Psittacose is een infectieziekte die onder andere kan leiden tot longontsteking en wordt veroorzaakt door de bacterie Chlamydia psittaci. Zoals de naam aangeeft, komt de bacterie voor bij papegaaien, maar ook parkieten, pluimvee, duiven, eenden, kalkoenen, kanaries en andere vogels kunnen met de bacterie besmet zijn. Deze vogels worden niet altijd ziek van de bacterie, maar kunnen de bacterie wel overdragen op mensen. Dat noemen we een zoönose.

Besmetting vindt plaats via inademing van besmette stofdeeltjes, bijvoorbeeld uit mest. Meestal worden mensen door hun eigen vogel geïnfecteerd, maar dit kan ook door wilde vogels. Zo toonde onderzoek in 2007 aan dat een op de twaalf duiven op de Dam in Amsterdam de bacterie bij zich draagt. Ook zijn dat jaar elf mensen ziek geworden na bezoek aan een vogelbeurs. Vooral als vogels gestrest zijn scheiden ze meer bacteriën uit, bijvoorbeeld tijdens vervoer of op een beurs.

Een van de eerste dingen die je leert wanneer je als geneeskundestudent stage loopt op de eerste hulp van het ziekenhuis, is om altijd twee dingen uit te vragen als iemand zich meldt met een longontsteking: is iemand op reis geweest (dit kan passen bij een legionella-infectie) of heeft iemand contact met vogels gehad (dit kan passen bij een psittacose-infectie)? Voor beide infecties geldt dat de bacterie ongevoelig is voor de antibiotica die normaal worden voorgeschreven bij een longontsteking. Daarom dienen er andere antibiotica voorgeschreven te worden. Belangrijke informatie voor een arts om te weten.

Marktplaats

In 2019 heeft GGD IJsselland een onderzoek gedaan onder vogelbezitters, onder andere om hiervoor aandacht te vragen: weet uw huisarts dat u (van) vogels houdt? De verwachting is dat psittacose vijf keer vaker zou moeten voorkomen dan nu gediagnosticeerd wordt. Mogelijk verbinden vogelliefhebbers hun klachten niet aan psittacose of aan contact met vogels. Met uitzieken worden zij in de meeste gevallen gelukkig weer beter.

Terug naar onze patiënt. Hij geeft aan dat hij de vogel via Marktplaats heeft gekocht en weet enkel een voornaam en een plaatsnaam in de Achterhoek van de handelaar. Met deze beperkte informatie neemt de verpleegkundige van de GGD contact op met het NVWA Incidenten- en Crisiscentrum (NVIC). Medewerkers van dit centrum zoeken uit waar de vogel precies is gekocht en gaan bij de vogelhandelaar op bezoek.

Tijdens het bezoek blijkt dat een van de aanwezige vogels ziek is. De dierenarts van de NVWA neemt een monster af van deze vogel en het diertje blijkt inderdaad besmet te zijn met Chlamydia psittaci_._ Totdat alle vogels zijn behandeld tegen deze bacterie mag de handelaar geen dieren meer verkopen.

Na de start van het juiste antibioticum knapt de patiënt gelukkig snel op. Na een week kan hij uit het ziekenhuis worden ontslagen om thuis verder op te knappen en eventueel een nieuwe vogel te kopen.

De auteur is arts infectieziektebestrijding bij GGD Zuid-Holland Zuid.