Een identificatiefiguur is iemand met een aantal positieve kenmerken, zoals een geduldig karakter. Een christelijk identificatiefiguur is iemand waarin de vrucht van de Geest is gewerkt (Galaten 5:22). Iemand die weet heeft van wedergeboorte en geloof. In zo’n identificatiefiguur wordt de liefde van God, de eerste vrucht van de Geest, zichtbaar. Hij of zij is zelf overweldigd door Gods liefde.

De reformatorische generatie Z heeft over het algemeen minder met dogmatiek maar meer met de praktijk

Waarom zijn identificatiefiguren nodig? Omdat de Heere hen uit genade wil gebruiken om jongeren en ouderen tot bekering te brengen. Zodat ze door de Heilige Geest overweldigd worden door Gods genade en goedheid, die zichtbaar zijn in anderen.

Praktisch en kritisch

Generatie Z is geboren tussen globaal 1997 en 2012. Deze groep is opgegroeid in een volledig digitaal tijdperk. In een wereld waarin tradities minder vanzelfsprekend zijn. Het gaat vooral om zelfontwikkeling. Daardoor raken velen van generatie Z het spoor bijster als er geen identificatiefiguren om hen heen staan. Juist generatie Z heeft daar een schreeuwende behoefte aan. Als het goed is, bieden identificatiefiguren houvast. Daarmee inspireren en helpen ze hen bij het ontwikkelen van normen en waarden en naar de groei tot volwassen personen.

We zullen meer dan vroeger moeten uitleggen waarom een christen iets wel of niet doet

Generatie Z is flexibel, direct, praktisch, doelgericht en vrij nuchter, maar ook kritisch. Ze kijkt naar wat werkt in de praktijk en minder naar strikte theorieën, idealen of regels. De reformatorische generatie Z heeft over het algemeen minder met dogmatiek, maar meer met de praktijk. Generatie Z staat, volgens het onderzoek ”God in Nederland”, wel meer open voor religie dan de generatie daarvoor.

Sociale media

Vroegere generaties vonden hun identificatiefiguren vooral in ouders, leraren of buren. Generatie Z vindt vooral op sociale media haar helden. Het perfecte dat soms van allerlei kanalen afstraalt, zorgt echter voor veel onzekerheid. Intussen is generatie Z op zoek naar authenticiteit. Ze prikt door onechte verhalen en dode tradities heen. We zullen meer dan vroeger moeten uitleggen waarom een christen iets wel of niet doet.

Leven we als identificatiefiguren, met vallen en opstaan, in en vanuit het levende Woord des Heeren? Zijn we betrouwbaar, transparant en liefdevol? Staat we jongeren bij in hun strijd tegen de huidige libertijnse opvattingen?

Wij kunnen bij generatie Z alleen iets uitstralen van Koning Jezus als we de vrucht van de Geest hebben ontvangen

Van een identificatiefiguur wordt empathie verwacht. Dat hij steeds maar weer als het ware in het hart van de jongere kruipt om hem te begrijpen in zijn worstelingen. Laten we met de jongeren van generatie Z het open gesprek aangaan. Zo kunnen ze door Gods genade bewaard worden bij hun christelijke wortels. Zo kunnen ze zelf een identificatiefiguur worden en zijn voor anderen.

Dood of levend

Identificatiefiguur voor jongeren van generatie Z (willen) zijn heeft praktische consequenties:

1. Traditie is een woord waar we steeds minder mee op hebben in maatschappij en kerk. Een dode traditie heeft inderdaad weinig weerslag op een ander, maar een levende traditie, die van binnenuit komt, heeft grote waarde. Er is een levende traditie als je bijvoorbeeld zondags uit levende behoefte tweemaal naar de kerk gaat. Als je naast jongeren staat als een vaderfiguur bij wie ze met al hun vragen mogen komen. Daarnaar is generatie Z op zoek. Bij een levende traditie en identificatie smelten buitenkant en binnenkant ineen. Daarin klopt het hart van de liefde. Als het goed is: het hart van de Waarheid, met een hoofdletter. Van Christus.

2. Woorden wekken, voorbeelden trekken. Er is niets wat het geloof van generatie Z meer schade berokkent dan dat we vrome woorden spreken maar onze levenspraktijk daar niet naar is. We staan er niet genoeg bij stil hoe belangrijk ons voorbeeld is.

3. Te vaak vergeten wij dat allerlei slechte gewoonten een negatieve invloed kunnen hebben op generatie Z. Een vader die rookt en drinkt, beïnvloedt zijn tieners met deze ziekmakende gewoonten. Als vader en moeder vaak commentaar hebben op de dominee, de preek, de kerkenraad, de onderwijzer of de docent, dan laat het zich raden welke invloed dat heeft op de kinderen. Over het algemeen stralen we zo weinig uit. Hoe moeten we dat veranderen? Eén remedie: waarachtige bekering.

Voorbeeldfiguren

4. In de Bijbel staan veel voorbeeldfiguren. Vaak ter navolging, vaak ook ter waarschuwing.

• Ter navolging: denk aan al die personen uit het Oude Testament die de Heere Jezus noemt tijdens Zijn leven op aarde. Hij verwijst bijvoorbeeld naar Mozes, Elia en de profeten. Ook de apostelen noemen personen uit het Oude Testament in positieve zin. Zo haalt Petrus in zijn pinkstertoespraak in Handelingen 2 David als voorbeeld aan, met een verwijzing naar Christus. Ook in Hebreeën 11 staan identificatiefiguren, zoals Henoch, Jozef en Elisa.

• Ter waarschuwing: de vrouw van Lot, de zonen van Eli, de koningen Saul en Manasse, Judas, Démas. Wat een godvruchtige vader had Manasse in Hizkía. Maar dat het niet vanzelfsprekend is dat kinderen in de sporen van vader, moeder of docenten gaan, blijkt uit zijn leven. De HEERE moest eraan te pas komen om hem te bekeren (2 Kronieken 33).

5. Bij anderen het voorbeeldgedrag onder de loep nemen is iets wat ons wel ligt. Maar als ik naar mijzelf kijk, ben ik dan een voorbeeld voor generatie Z? Ben ik oprecht in al mijn handel en wandel? Daar snakt generatie Z naar. Daar zien kerk én wereld naar uit. Het is onmogelijk in eigen kracht. Maar een voorbeeld zijn voor anderen is wel een opdracht voor iedere ware christen. Opdat de HEERE de eer krijgt.

Zachtmoedig en rechtvaardig

6. Er is er maar Eén die werkelijk een Voorbeeldfiguur, een Identificatiefiguur was: de Heere Jezus. Hij kon zeggen: „Wie overtuigt Mij van zonde?” (Johannes 8:46). Hij kon zeggen altijd de eer van Zijn Vader en het heil van Zijn naaste te zoeken (Johannes 8:49). Hij was zachtmoedig en rechtvaardig. De zonden veroordeelde Hij, maar de zondaren nodigde Hij. Wij kunnen bij generatie Z alleen iets uitstralen van deze Koning als we om Jezus’ wil de vrucht van de Geest hebben ontvangen. Ons gebed moet steeds zijn: „O Zoon, maak ons Uw beeld gelijk.” Alleen zo kunnen we door Zijn genade een identificatiefiguur en een wegwijzer zijn voor de jongeren die aan onze zorgen zijn toevertrouwd.

De auteur is evangelist. Dit artikel is een samenvatting van zijn lezing over ”Identificatiefiguren en generatie Z”, die hij op 5 januari hield op de Pieter Zandt Scholengemeenschap in Kampen.