De zesdelige aflevering, die afgelopen najaar online kwam, is het vervolg op de podcastserie die Daniël Gillissen, adjunct-hoofdredacteur bij het Nederlands Dagblad, vorig jaar maakte over scheiden in christelijk Nederland. Daarin vertelde hij over zijn eigen echtscheiding en ging hij in gesprek met (ervarings)deskundigen.

Met ”Gebroken gelofte” wilde Gillissen scheiden in christelijk Nederland bespreekbaar maken. Daarin is hij naar eigen zeggen geslaagd. Met het vervolg op de serie zet hij een nieuwe stap.

De eerste aflevering valt met de vraag ”Zijn we te jong getrouwd?” meteen met de deur in huis. Er wordt gewezen op de onontkoombaarheid van jong trouwen in de gezindte, ziende op de overtuiging dat seks binnen een huwelijk hoort. De vraag of later trouwen of eerst samenwonen helpt om scheidingen te voorkomen, levert overigens het antwoord ”waarschijnlijk niet” op.

Niet de leeftijd op zich, maar de vraag ”Hoe zijn we getrouwd?” moet voorop staan, zegt Marlies, die negentien was toen ze trouwde en die jong moeder werd. Terugziend constateert ze dat zij en haar ex geen kans hebben gekregen om elkaar goed te leren kennen en dat ze alles zelf moesten uitzoeken.

De geïnterviewden krijgen ruim de tijd om hun verhaal te vertellen en geleerde lessen te delen. Scheidingsexpert Anje Slootweg geeft elke in aflevering een korte reflectie op het onderwerp. Ook al is die maar kort, toch is dat zeker nuttig. Neem bijvoorbeeld de kanttekening bij aflevering 3, die gaat over het leven met een echtgenoot met narcisme of autisme. Slootweg tekent hierbij aan dat er lang niet altijd sprake is van een diagnose en er wel erg snel gezegd wordt dat de ander een narcist of een autist is. Is dat echt het geval, dan heeft dat grote impact op een relatie.

Echtscheiding is in een wereld buiten het paradijs niet normaal, maar wel een gegeven

De overtuiging dat scheiden niet mag –Gods wet is immers duidelijk– leeft sterk in christelijke kring. God brengt man en vrouw samen in een verbintenis die voortduurt tot de dood scheiding maakt. Dat staat haaks op de praktijk in de wereld om ons heen, waarin scheiden normaal is. De teneur van de podcast is dat scheiden in een wereld buiten het paradijs niet normaal, maar wel een gegeven is.

Het besef dat God hun scheiding niet heeft gewild, is bij de geïnterviewden onmiskenbaar aanwezig. Ze laten duidelijk merken dat Gods wet hun levensgroot voor ogen stond en staat, maar in de dagelijkse praktijk van een gebroken wereld en een gebroken huwelijk moeten ze verder. Met hun familie en vrienden, met hun kinderen en ook met zichzelf en met de kerkelijke gemeente waartoe ze behoren.

Aflevering 2 maakt duidelijk hoe dit laatste voor de twee gescheidenen in kwestie is verlopen. Een van de geïnterviewden geeft gedetailleerd weer hoe zij de gesprekken met de kerkenraad in de reformatorische gemeente waar ze destijds toe behoorde, heeft ervaren. Ze doet dat voor zover je dat als luisteraar kunt beoordelen, best integer en het verheldert ook hoe complex de relatie met een kerkenraad is in geval van scheiding.

Hoe helpend dit voor buitenstaanders ook kan zijn, het voelt toch dubbel. Kerkenraadsleden kunnen vanwege hun ambtsgeheim immers niet reageren. Als wederhoor toepassen geen optie is, moet je dan wel willen horen?

De pijn ligt met name op het punt dat de kerk een scheiding niet accepteert en vaak ook tuchtwaardig vindt, terwijl er voor de personen in kwestie niet aan te ontkomen is.

„Ik wilde repareren en de kerk ging daarin mee”, verzucht een andere vrouw. „Achteraf hadden ze me beter kunnen helpen accepteren dat het voorbij was.”

Wat me vooral bijblijft na het luisteren van ”Gebroken gelofte” zijn de pijn en de gebrokenheid die van de afleveringen afdruipen. Hier is sprake van huwelijken die in puin liggen. Er is puin geruimd en getracht om op de ruïne van een gestrand huwelijk het gezinsleven weer richting te geven. Dat geeft compassie, hoe moeilijk zaken in de kerkelijke gemeente ook kunnen liggen.

> nd.nl/podcast/gebroken-gelofte