Met die weinig geruststellende metafoor waarschuwde Jamie Dimon, CEO van de grootste zakenbank JPMorgan Chase, recent voor bredere problemen in de kredietmarkt. Zijn woorden volgden op een reeks incidenten die beleggers kortstondig nerveus maakten.

Problemen met leningen bij twee regionale Amerikaanse banken zorgden voor stress onder beleggers. Zowel Zions als Western Alliance liet weten voorzieningen te moeten treffen vanwege twijfelachtige leningen aan bedrijven in Californië. Zions sprak van „onjuiste weergaven van feiten” en „contractuele tekortkomingen”, terwijl Western Alliance zelfs een rechtszaak aanspande vanwege gesjoemel met onderpand. Hoewel de schade relatief klein lijkt ten opzichte van hun balanstotaal, was de impact op het vertrouwen groot: aandelenkoersen daalden fors.

De berichten volgden op eerder slecht nieuws vanuit de autosector, waar de Amerikaanse auto-onderdelenleverancier First Brands en autodealer Tricolor failliet gingen. Banken als JPMorgan Chase en Jefferies liepen daarbij flinke klappen op. Opvallend is dat First Brands mogelijk hetzelfde onderpand bij meerdere leningen heeft gebruikt – wat uiteraard niet is toegestaan.

Het baarde beleggers zorgen. Zij vragen zich af of er breder iets mis is met de kwaliteit van leningen en de controle op onderpand. De baas van ’s werelds grootste bank stelde daarom hardop de vraag: zijn dit geïsoleerde gevallen of broeit er meer?

Als de controle ontbreekt, kunnen fouten zich opstapelen in de schaduw

De verwevenheid tussen banken en schaduwbanken blijkt uit de verliezen bij Jefferies, dat via private credit fondsen blootgesteld was aan First Brands. De aard en omvang van die risico’s waren onduidelijk – en juist dat is zorgwekkend. Want als de controle ontbreekt, kunnen fouten zich opstapelen in de schaduw. IMF-baas Kristalina Georgieva zei onlangs dat de risico’s in de niet-bancaire sector haar ’s nachts wakker houden.

De zorgen spitsen zich vooral toe op de wereld van schaduwbankieren: kredietverlening door private, niet-bancaire partijen. Deze sector is de afgelopen jaren explosief gegroeid. Private-equitypartijen, hedgefondsen, vermogensbeheerders en andere niet-gereguleerde partijen verstrekken leningen buiten het traditionele –en strenger gereguleerde– bankwezen om. Vaak met lossere leenvoorwaarden.

Lastig is dat de risico’s van deze private kredietverlening niet direct waarneembaar zijn in koersen. Pas als leningen niet worden terugbetaald, komen de problemen aan de oppervlakte.

Zijn er dus meer kakkerlakken? Dat is moeilijk te zeggen. De vraag is vooral of we ze op tijd kunnen zien aankomen. In een systeem waar een groot deel van de kredietverlening zich onttrekt aan het daglicht, is het lastig om de omvang van de risico’s te bepalen. En ja, wie op zoek gaat naar kakkerlakken, moet bereid zijn om onder elk kastje te kijken – ook als het daar donker is.

De auteur is econoom bij De Nederlandsche Bank. Hij schrijft op persoonlijke titel.