahu sprak van een „snelle en beslissende actie” en noemde de oorlog een „toegangspoort naar vrede”.
Op de vraag of de Israëlische premier een duurzaam pad naar vrede in het Midden-Oosten voor zich ziet, reageerde Netanyahu bevestigend.
Israël heeft het hoofdkwartier van de Iraanse nationale omroep IRIB „aangevallen en ontmanteld”. Dat meldt het Israëlische leger. Iraanse staatsmedia meldden twee grote explosies rond het hoofdkwartier in de Iraanse hoofdstad Teheran.
In een verklaring op Telegram meldt IRIB dat de uitzendingen van de omroep doorgaan.
Volgens het Israëlische leger werd de nationale omroep aangestuurd door de Iraanse Revolutionaire Garde en riep de omroep op tot de vernietiging van de staat Israël en tot het gebruik van nucleaire wapens.
Israël heeft in de nacht van maandag op dinsdag opnieuw aanvallen uitgevoerd op de Libanese hoofdstad Beiroet. Volgens het Israëlische leger waren commandocentra en wapenopslagfaciliteiten van Hezbollah in Beiroet het doelwit.
Al-Manar TV, een televisiezender gelieerd aan Hezbollah, zegt in een verklaring op Telegram dat het kantoor van de zender in het zuiden van Beiroet geraakt is door een Israëlische luchtaanval. In de zuidelijke buitenwijken van Beiroet is Hezbollah sterk aanwezig.
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken roept Amerikaanse burgers op een groot deel van het Midden-Oosten te verlaten. Dat meldt Mora Namdar, de assistent-secretaris voor consulaire zaken van het State Department, op X.
Amerikaanse burgers worden aangeraden via commerciële vluchten te vertrekken uit Bahrein, Egypte, Iran, Irak, Israël, de Westelijke Jordaanoever en Gaza, Jordanië, Koeweit, Libanon, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië, Syrië, de Verenigde Arabische Emiraten en Jemen.
Hadi Farajvand, de ambassadeur van Iran in Nederland, bekritiseert maandagavond in Nieuwsuur het standpunt van het Nederlandse kabinet over de aanval op het land. Hij had verwacht dat de regering de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran zou veroordelen, omdat die volgens hem een duidelijke overtreding van het internationaal recht is.
Eerder maandag zei minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) dat Nederland begrip heeft voor de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran. Berendsen noemde Iraanse machthebbers „een moorddadig regime”, dat een bedreiging vormt voor zowel buurlanden als de rest van de wereld. Over de vraag of de aanvallen zich wel verhouden tot het internationaal recht, wilde hij zich niet uitspreken. Hij erkende wel dat daar „terechte vragen” over te stellen zijn, maar volgens hem is het aan Israël en de VS om die te beantwoorden.
Een deel van de demonstraties van het Iraanse volk en de gestelde eisen zijn terecht, zegt de ambassadeur als hij daarnaar wordt gevraagd. „Maar een deel van die demonstraties is jammer genoeg uitgelokt door mensen van buiten.” Zij zouden het hebben gemunt op de integriteit en soevereniteit van de staat. „Dat zou geen land ter wereld tolereren.” De Iraanse regering onderdrukte de demonstraties met veel geweld. Duizenden burgers kwamen daarbij om. Verder zegt de ambassadeur de aandacht te willen vestigen „op de Iraniërs die op straat rouwen om hun verloren leider”.
Israël gaat dinsdag de Kerem Shalom-grensovergang heropenen voor de geleidelijke toelating van humanitaire hulpgoederen naar de Gazastrook. Alle grensovergangen met het Palestijnse gebied gingen zaterdag voor onbepaalde tijd dicht wegens de oorlog met Iran.
De Israëlische overheidsdienst COGAT meldt dat in overleg met de Amerikanen is besloten dat de Kerem Shalom-grensovergang weer open kan gaan. Dat gebeurt met maatregelen „die de veiligheid van alle aanwezigen aan beide zijden van de grensovergang zullen waarborgen”. Er is volgens de dienst een „op maat gemaakt mechanisme” voor de huidige veiligheidssituatie.
De strijdkrachten van Koeweit melden dat twee militairen zijn gesneuveld. Ze stierven tijdens „de uitvoering van nationale missies die aan de strijdkrachten zijn toevertrouwd”, aldus een korte verklaring van de generale staf.
Er is geen verdere informatie gedeeld over de omstandigheden van hun dood. Koeweit is sinds dit weekend een doelwit van Iran. Dat land voert drone- en raketaanvallen uit op Amerikaanse militaire bases in Golfstaten en andere doelen in Israël. De Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran en de Iraanse vergeldingsacties hebben geleid tot grote onrust in de regio.
De Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio zegt te hopen dat het Iraanse volk de regering omver kan werpen. Hij zei ook dat Iran onder de huidige machthebbers een enorm risico vormt.
„Wij hopen dat het Iraanse volk deze regering kan omverwerpen en een nieuwe toekomst voor dat land kan opbouwen. We zouden het geweldig vinden als dat mogelijk is”, vertelde Rubio aan verslaggevers. „Maar het doel van deze missie is de vernietiging van hun ballistische raketcapaciteiten en hun maritieme capaciteiten.”
Rubio had het over onder meer de vergeldingsaanvallen van Iran sinds dat land wordt aangevallen door de VS en Israël. Het land is in staat aanvallen uit te voeren, terwijl het al jaren gebukt gaat onder internationale sancties, benadrukte Rubio. „Stel je voor hoe dat is over een jaar. Of anderhalf jaar. De capaciteiten die ze zouden hebben om ons schade toe te brengen. Dat is een onaanvaardbaar risico.”
Hij zei dat de VS Iran „preventief” hebben aangevallen, nadat zij hadden vernomen dat bondgenoot Israël van plan was toe te slaan. Dit besluit was volgens hem „belangrijk voor de veiligheid van de wereld”. Rubio zei dat de Israëlische aanvallen zouden hebben geleid tot vergeldingsacties tegen Amerikaanse troepen. De VS zijn de belangrijkste bondgenoot van Israël.
Rubio haalde uit naar het Iraanse regime en de gedode leider Ali Khamenei. Hij sprak van „radicale geestelijken” wiens „theologische opvattingen apocalyptisch van aard zijn”. Ook zei hij dat de president en hijzelf graag nieuwe machthebbers in Iran willen zien. Belangrijk is dat „wie er ook over een jaar aan de macht is, diegene geen ballistische raketten of drones heeft om ons te bedreigen”, aldus de minister.
Lees het liveblog van maandag terug.
Advertentie
- Meer over
- Aanval op Iran
