Een doorbraak, noemde Eurocommissaris Maroš Šefčovič van Handel maandag het akkoord dat de EU met de VS gesloten heeft. Tien keer vloog hij zelf naar Washington, zijn ambtenaren nog veel vaker. Soms hadden ze de indruk bijna afspraken te hebben gemaakt, dan weer konden ze van voren af aan beginnen. Maar stukje bij beetje kregen ze een idee van de denkwijze van de Amerikaanse president en uiteindelijk kwam er dan echt een handelsafspraak: zij heffen 15 procent op Europese spullen, wij hetzelfde tarief op Amerikaanse.

Is dat goed nieuws? Eigenlijk niet. Ga er maar van uit dat het leven er niet goedkoper op wordt. Anderzijds: het wordt in ieder geval niet onbetaalbaar. Want ging de EU niet akkoord, dan zou de Amerikaanse president Trump vanaf aanstaande vrijdag weleens 30 procent belasting kunnen heffen op Europese producten in de VS. Dat zou dodelijk zijn geweest. Het zou de handel compleet hebben stilgelegd. Vijf miljoen banen konden verdampen.

De winst is dus dat erger is voorkomen. Niet alleen voor de handel, ook op politiek niveau. Want wat ook níét is gebeurd, is dat Europa zijn wetten niet heeft laten beknotten. Amerika eiste dat de Europese regels over de digitale wereld van tafel gingen: de Wet digitale diensten en de Wet digitale markten. Het land wilde ook dat CBAM verdween, de Europese grensheffing op koolstofuitstoot. Daar heeft Brussel niet op toegegeven. Nog altijd is online verboden wat in de echte wereld ook niet mag.

Maar eigenlijk wilde de EU helemaal géén heffingen en was Europa eerder al negatief over een Brits-Amerikaans akkoord van 10 procent. Nu is het zelf hoger uitgekomen. Het heeft zichzelf daarbij ook nog eens vastgelegd op een ingewikkelde afspraak over een gigantische hoeveelheid energie die het de komende drie jaar van de VS gaat afnemen: 250 miljard per jaar in olie, gas en nucleair. Daarover kan Brussel eigenlijk weinig beloven, want Brussel koopt geen energie. Dat doet het bedrijfsleven.

Fikse nederlaag

Zo bekeken is de uitkomst duidelijk: Donald Trump is voorlopig de grote winnaar van zijn eigen wereldhandelsspel. Met bluf en dreigementen heeft hij de EU zover gekregen dat ze toegaf. Nu de EU om is, is de kans levensgroot dat andere landen nog deze week zullen volgen. Dan heeft Trump op 1 augustus 2025 de internationale handel compleet naar zijn hand gezet.

Een fikse nederlaag voor de EU, zou je kunnen zeggen. Toch werden deze afspraken maandag in Brussel gepresenteerd als een overwinning. Want ze zijn dan misschien slecht voor bedrijfsleven en consument, ze zorgen wel mooi voor stabiliteit in de trans-Atlantische relatie. Die was al een heel stuk beter na de NAVO-top in juni en nu weer beter dan toen. Het schijnt dat Trump zondag zelfs nog tegen Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, heeft gezegd dat de Europeanen hem bij nader inzien alles meevallen. Eerst vond hij het maar een stel uitvreters.

Von der Leyen was een uur daarvoor onzeker het gesprek aangegaan, maar kwam met een afspraak naar buiten. Een mondelinge afspraak vooralsnog, die vrijdag moet uitmonden in een geschreven document waarin de belangrijkste afspraken staan, zoals de VS ook eerder al met Indonesië deden. Twee pagina’s met hoofdpunten, die daarna nog in detail worden uitgewerkt.

Details

Sommige van die details staan al vast. Amerikaanse benzineauto’s, bijvoorbeeld, zullen in aanschafprijs goedkoper worden in Europa, want daarvoor geldt geen importheffing. Dat geldt ook voor diervoeding en noten. Halfgeleiders die ASML produceert komen in de VS in een soortgelijk nultarief. Op farmaceutische producten daarentegen, die nu aan beide kanten niet worden belast, komt voorlopig de algemene heffing van 15 procent. Die zal grofweg gaan gelden voor 70 procent van alle producten die worden verhandeld.

Het tarief van 15 procent zal op enig moment ook gaan gelden voor het grootste deel van het Europese staal en aluminium dat naar de VS wordt verhandeld. Nu heft Trump op die sectoren nog 50 procent. Dat wordt vervangen door een systeem waarin het deel dat in het verleden ook al deel uitmaakte van de handelsstroom onder de 15 procentsnorm valt, en alles daarboven een hoger tarief krijgt.

Het moet nog worden uitgewerkt, zoals zo veel. Een open einde bijvoorbeeld is nog met welke percentages wijn en sterke drank zullen worden belast. Maar ondanks de boterzachte afspraken, de onzekerheid over de vraag in hoeverre de EU zich kan houden aan de beloften over energie-inkoop in de VS en de onberekenbaarheid van de Amerikaanse president, is Brussel optimistisch over de goede afloop. „We openen een nieuw hoofdstuk in de relatie met de Verenigde Staten waarin we elkaar nu veel beter begrijpen”, zei Eurocommissaris Šefčovič maandag.