Lichtjes. Overal lichtjes. Kraampjes met kleurrijke menora’s en vergeelde en gloednieuwe boeken – Atlas van Mokum, alles van Jigal Krant. Kinderen die een ”soefganiot” eten, een chanoekadelicatesse. Een zanger en een saxofonist die met Hebreeuwse liedjes honderden mensen op het Gustav Mahlerplein aan het swingen krijgen.

Het Joodse lichtjesfeest werd maandagavond uitbundig gevierd op de Zuidas. De viering is een initiatief van Maccabi Nederland en Chabad on Campus. Onder anderen burgemeester Femke Halsema, staatssecretaris Jurgen Nobel en de Australische ambassadeur Greg French zijn aanwezig.

De aanwezigheid van ambassadeur French verraadt: dit lichtjesfeest is omhuld met een zwarte rand. Joden in Amsterdam zijn geschokt door de antisemitische terreuraanslag in Sydney. De kaddisj, een traditioneel gebed met een belangrijke plek in de Joodse rouwcultuur, schalt over het plein. Voor de Australische slachtoffers en hun familie.

Ahmed Al-Ahmed. De naam van de held van Bondi Beach klinkt door de speakers. De menigte juicht voor hem. „Hij overmeesterde een van de schutters, in hem scheen een licht van bovenmenselijke moed”, zegt studentenrabbijn Yanki Jacobs tijdens zijn toespraak. „We steken straks de menorakaarsen aan, want zolang er licht is, is er hoop.”

Joden wereldwijd voelen zich met elkaar verbonden. „Dat gevoel kun je bijna niet uitleggen. Dit is een aanval op mijn mensen. Ons verdriet is verschrikkelijk”, zegt Daniëlla Coronel (53) van Maccabi Nederland. „Maar wij blijven naar voren kijken en laten ons niet leiden door angst. Ons licht blijft aan. Dat is de aard van ons volk.”

Weerbaar

De mooiste chanoekagedachte is dat je maar een klein vlammetje nodig hebt om een hele kamer te verlichten, zegt advocaat en schrijver Femmetje de Wind (52). „Dat geeft hoop. Chanoeka is het feest van de weerbaarheid. Uit onze eeuwenlange geschiedenis blijkt: ondanks vervolging gaan wij door. We komen juist nu samen. Soms heb ik een zwaar gemoed, maar ik laat me niet terroriseren.”

Eenzelfde geluid vertolkt bestuurder en D66-politica Simone Kukenheim (46): „Wij weten wel raad met hobbelige wegen.” Haar toehoorders klappen en joelen.

„Weet je zeker dat je wel met je naam in de krant wilt?” vraagt de vrouw naast Katja Bunnik (73). Bunnik wil het. Al geeft ze toe dat het steeds moeilijker wordt om openlijk Joods te zijn. „Zij zijn bang. Dat begrijp ik. Maar ik moet hier staan en me uitspreken. Ik ga me niet verstoppen. Mijn menora zet ik voor het raam. Maar mijn stad, mijn Amsterdam, is niet meer mijn veilige plek.”

Soms bang zijn, maar toch opstaan. Die houding proef je evengoed bij de jongere generatie. Moos de Goede (19) en Jaël Stoop (18) zijn boos, verdrietig en gechoqueerd vanwege de terroristische aanslag in Sydney, maar willen toch Chanoeka vieren. „Wij moeten ons licht laten schijnen”, zegt Moos. „Wij kunnen niet weggepest worden”, voegt Jaël toe.

Dat is niet zomaar een uitspraak voor Jaël. Recent was hij met zijn vader aanwezig bij een 7 oktoberherdenking. „Daar schreeuwden ze: ”Dood aan de Joden! Globaliseer de intifada!” Toen was ik bang, verdrietig en boos.”

De aanwezige politiemensen krijgen applaus aan het einde van de avond

Trots voert de boventoon bij Jaël en Moos. „Je moet nooit schaamte voelen voor wie je bent”, zegt Moos. „Ik wil blijven uitkomen voor mijn geloof. Daarom ben ik weer begonnen met Hebreeuws leren”, laat Jaël weten. „Maar Hebreeuws schrijven is wel moeilijk. Geschreven Hebreeuwse letters zien er heel anders uit dan gedrukte letters.”

De aanwezige politiemensen krijgen applaus aan het einde van de avond. „Gelukkig is de avond rustig verlopen”, zegt Moos. „Er waren geen verstoringen.” Jaël voegt toe: „Wel mensen die langsliepen, filmden en op een nare manier naar ons keken. Maar dat is altijd zo. Wat er ook gebeurt, wij blijven staan.”