Eind deze week moeten Amerikaanse en Iraanse delegaties in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad verder praten over een overeenkomst die een einde aan de oorlog tussen beide landen moet maken. Afgelopen dinsdagnacht kwamen Washington en Teheran op het nippertje een staakt-het-vuren overeen, nadat de Amerikaanse president Donald Trump had gedreigd de Iraanse „beschaving te vernietigen” als de Islamitische Republiek geen gehoor aan zijn eisen zou geven.

Het was donderdag zelfs even de vraag of die gesprekken daadwerkelijk van start zullen gaan. Iran trok een eerder bericht over het vertrek van zijn delegatie naar Pakistan in. Trump gooide het Iraanse tienpuntenplan – dat volgens Teheran als uitgangspunt voor onderhandelingen moet dienen – letterlijk in de prullenbak. Inmiddels lijken de partijen weer bijgedraaid om in elk geval te gaan praten.

Maar Iran schendt al wel direct een van de belangrijkste voorwaarden van het staakt-het-vuren door de strategische Straat van Hormuz weer vrijwel geheel te blokkeren. Slechts enkele olietankers zijn de vaarroute sinds woensdag gepasseerd.

Bedreiging

De belangrijkste reden voor de hernieuwde blokkade vormen volgens Iran de Israëlische aanvallen op de Libanese terreurbeweging Hezbollah. Volgens Teheran en bemiddelaar Pakistan geldt het overeengekomen staakt-het-vuren ook voor Libanon, maar zowel Amerika als Israël ontkent dat. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu benadrukte donderdag nog dat Israël Hezbollah zal blijven bestoken, zolang ze een bedreiging voor de inwoners van Noord-Israël vormt.

Tegelijkertijd kondigde Netanyahu donderdag aan dat hij directe onderhandelingen met Libanon wil voeren om tot ontwapening van Hezbollah en een einde aan de vijandelijkheden te komen.

Maar zelfs al zou het geweld in Libanon stoppen, dan biedt dat nog bepaald geen garantie dat de besprekingen tussen Iran en de VS zullen slagen. De voorwaarden die Teheran in zijn tienpuntenplan heeft gesteld, staan voor een deel diagonaal op de Amerikaanse uitgangspunten. Vooral de Iraanse eis van controle over de Straat van Hormuz en het voornemen om uranium te blijven verrijken, stroken totaal niet met de plannen van het Witte Huis.

Het is op zijn minst merkwaardig dat Iran via Pakistan een eisenpakket op tafel heeft gelegd alsof het de overwinnende partij in dit conflict is. Daarbij gaat Teheran in elk geval voorbij aan het feit dat zijn militaire slagkracht is gedecimeerd en de meeste prominente kopstukken van het regime zijn uitgeschakeld.

Opbrengst

Tegelijkertijd weten de machthebbers in Teheran ook dat Trump er veel aan gelegen is de oorlog te beëindigen. De oorlog met Iran was vanaf het begin al niet populair onder de Amerikaanse bevolking. Maar die steun is nog veel verder afgenomen door de sterk gestegen brandstofprijzen en de onrust op de financiële markten. Bovendien komen de tussentijdse verkiezingen van november steeds dichterbij, waarbij de Democraten vermoedelijk goede zaken zullen doen.

Als Trump echter aan de eisen van Iran tegemoetkomt, is het de vraag wat dan uiteindelijk de ‘opbrengst’ van deze oorlog is geweest. De uitkomst zou weleens slechter dan de beginsituatie kunnen zijn. Als Teheran de Straat van Hormuz naar believen kan afsluiten, staat dat haaks op de decennialange Amerikaanse inspanningen om vrije internationale vaarroutes te garanderen. En als de Islamitische Republiek uranium mag blijven verrijken, ligt het risico van een Iraans kernwapen nog evenzeer op de loer als voor het uitbreken van dit conflict.