ConsumentBuiten

In de vallei van het Merkske vind je nog biodiversiteit

Daar waar Brabant aan België grenst, meandert het Merkske. Door deze ligging bleef de beekvallei bewaard voor verkaveling en andere ingrepen. Hier vind je nog ongerepte natuur.

Huib de Vries

10 October 2025 21:37Leestijd 3 minuten

Vlonderpad met een bruggetje langs een beek.

Het laarzenpad langs het Merkske is voorzien van vlonders en bruggetjes. beeld RD

Tweespan met een oudere man op de bok, rijdend over een onverhard pad in een veld. — Tweespan op de Castelreesche heide. beeld RD

Het eerste deel van de wandeling voert over een statige dreef. De brede lanen danken hun bestaan aan Johannes van den Bosch, grondlegger van de Koloniën van Weldadigheid. Wat verderop ligt het Bootjesven. Oudere inwoners van Wortel herinneren zich nog dat een voormalige landloper op hun kleding paste als ze er gingen zwemmen.

Niet alleen Nederland kende Koloniën van Weldadigheid voor het verheffen van paupers. Ze waren er ook net over de grens bij Baarle-Nassau. In het Belgische Merksplas en buurdorp Wortel, daar waar het Merkse door het landschap kronkelt. Vanuit beide dorpen zijn rondwandelingen uitgezet. Wij kiezen voor Halsche Beemden, met als startpunt bezoekerscentrum De Klapekster. Dat is ondergebracht in een voormalige paardenstal van Wortel-Kolonie, onderdeel van het landbouwbedrijf. Hier waren de mannen overdag aan het werk. De verblijfsgebouwen zijn omgevormd tot een gevangenis.

Het gemaaide gras ligt opgetast tot hooiruiters

Het bosgebied gaat over in de Castelreesche Heide, waar een tweespan met een bejaarde baas op de bok ons tegemoetkomt. Medewerkers van het Agentschap Natuur & Bos hebben het gemaaide gras opgetast tot hooiruiters, de traditionele methode van drogen. Terwijl de bewoners van de koloniën het land in cultuur brachten, wordt het gebied nu weer teruggegeven aan de natuur.

Gemaaid gras, opgetast tot oppers. — Traditionele hooibouw. beeld RD

Achter de heide begint de vallei van het Merkske. Ondanks de langdurige droogte oogt hier alles nog groen. En de biodiversiteit is overvloedig. Dovenetel, verschillende vormen van kruiskruid, sleedoorn, koraalbes, braam, korensla, akkerogentroost, het is maar een greep uit de planten en heesters die we passeren.

Daar waar de route langs het Merkske gaat lopen, begint een laarzenpad. Een deel ervan voert over vlonders en bruggetjes, om te voorkomen dat wandelaars in de natte tijden te ver in het sop zakken. De reuzenbalsemien rijst boven ons hoofd uit. Langs het Merkske groeien riet, lisdodden met hun karakteristieke sigaren en andere moerasplanten. Twee medewerkers van Natuur & Bos controleren de vlonders, die wel wat onderhoud kunnen gebruiken.

Bij knooppunt 98 verlaten we het Merkske, om via de hei terug te keren naar het bos Schootse Hoek bij Wortel-Kolonie. Langs de begraafplaats voor de paupers, een veld vol getaande houten kruisjes en een doodgravershuisje. Niet vaak zagen we binnen 10 kilometer zo veel variatie in natuur en cultuur.