Cultuur & boekenHeel De Klas Leest 2025

Soldaat Wojtek eet sigaretten en steelt perziken

Terwijl volwassenen in november tijdens de CPNB-campagne Heel Nederland Leest ”Onder de paramariboom” gratis bij de bibliotheek kunnen afhalen, duiken jongere lezers via een lespakket van Heel De Klas Leest in ”Soldaat Wojtek”.

Zwart-witfoto van een soldaat met een zittende beer tegenover zich. 
De Syrische bruine beer Wojtek (1942-1963) was ruim vijf jaar in dienst van het Poolse leger. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaf hij de 120 soldaten van zijn compagnie iedere dag de moed om op pad te gaan, het front te bevoorraden en zo Europa te helpen bevrijden. beeld Wikimedia 

Wojtek is een bijzondere bruine beer. Hij eet sigaretten en drinkt bier, maar ronduit beroemd werd hij omdat hij soldaat was in de Tweede Wereldoorlog. Hoe dat zit, ontdekken leerlingen van groep 7 en 8 en vmbo 1 en 2 in november via het boek ”Soldaat Wojtek” van Bibi Dumon Tak. Dit waargebeurde verhaal verscheen eerder in 2008. Daarna, in 2009, volgde ”Oorlogsdieren”, over (meer) dierenhelden in oorlogstijd.

Zwart-witfoto van een soldaat met een zittende beer tegenover zich. 
beeld Wikimedia

Bibi Dumon Tak schrijft zo over dieren dat je van ze gaat houden. Zelfs een langpootmug doet ertoe (”Rimpeling”, 2024). En je moet om hen glimlachen. Om Wojtek, die je steeds beter leert kennen in zijn slimheid: „Hij volgde zijn neus door het kamp. Dat die neus bijna verschroeide door de zon was heel even niet meer belangrijk, omdat lekkere hapjes nu eenmaal altijd voorrang hadden op alles.” En: „Geschrokken ging hij zitten, sloeg zijn poten voor zijn ogen en deed of hij niet bestond.” Dat laatste doet Wojtek vaker als hij schrikt of als hij wordt betrapt op, bijvoorbeeld, eten stelen.

Iemand die het boek voorleest, wat vaak gebeurt op scholen, kan de grove woorden overslaan.

Terwijl er een vreselijke oorlog wordt uitgevochten, geven dieren –beer, honden, aapjes– hoop aan een groep Poolse soldaten. Wat níét verteld wordt in dit verhaal, maakt ook indruk, en brengt de gesprekken in de klassen ongetwijfeld op soldaten in huidige oorlogen.

Blauwe boekomslag. Getekende beer met een baret waar een oranje kroontje op staat. Onder de oranje titel zijn ook beelden van vliegtuigen, een soldaat en ruïnes te zien.

Soldaat Wojtek

Bibi Dumon Tak, met tekeningen van Philip Hopman

uitg. Stichting CPNB

143 blz.