Jetten begrijpt ongemak over bezoek aan Trump, „maar als je wegblijft kun je deze onderwerpen niet met elkaar wisselen”
Iran en de Verenigde Staten zijn akkoord met een staakt-het-vuren van twee weken. De onderhandelingen over de Straat van Hormuz leveren niets op. Volg ons liveblog voor het laatste nieuws.
Advertentie
China heeft de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens scherp veroordeeld. „Dit is gevaarlijk en onverantwoordelijk gedrag”, reageerde een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken.
De Amerikaanse blokkade ging maandag in. President Donald Trump nam die maatregel nadat diplomatiek overleg met Iran in Pakistan niet tot een doorbraak had geleid.
De Chinese woordvoerder voorspelde dat het Amerikaanse optreden „de spanning alleen maar zal verergeren, de toch al kwetsbare wapenstilstandsovereenkomst zal ondermijnen en de veiligheid van de doorvaart door de Straat verder in gevaar zal brengen”.
Iran had de Straat van Hormuz zelf al feitelijk gesloten voor schepen die het als vijandig beschouwde. Aan Iran gelinkte schepen voeren nog wel door de zeestraat voor de Iraanse kust.
De VS kunnen met de blokkade de economische druk op Iran opvoeren. Dat kan ook China raken, want dat land koopt de meeste olie van Iran.
Onderhandelaars uit Iran en de VS zouden later deze week terug kunnen keren naar de Pakistaanse hoofdstad Islamabad voor hervatting van hun overleg. Het persbureau Reuters meldt dit van verschillende bronnen te hebben gehoord.
De twee landen die sinds 1980 geen diplomatieke relaties hebben, overlegden rechtstreeks met elkaar op 11 en 12 april in Islamabad tijdens een wapenstilstand van twee weken. Die loopt 21 april af. Volgens Pakistaanse media wordt gepoogd de partijen weer aan de onderhandelingstafel te krijgen in Islamabad of misschien elders.
De VS blokkeren sinds maandag 16.00 uur de Straat van Hormuz. De Amerikaanse krijgsmacht heeft de maritieme maatregel maandag officieel laten ingaan in de Golf van Oman en de Arabische Zee, ten oosten van de strategische zeestraat.
Volgens Washington is de blokkade gericht op schepen die Iraanse havens aandoen of verlaten. Neutrale doorvaart van en naar niet-Iraanse bestemmingen zou volgens de Amerikaanse autoriteiten mogelijk moeten blijven, al waarschuwen zij dat schepen zonder toestemming kunnen worden onderschept, omgeleid of in beslag genomen.
President Donald Trump had de maatregel in het weekend al aangekondigd, nadat diplomatiek overleg met Iran in Pakistan geen doorbraak had opgeleverd. Maandag verklaarde hij dat de blokkade bedoeld is om de druk op Teheran verder op te voeren.
Volgens de Amerikaanse krijgsmacht bestrijkt de maatregel de volledige Iraanse kustlijn, „inclusief maar niet beperkt tot havens en olieterminals”. Humanitaire ladingen worden nog wel doorgelaten, maar kunnen worden gecontroleerd.
Iran reageerde fel op het Amerikaanse optreden. Het Iraanse ministerie van Defensie waarschuwde dat de stap de toch al onrustige energiemarkten verder kan ontwrichten en sprak van een dreigende escalatie van de wereldwijde energiecrisis. Een woordvoerder verklaarde dat Trump de energiemarkten „nog minder stabiel maakt dan die al waren”.
Iran omschreef het Amerikaanse voornemen eerder als „piraterij” en dreigde met tegenmaatregelen. Volgens Teheran geldt: als de veiligheid van Iraanse havens in gevaar komt, is geen enkele haven in de Perzische Golf en de Arabische Zee nog veilig.
Premier Rob Jetten begrijpt „heel goed het ongemak dat bij veel Nederlanders leeft” over het bezoek dat hij maandag samen met koning Willem-Alexander en koningin Máxima bracht aan de Amerikaanse president Donald Trump. „Maar als je wegblijft, dan kun je deze onderwerpen niet met elkaar wisselen. Dus in die zin hebben we denk ik gedaan waarvoor we hier zijn gekomen.” Hij noemde het diner in het Witte Huis na afloop „een nuttige avond”.
Aan tafel zijn alle gevoelige onderwerpen besproken: de oorlog in het Midden-Oosten, de situatie in Oekraïne en de NAVO. De ontmoeting duurde anderhalf uur langer dan gepland. Het was een „open en constructief” gesprek, aldus de minister-president. Het gesprek was „te kort om elkaar te overtuigen, maar wel lang genoeg om wat beter begrip te krijgen van elkaars positie”, zei hij.
Het was volgens Jetten geen hard gesprek. „Maar ik denk wel dat we het in elkaar kunnen waarderen dat we open en eerlijk zijn en dat we het uitspreken als we het niet eens zijn met elkaar. Als je dat juist doet in een sterke relatie zoals onze landen die al lang hebben, dan kun je ook weer de weg vooruit vinden met elkaar.”
Jetten schoof samen met de koning en koningin aan voor het diner. Het koningspaar blijft ook in het Witte Huis slapen. Dat gebeurt zelden met gasten. Trump overnachtte vorig jaar bij de NAVO-top in paleis Huis ten Bosch in Den Haag.
