Voor hen geldt dat wie het eerst komt, het eerst maalt. Dat blijkt uit de uitkoopregeling die demissionair landbouwminister Femke Wiersma (BBB) maandag heeft gepubliceerd voor reacties. Veehouders op grotere afstand van kwetsbare natuur komen later in aanmerking als er nog geld is.

De nieuwe regeling lijkt op de zogeheten piekbelastersregeling die onder het vierde kabinet-Rutte is opgetuigd. Toen was de vergoeding 120 procent van de bedrijfswaarde. Bij Wiersma’s nieuwe regeling wordt dat 110 procent voor bedrijven binnen 1000 meter van overbelaste natuur en 100 procent voor bedrijven op grotere afstand. Daarnaast krijgen boeren hun productierechten volledig vergoed. Deze vervallen.

Alleen bedrijven binnen 1000 meter van overbelaste natuur ontvangen ook nog een bijdrage voor het slopen van hun stallen van 45 euro per vierkante meter.

Gevraagd naar de reden dat bedrijfsbeëindigers deze keer niet 120 procent van hun bedrijfswaarde krijgen, antwoordt een woordvoerder van Wiersma dat de oude regeling als unieke kans was gepresenteerd. Dat moest een „woest aantrekkelijke” regeling worden, zei toenmalig minister Christianne van der Wal (Stikstof). De nieuwe regeling moet ruimhartig maar ook „doeltreffend” zijn, aldus de woordvoerder.

Voor de uitkoopregeling is 750 miljoen euro klaargezet. Later komt daar mogelijk nog eens 375 miljoen euro bij.

Wiersma wil de regeling halverwege dit jaar openstellen. Of dat lukt is nog niet zeker, onder meer omdat de Europese Commissie nog goedkeuring moet geven.

Goedkoper

Deze dinsdag meldden Omroep Gelderland, NRC en Follow the Money (FTM) op basis van eigen onderzoek dat de piekbelastersregeling drie keer meer stikstofwinst had kunnen opleveren. Bovendien had de stikstofvermindering die uiteindelijk wel behaald werd 1,5 miljard euro goedkoper gekund.