De D66-nota, getiteld ”Toegang tot abortus is een mensenrecht”, werd bijna drie jaar geleden naar buiten gebracht. Maandag sprak de Tweede Kamer erover. Naast minister David van Weel (Buitenlandse Zaken), staatssecretaris Judith Tielen (Jeugd, Preventie en Sport) en indiener Wieke Paulusma (D66), waren acht van de vijftien fracties aanwezig. Onder meer PVV, BBB en CDA lieten verstek gaan.

Aan het einde van het debat diende D66-Kamerlid Jan Paternotte mede namens parlementariërs van SP, VVD en GL-PvdA een motie in waarin de Kamer uitspreekt dat „toegang tot veilige abortus” een mensenrecht is.

Daarin wordt het kabinet ook opgeroepen om „wanneer opportuun” samen met „een kopgroep van gelijkgestemde landen” te pleiten voor het vastleggen van het recht op abortus in het Handvest van de grondrechten van de EU, en in het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. De woorden „wanneer opportuun” werden wel uitgesproken door de indiener, maar staan vooralsnog niet in de geschreven tekst van de motie. Naar verluidt wordt de motie op dit punt nog aangepast.

Minister Van Weel gaf de motie ”oordeel Kamer”. Dat betekent dat het kabinet zich erin kan vinden als de motie wordt aangenomen.

De bewindsman zei tijdens het debat „zeer veel sympathie” te hebben voor de stap van Frankrijk, „eerst met de grondwettelijke verankering, maar nu ook met het voornemen om daar wat mee te doen in de richting van het EU-handvest”. Frankrijk was het eerste land dat abortus als recht verankerde in de grondwet.

Een motie van SGP-voorman Chris Stoffer, mede namens CU en FVD, ontraadde Van Weel. Daarin wordt de regering gevraagd zich in de EU actief te verzetten tegen pogingen om abortus als mensenrecht op te nemen in Europese verdragen. „Ik zie geen mogelijkheden om dat (het vastleggen als mensenrecht, red.) te realiseren, maar we zijn er ook niet tegen”, motiveerde de VVD’er zijn negatieve oordeel.

CU en SGP kwamen met een motie om het verminderen van het aantal abortussen een expliciet doel van het Nederlandse buitenlandbeleid te maken. Een motie van FVD en SGP roept de regering op de abortustermijn te heroverwegen. Ook deze moties werden ontraden.

Wrang

„Waar komen we terecht als een overheid burgers het recht toekent een ander mens te doden?” vroeg SGP-voorman Chris Stoffer in zijn inbreng. „Een cultuur waarin dit soort voorstellen gedaan worden, verkeert in een staat van diep verval.” Ook vroeg hij naar het principiële verschil tussen een ongeboren en een geboren kind, en hoe de leeftijd van een mens het recht kan geven om diegene te doden.

CU-leider Mirjam Bikker noemde het recht op leven het belangrijkste mensenrecht dat er is. „Het is dan ook buitengewoon wrang en wat mij betreft zelfs een omkering van het concept mensenrechten wat D66 hier vandaag voorstelt”, stelde ze.

„Wanneer is een mens een mens? Ik heb D66 daar nog steeds niet fundamenteel over gehoord”, aldus Bikker in een interruptiedebat met D66’er Paternotte. Bikker zei dat ieder mens vanaf het prilste begin „inherente waardigheid” heeft, „omdat je geschapen bent door de Schepper en beelddrager mag zijn van Hem”. Later in het debat gaf ze aan niet te weten wanneer het menselijk leven begint. „Wanneer is een mens een mens? Wanneer krijgt een mens een ziel? Ik weet het niet, maar dat maakt mij terughoudend.”

Foto

FVD’er Gideon van Meijeren toonde tijdens het debat een foto van een geaborteerd kindje van, zo zei hij, 22 weken oud. Dat kwam hem op een felle reactie van voorzitter Eric van der Burg (VVD) te staan. „Dat gaan wij niet doen. Die gaat nu weg en anders ontneem ik u het woord.”

Initiatiefnemer Paulusma stelde dat het „een hardnekkig misverstand” is dat beperking van toegang tot abortus tot minder abortussen leidt. Volgens haar leidt het tot méér onveilige abortussen. „En daarmee tot onnodige sterfgevallen van vrouwen die hulp nodig hadden.” De D66’er sprak ook over „het recht om niet te hoeven sterven”.

Illegaal

Tijdens het debat kwam meermaals de financiering van illegale activiteiten aan de orde. In de nota van D66 staat dat jaarlijks 1 miljoen euro extra uitgetrokken moet worden voor organisaties die zich bezighouden met het bevorderen van toegang tot abortus, door vrouwen naar landen te helpen waar ze een abortus kunnen ondergaan, of door abortuspillen te verstrekken. „Geef dit geld júíst aan organisaties die opereren in landen waar abortus illegaal is”, zo staat in de nota.

Het vorige kabinet, dat in 2023 een reactie op de nota stuurde, wees dit nadrukkelijk af. „Het kabinet gaat niet mee in de aanbeveling van de initiatiefnemers om activiteiten te financieren die indruisen tegen de nationale wetgeving in een land.”

NSC-Kamerlid Isa Kahraman zei zich maandag tijdens het debat dat zijn fractie het belangrijk vindt dat de organisaties die Nederland financiert zich houden aan de wetten van de landen waarin zij actief zijn.

VVD’er Van der Burg zei dat non-gouvernementele organisaties (ngo’s) “zeker” dingen kunnen doen waarmee zij de grens opzoeken of er zelfs overheen gaan. „Maar een overheid die aan organisaties opdracht geeft, middels financiering, om in andere landen de wet te overtreden, dat is een zeer hellend vlak”, stelde hij. Daarmee geef je impliciet aan dat andere landen om dat ook in Nederland te doen, stelde hij. „Want waarom zou ik als Nederland meer rechten hebben dan een ander land? Dáár wil ik wegblijven.”

„Er zijn ook organisaties die opkomen voor geloofsvrijheid in landen waar het niet legaal is om christen te zijn, en die organisaties steunen wij ook”, stelde initiatiefnemer Paulusma. „Dus daar wil ik geen onderscheid in maken. Dat zou ik ook heel ingewikkeld vinden.”

„Wij leggen niks op, maar steunen ngo’s wel in landen waar zij het goede werk voor vrouwen doen”, aldus de D66’er.