De hele wereld kijkt mee hoe in Australië het verbod op sociale media voor kinderen onder de 16 jaar in de praktijk uitpakt. Vorig jaar november stemde het parlement met overweldigende meerderheid voor een verbod voor jongeren onder de 16 jaar om sociale media te gebruiken. Ook de Senaat stemde ermee in. Een belangrijk onderdeel van de wet is dat het de verantwoordelijkheid van techbedrijven wordt om de jeugd van hun platformen te weren. Met ingang van woensdag is de wet van kracht.

Het wetsvoorstel is een initiatief van premier Anthony Albanese. Hij is ervan overtuigd dat overmatig socialemediagebruik een bedreiging vormt voor de geestelijke en fysieke gezondheid van kinderen. In een opiniestuk voor de Australische nieuwssite news.com.au erkende Albanese zondag dat de wet niet perfect is, maar wel een duidelijke boodschap bevat. Hij maakte de vergelijking met alcoholgebruik, dat in Australië pas vanaf 18 jaar is toegestaan. „Het feit dat tieners af en toe een manier vinden om toch te drinken, doet niets af aan de waarde van een duidelijke, nationale norm.”

Verwacht wordt dat er de komende tijd nog de nodige kinderziektes uit de wereld geholpen moeten worden om zestienminners van sociale media te weren

In Australië bestaat groot draagvlak voor het socialemediaverbod. Oppositie en coalitie steunen de premier. Peilingen geven aan dat twee derde van de Australiërs achter het verbod staat. Menig ouder ervaart de nieuwe wetgeving als een welkome steun in de rug. Wel kritisch zijn jongeren. En niet te vergeten de aanbieders van sociale media.

Gezichtsherkenning

Het afgelopen jaar stond in het teken van de implementatie van de wet, die per 10 december daadwerkelijk van kracht is. Exact werd gedefinieerd wat er verboden wordt en welke platforms onder het verbod vallen. Het gaat om Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, X, YouTube, Reddit, Twitch, Kick en Threads. Het is de taak van de bedrijven achter deze platforms om „redelijke stappen” te zetten om te voorkomen dat jongeren onder de 16 jaar een account hebben. Dat is overigens niet hetzelfde als de jeugd van de platforms weren, want filmpjes op YouTube bekijken is niet verboden, mits een ‘minderjarige’ maar niet is ingelogd.

De grote vraag is natuurlijk hoe techbedrijven de leeftijd van hun gebruikers checken. In de praktijk gaan platforms gebruikmaken van een combinatie van methoden. Ze vragen bijvoorbeeld gebruikers een identiteitskaart te tonen, gebruiken gezichtsherkenning of schatten op basis van wat ze al van de gebruiker weten, hoe oud iemand is. De kunst voor aanbieders van sociale media is hierbij om wel binnen de lijntjes van de privacywetgeving te kleuren.

De wetgeving kent geen verschil tussen oude en nieuwe gebruikers. In aanloop naar het verbod waarschuwde een bedrijf als Meta jonge gebruikers dat hun account op zwart ging. Jonge beroemdheden waarschuwden hun volgers dat ze per 10 december uit de lucht gingen, tot de dag dat ze 16 jaar worden.

Schermtijd

Een verbod op sociale media afkondigen is een ding; handhaving ervan is heel iets anders. Jongeren weten als geen ander online de weg. Als er manieren zijn om de nieuwe regels te omzeilen, zal juist de generatie die is opgegroeid met het internet die weten te vinden. Vanuit de hele wereld wordt dan ook met belangstelling gekeken naar wat The New York Times het „grote socialemedia-experiment” noemt. Verwacht wordt dat er de komende tijd nog de nodige kinderziektes uit de wereld geholpen moeten worden om zestienminners van sociale media te weren.

Overigens heeft China al volop ervaring met het weren van Chinezen van apps en websites. Aanbieders van games gebruiken technologie om er bijvoorbeeld voor te zorgen dat jongeren onder de 18 niet langer dan drie uur per week gamen. Ook op een app als Douyin –de Chinese versie van TikTok– kan de jeugd niet onbeperkt ronddolen. Zo zit voor jonge pubers na 40 minuten gebruik per dag de schermtijd erop. Ook mogen ze de app niet gebruiken tussen 22.00 en 6.00 uur.

De verwachting is dat meerdere landen het voorbeeld van Australië zullen volgen. Het Europees Parlement riep eind vorige maand op tot een minimumleeftijd van 16 jaar voor sociale media. Kinderen vanaf 13 jaar zouden al wel op sociale media kunnen, maar alleen met toestemming van de ouders. Of het daadwerkelijk zover komt, is afhankelijk van de Europese Commissie en de EU-lidstaten. Bekend is dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen hier voorstander van is. De EU-landen Griekenland en Denemarken werken aan een socialemediaverbod voor kinderen tot 15 jaar.