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben de afgelopen nacht doorgebracht in het Witte Huis. Tijdens het bezoek aan Washington onderstreepte de koning het belang van stabiele samenwerking, ook in NAVO-verband. Bekijk de foto's:
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, is dinsdag bij het gesprek tussen Libanon en Israël. CNN meldt dat op basis van een bron binnen het ministerie. De Israëlische ambassadeur in de VS, Yechiel Leiter, ontmoet dan in Washington de Libanese ambassadeur in de VS, Nada Hamadeh.
Volgens Axios is het gesprek tussen de ambassadeurs de ontmoeting op het hoogste niveau tussen Israël en Libanon sinds 1993. De twee landen hebben geen diplomatieke banden.
De bedoeling is dat de landen zullen praten over een bestand. VS en Libanon vroegen Israël al om een „pauze” in de aanvallen op Hezbollah, meldde Axios afgelopen weekend.
Israël liet vrijdag weten dat het tijdens de besprekingen niet over een staakt-het-vuren met Hezbollah zal praten.
Hezbollah is de Libanese sjiitische beweging waar Israël mee in oorlog verkeert. Hezbollah (Partij van God) werd aan het begin van de jaren 80 opgericht. De gewapende beweging wordt gesteund door Iran. Hezbollah verzet zich tegen de aangekondigde gesprekken.
De Amerikaanse vicepresident JD Vance zegt tegen Fox News dat Iran aan zet is in de onderhandelingen met de Verenigde Staten. Vance leidde afgelopen weekend in Pakistan de Amerikaanse delegatie die met Iran onderhandelde. Dat overleg eindigde in een patstelling.
Volgens Vance is er „voortgang geboekt” tijdens de gesprekken. Hij zei dat Iran „flexibel” moet zijn en een aantal „kritieke” eisen van de VS moet accepteren. Teheran sprak afgelopen weekend van „onredelijke” eisen.
In het interview met Fox News betichtte Vance Iran ook van „economisch terrorisme” door de Straat van Hormuz te blokkeren. De vicepresident waarschuwde dat de VS „dat spel mee kan spelen”, doelend op de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens. President Donald Trump liet die maatregel maandagmiddag ingaan.
The New York Times meldde maandag dat Iran zou hebben voorgesteld om het kernprogramma in het land voor vijf jaar stil te leggen. De VS zouden daar geen genoegen mee nemen en willen een pauze van zeker twintig jaar, aldus de krant.
Het gesprek dat premier Rob Jetten met de Amerikaanse president Donald Trump heeft gehad was „te kort om elkaar te overtuigen, maar wel lang genoeg om wat beter begrip te krijgen van elkaars positie”, zei Jetten na afloop.
De ontmoeting duurde anderhalf uur langer dan gepland. Het was een „open en constructief” gesprek, aldus de minister-president. Alle gevoelige onderwerpen zijn besproken: de oorlog in het Midden-Oosten, de situatie in Oekraïne en de NAVO.
„Het was een nuttige avond”, vindt Jetten. „En ik begrijp heel goed het ongemak dat bij veel Nederlanders leeft over dit bezoek en alles wat er speelt. Maar als je wegblijft, dan kun je deze onderwerpen niet met elkaar wisselen. Dus in die zin hebben we denk ik gedaan waarvoor we hier zijn gekomen.”
Hij schoof aan bij een diner waarvoor koning Willem-Alexander en koningin Máxima waren uitgenodigd. Het koningspaar blijft ook in het Witte Huis slapen. Dat gebeurt zelden met gasten. Trump overnachtte vorig jaar bij de NAVO-top in paleis Huis ten Bosch in Den Haag.
Het bezoek komt op een moment dat de VS in conflict zijn met Iran. Europese landen steunen die strijd niet, zeer tot ongenoegen van Trump. Al langer laat de president zich minachtend uit over Europa en de NAVO-bondgenoten. Ook wilde hij eerder Groenland overnemen.
Trump heeft opnieuw zijn ongenoegen geuit over de geringe Europese investeringen in defensie de afgelopen decennia, zei Jetten. Hoewel Europese NAVO-lidstaten inmiddels veel meer uitgeven aan de strijdkrachten, is dat niet van vandaag op morgen geregeld. „Daar zit wel wat chagrijn onze kant op.”
De Amerikaanse marine blokkeert Iraanse havens. Trump heeft volgens de premier tijdens het diner geen concreet verzoek gedaan om daarbij mee te helpen. „Hij heeft duidelijk gemaakt waarom hij het belangrijk vindt om de druk (op Iran) op te voeren om weer tot onderhandelingen te komen.”
Jetten benadrukte de gezamenlijke belangen van de VS en Europa. Hij heeft erop gewezen dat beide blokken samen zo’n 45 procent van de wereldeconomie zijn. „Dus dat we onszelf ook in de voet schieten als we elkaar in de weg zitten met handelsbelemmeringen. Dat we veel beter kunnen kijken waar we de samenwerking kunnen versterken.”
Het was volgens Jetten geen hard gesprek. „Maar ik denk wel dat we het in elkaar kunnen waarderen dat we open en eerlijk zijn en dat we het uitspreken als we het niet eens zijn met elkaar. Als je dat juist doet in een sterke relatie zoals onze landen die al lang hebben, dan kun je ook weer de weg vooruit vinden met elkaar.”
Voor wat hoort wat; zo denkt president Trump. Destijds ben ik uitgenodigd op Huis ten Bosch, dan nodig ik het koningspaar nu uit om een nachtje over te blijven in het Witte Huis. Redacteur Evert van Vlastuin noemt dat superspannend. „Ons koningshuis is ons kostbaarste servies.”
Het liveblog van maandag is hier terug te lezen.
Advertentie
- Meer over
- Iran
- Israël
- Aanval op Iran
