Europees plan voor screening appjes lijkt te sneuvelen
Een omstreden Europees plan om berichten op WhatsApp, Signal en Telegram vooraf te laten controleren op beelden van kindermisbruik lijkt het niet te halen.
Zwaargewicht Duitsland blijft zich toch, net als Nederland, tegen zulk toezicht verzetten. Daardoor zijn er waarschijnlijk genoeg tegenstanders om het voorstel te blokkeren.
De Europese Unie zoekt al jaren naar een manier om het verspreiden van beelden van kindermisbruik op berichtendiensten en sociale media tegen te gaan. Daarvoor zou de beveiliging van zulk verkeer moeten wijken, maar daar zijn privacy- en burgerrechtenbeschermers fel tegen.
Ook tegen het nieuwe voorstel voor zogeheten chatcontrole van huidig EU-voorzitter Denemarken liepen zij weer te hoop.
En met succes, verwachten EU-diplomaten. Duitsland leek een ommezwaai te maken en de voorstanders aan een meerderheid te helpen. Maar „Duitsland zal niet met zulke voorstellen instemmen”, zei justitieminister Stefanie Hubig woensdag. Dat lijkt volgens ingewijden ook voor het Deense voorstel te gelden. Hubig en haar collega's van de andere EU-landen buigen zich er volgende week over.
Denemarken wil bedrijven als WhatsApp en Signal verplichten om te scannen of gebruikers afbeeldingen versturen die eerder zijn aangemerkt als kinderporno, voordat het verkeer versleuteld wordt.
Nu worden appjes meteen versleuteld en pas weer leesbaar gemaakt op het apparaat van de ontvanger. Daardoor kunnen kwaadwillenden onopgemerkt verboden materiaal uitwisselen.
Over het afspeuren van appverkeer wordt al jaren fel campagne gevoerd. Kinderrechtenorganisaties bepleiten toezicht om misbruik tegen te gaan. Tegenstanders van een ‘achterdeurtje’ in de beveiliging vrezen dat ook onschuldige burgers last krijgen met de opsporingsdiensten.
Een van die critici is techexpert Bert Hubert, voormalig toezichthouder bij de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Hij is blij dat het plan van tafel lijkt te zijn, maar waarschuwt voor al te veel optimisme. „Dit voorstel is al drie keer eerder niet aangenomen, maar het komt steeds in aangepaste vorm terug.”
Het „enge” van het EU-voorstel vindt hij dat we Amerikaanse bedrijven als Meta, baas van WhatsApp en Facebook, gaan vragen om met AI onze Europese foto’s te bestuderen en bij twijfel onze opsporingsdiensten in te lichten. „Meta heeft op het gebied van privacy een twijfelachtige reputatie. Bovendien is AI niet onfeilbaar. Experts binnen de opsporingsdiensten zeggen me ook dat het vaak niet met één foto te bepalen is of de persoon die erop staat minderjarig is. AI kan daarin geen oordeel vellen.”
Daarnaast waarschuwt hij dat het gevaar reëel is dat de technologie later ook voor andere doeleinden zal worden ingezet, bijvoorbeeld voor het aanpakken van politieke dissidenten of minderheidsgroepen.
„Europol zelf heeft gezegd dat ze met het systeem ook verdachten zou kunnen ontmaskeren die witwassen. De stap naar het volgen van actiegroepen zou de volgende kunnen zijn.”
Hubert zegt dat het niet ondenkbaar is dat door chatcontrole min of meer onschuldige burgers opgepakt kunnen worden als ze iets heftigs zeggen. „Bij de AIVD keken we met afluistersoftware weleens mee in berichtendiensten en dan zie je dat heel normale mensen in vriendengroepen online vreselijke dingen roepen. Zoals dat ze ”Mark Rutte eens moesten doodschieten”. Nu ondervinden burgers in besloten app-groepen daar de gevolgen niet van, maar dat kan zomaar eens anders worden.”
Daarnaast wijst de techexpert op het gevaar van hackers. „Een systeem als chatcontrole kan een goudmijn zijn voor hackers die er alles aan zullen doen om die gevoelige data in handen te krijgen.”
