Geestelijk spreken over de kerk mag niet leiden tot wanordelijk handelen
Kerken die van plan zijn deel te nemen aan het vervolg van het convent van ‘Rijnsburg’ en aan de algemene vergadering, moeten zich realiseren dat zij handelen in strijd met de door Rijnsburg zelf gehanteerde vierslag.
De kerkenraden die zich hebben verenigd in het initiatief van Rijnsburg zijn van plan om een „algemene vergadering” met directe vertegenwoordiging te beleggen ([RD 10-11](Christelijke gereformeerde kerken rond ‘Rijnsburg’ zetten volgende stap: algemene kerkvergadering)). Die vergadering heeft, als het aan de initiatiefnemers ligt, dezelfde status als een synode.
Door zo’n vergadering te organiseren, handelen deze kerken echter in strijd met hun eigen principes. Zij beroepen zich op de vierslag Schrift, belijdenis, kerkorde en synodale bepalingen, maar de kerkorde van de Christelijke Gereformeerde Kerken biedt voor een dergelijke bijeenkomst geen enkele ruimte. De wens om kerken te bewaren bij Gods Woord ontaardt zo in wanordelijk handelen.
In tegenstelling tot wat ds. A.A. Egas schrijft (RD 12-11), kan wat deze kerken voorstellen, daarom niet worden gezien als een poging om het ”kerkverband voort te zetten” of, zoals ook wel wordt gezegd, ”christelijk gereformeerd te blijven zoals we dat altijd zijn geweest”. Het is volgens ons niets anders dan het toewerken naar een scheuring.
Chaos
Nu openlijk wordt aangestuurd op een breuk, willen wij kerkenraden op het hart binden om buitengewoon terughoudend te zijn in hun handelen. Wij begrijpen dat er kerken zijn die vinden dat de situatie in de CGK zo niet kan voortduren. Wij begrijpen ook dat zij zoeken naar een oplossing.
De gevolgen van de stappen die ze nu zetten, zijn volgens ons echter zo groot dat wij hun met klem vragen om pas op de plaats te maken en af te zien van het onderschrijven van de ”verklaring tot voortzetting” en het organiseren van een ”algemene vergadering”. Kerkenraden moeten zich daarbij realiseren dat wordt gevraagd om met een kerkenraadsbesluit steun voor of betrokkenheid bij de op 29 november vast te stellen verklaring uit te spreken, ook als kerken waarnemers naar de algemene vergadering willen sturen. Daarmee bestaat de mogelijkheid om als waarnemer aanwezig te zijn formeel nog wel, maar is zij feitelijk een lege huls geworden.
De in de kerkorde vastgelegde structuur is door de synode niet buiten werking gesteld
Kerken die menen dat ze binnen de CGK niet langer christelijk-gereformeerd kunnen zijn, dienen de kerkelijke weg te bewandelen. Die loopt via de generale synode van Hoogeveen. Deze synode zou desgewenst vervroegd kunnen worden samengeroepen.
Niet het aanwijzen van Hoogeveen door deputaten vertegenwoordiging, zoals ds. Egas beweert, maar het niet aanwijzen van een roepende kerk door de synode was in strijd met de kerkorde. Het is een kerkordelijke plicht van de generale synode om een roepende kerk aan te wijzen (artikel 50). Deputaten vertegenwoordiging hebben deze fout van de generale synode op advies van de rechter hersteld en het kerkverband zo voor nog meer chaos behoed.
Drijfzand
De stelling van ds. Egas dat het aanwijzen van Hoogeveen als roepende kerk „een onjuiste kerkordelijke handeling en daarom nietig” zou zijn, is door de rechter weersproken op grond van artikel 84 van de kerkorde en de instructie die deputaten vertegenwoordiging meekregen van de synode. Het is te betreuren dat ds. Egas, die zegt helderheid te willen scheppen, dat niet vermeldt.
Bovendien betekent het teruggeven van de verantwoordelijkheid aan de plaatselijke kerken niet dat het geoorloofd is om alternatieve kerkstructuren op te tuigen. De in de kerkorde vastgelegde structuur is door de synode immers niet buiten werking gesteld. Ook de classes bestaan daarom nog. Kortom, wie meent dat het besluit van de generale synode ruimte geeft voor de route die ‘Rijnsburg’ voor zich ziet, staat op kerkrechtelijk drijfzand.
Onze God is een God van orde. Laten wij dan ook ordelijk handelen
Een veelgehoord argument voor het opzetten van een nieuwe classicale structuur is dat andere kerken zich niet aan alle artikelen van de kerkorde houden, waardoor het kerkrecht niet meer zou functioneren. Ds. Egas noemt artikel 31, dat gaat over het voor „vast en bondig” houden van synodale besluiten.
De spanning die op dit artikel staat, kan echter geen rechtvaardiging zijn voor het eigenmachtig opzijzetten van de héle kerkorde of het onmogelijk maken van kerkelijke vergaderingen. Kerken die dat doen, zeggen eigenlijk: andere gemeenten houden zich niet aan de regels, dus nu hoeven wij dat ook niet meer te doen. Die redenering loopt spaak. Want wie wil blijven wat hij altijd was, zou zich juist wel aan de bestaande regels moeten houden.
Vervolg van ‘Rijnsburg’ maakt andere uitkomst dan kerkscheuring onmogelijk
Breuklijnen
Kerkenraden die van plan zijn om deel te nemen aan het vervolg van het convent en de algemene vergadering, doen er goed aan om zich te bezinnen op de gevolgen die deze bijeenkomsten zullen hebben. Zij zullen leiden tot nog grotere verdeeldheid en een andere uitkomst dan een kerkscheuring definitief onmogelijk maken.
Wij zijn bang dat de breuklijnen dwars door plaatselijke gemeenten zullen lopen, in het bijzonder in het midden van de CGK, maar wellicht zelfs aan de flanken. Dat kan uiteindelijk als gevolg hebben dat families en gezinnen verdeeld raken. Ook daarom roepen wij kerken op om de ”verklaring tot voortzetting” niet te steunen of te tekenen en verzoeken wij hun met klem om niet deel te nemen aan de algemene vergadering. Onze God is een God van orde. Laten wij dan ook ordelijk handelen.
De auteurs zijn lid van de kerkenraad van de CGK te Kampen.
