Alsalem blikt tevreden terug op de presentatie van haar rapport over draagmoederschap in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Half oktober gaf ze haar rapport daar in discussie.

Sinds 2021 is ze speciaal rapporteur voor geweld tegen vrouwen en meisjes. In die hoedanigheid schreef de Jordaanse eerder een kritisch rapport over prostitutie. En deze zomer voegde ze daar een rapport bij waarin ze pleit voor een wereldwijd verbod op draagmoederschap.

Draagmoederschap is het dragen en baren van kinderen voor een ander. Kinderloze echtparen of homokoppels kunnen op deze manier in hun kinderwens voorzien. In Europa zijn vooral Oekraïne en Georgië leveranciers van draagmoederbaby's.

Normaliseren

De reacties op het rapport waren positief, zegt Alsalem. „Rapporten van rapporteurs zoals ik zijn bedoeld om de discussie te stimuleren. Niet om voorstellen te schrijven. Die discussie is er zeker gekomen”, vertelde ze vorige week in een podcast bij CNE.news. „Al voor de officiële presentatie was er veel mediabelangstelling. Ook veel niet-regeringsorganisaties toonden belangstelling.”

Het werd ook tijd dat dit rapport verscheen, stelt ze. „De laatste jaren zagen we een enorme beweging om draagmoederschap te normaliseren. Het is tijd om het echte verhaal te vertellen.”

Alsalem stelt dat ze in staat is geweest de verbinding aan te tonen tussen de „industrie van draagmoederschap” en geweld tegen vrouwen. „We hebben het hier over directe exploitatie van een vrouw. Haar vermogen tot voortplanting wordt letterlijk te gelde gemaakt. Het maakt vrouwen en kinderen gewoon tot koopwaar. En de wensouders zullen altijd daar kopen waar ze het voordeligst uit zijn. Deze wereld is net als Amazon: daar waar jij het makkelijkst en goedkoopst krijgt wat je zoekt, daar plaats jij de order voor je product. Maar we vergeten dat we vrouwen en kinderen nooit mogen verlagen tot handelswaar.”

Ze bestrijdt dat vrouwen dit zelf willen. „De overgrote meerderheid van deze vrouwen en meisjes doet dit vanwege economische achterstand. Ze kunnen niets anders. Dat maakt hun goedkeuring waardeloos. Je kunt ook geen juridisch geldige toestemming geven om te worden verkracht of jezelf als slaaf te verkopen.”

Als gevolg van hun achterstelling kunnen vrouwen ook de gevolgen niet overzien, de psychologische zowel als de gezondheidsrisico's. „Wat dacht je van de hogere risico's op vroeggeboorte? Wat dacht je van de drugs die je tijdens deze zwangerschap moet slikken? Als het kind tijdens de zwangerschap niet helemaal gezond blijkt, zegt het contract meestal dat het kind wordt geaborteerd. Gedwongen dus.”

Ook voor de kinderen heeft draagmoederschap grote risico's, zegt de VN-rapporteur. „Ze worden onmiddellijk na de geboorte bij de moeder weggehaald. Ze hebben geen kans zich aan de moeder te binden en krijgen zelfs geen borstvoeding. De meesten van hen horen ook nooit dat ze een draagmoeder hebben. ”

In het geval van adoptie worden wensouders vooraf uitgebreid getest. Volgens Alsalem is dat bij draagmoederschap niet zo. „Er zijn gewoon kinderen beland in de handen van mensen met een verleden van seksueel misbruik. Dat lijkt me niet in het belang van het kind.”

Lobby

Met voldoening ziet ze het aantal landen groeien dat draagmoederschap wettelijk heeft verboden. In Europa heeft na Italië ook Slowakije zich in dat rijtje gevoegd. „Volgens mij komen die landen tot een logische conclusie. Ecuador (in Zuid-Amerika, EvV) beweegt zich ook in die richting. Maar jammer genoeg lijkt het Verenigd Koninkrijk juist de andere kant op te gaan.”

Staat Alsalem dan niet achter ouders die graag kinderen willen en via draagmoederschap een gezin willen stichten? In de podcast zegt ze dat het verkeerd is om draagmoederschap neer te zetten als een vorm van medemenselijkheid. „Dat is de manier waarop de lobby dit wil normaliseren. Maar er bestaat geen internationaal recht om kinderen te hebben. Mensen hebben reproductieve rechten en mogen een gezin stichten. Maar vanuit dit recht ontstaat geen recht op draagmoederkinderen.”

In de diverse kritische rapporten die ze heeft geschreven laat Alsalem zich niet leiden door religie of ethiek, zegt ze. Alleen door mensenrechten. „Ik ben aangesteld door de Mensenrechtencommissie en mijn taak is te toetsen aan het internationaal recht. En volgens mij is de uitbuiting van vrouwen groot genoeg om dat vanuit de mensenrechten kritisch te bezien.”