Dat zegt minister Van der Hoeven (CDA) van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Afgelopen vrijdag presenteerde ze namens het kabinet een pakket maatregelen om de integratie van leerlingen te bevorderen en achterstanden weg te werken. Het kabinet laat de vrijheid van onderwijs bestaan, maar komt wel met extra eisen. Zo mogen nieuwe scholen bij stichting niet meer dan 80 procent achterstandsleerlingen hebben. De inspectie zal voorafgaand aan het besluit tot financiering het schoolplan toetsen aan de Nederlandse wet- en regelgeving. Wellicht komt er een plicht voor schoolbestuurders om de Nederlandse nationaliteit te bezitten.

Deze maatregelen maken het vooral voor moslims moeilijker om eigen scholen te stichten. Daar was u toch altijd tegen?
„De overheid mag geen extra voorwaarden stellen aan één bepaalde godsdienst. Dat is in strijd met de vrijheid van onderwijs. In de onderwijswetten staan wel criteria over het aantal kinderen dat een school moet hebben om financiering in aanmerking te komen. Daar doen we nu een eis over het aantal achterstandsleerlingen bij. Dat is nodig omdat de school een taak heeft in de samenleving. Het is niet onrechtvaardig, omdat alle nieuwe scholen eraan moeten voldoen.

Wat betreft de toetsing van het schoolplan vooraf door de inspectie: Daar is ook niets mis mee. De scholen moeten toch al een schoolplan maken. Ze kunnen daarin hun identiteit omschrijven, uitleggen hoe ze invulling geven aan de kerndoelen en duidelijk maken wat ouders van de school mogen verwachten.”

Zijn deze maatregelen een politieke overwinning voor de VVD?
„Nee. Ik heb altijd voor een praktische benadering gekozen en zo hebben we elkaar gevonden. We hebben te maken met achterstandsleerlingen, met segregatie en met onvoldoende kwaliteit van islamitische bestuurders. Daar moeten we wat aan doen. Niemand wil een school met 100 procent achterstandsleerlingen. Het principe van de vrijheid van onderwijs staat niet ter discussie.”

De Onderwijsraad was ervoor dat gemeenten achterstandsleerlingen verplicht spreiden, met een uitzonderingsmogelijkheid voor orthodoxe scholen. U kiest voor vrijwillige afspraken tussen scholen en gemeenten. Waarom?
„Bij gedwongen spreiding ga je met kinderen slepen van de ene wijk naar de andere. Dat moet je niet willen. In Amerika zijn daar heel slechte ervaringen mee. Bovendien raken ouders hun schoolkeuzevrijheid kwijt.”

Maar die keuzevrijheid gaat toch ook verloren als scholen en gemeenten op vrijwillige basis afspraken maken over het spreiden van achterstandsleerlingen?
„Ook nu komt het voor dat ouders bij de school van hun eerste keuze te horen krijgen dat de school vol is en dat hun kind op de wachtlijst komt. Nieuw is dat ik scholen oproep om met elkaar en de gemeente afspraken te maken over de opvang van achterstandsleerlingen en dat je je dan ook houdt aan die afspraken.”

Moeten orthodoxe scholen met een strikt toelatingsbeleid ook meewerken aan afspraken over spreiding?
„Dit lijkt me geen enkel bezwaar, mits de ouders de grondslag van de school willen respecteren en dat hun kind aan alle activiteiten van de school meedoet.”

Is het een verplichting?
„Er komt geen acceptatieplicht, maar ik doe wel een appèl op de scholen om mee te doen. Als ouders bereid zijn de grondslag van de school te respecteren, moet de school eigenlijk de kinderen toelaten. Veel protestantse en rooms-katholieke scholen werken al zo. Ik zou graag zien dat scholen die wat strikter zijn, zoals reformatorische, ook die richting op gaan. Ze moeten de luiken naar de samenleving verder opendoen.

Studenten die worden opgeleid aan pabo de Driestar zullen echt niet allemaal in het reformatorisch onderwijs terechtkomen. Kinderen die op reformatorische scholen zitten, zullen echt niet allemaal bij reformatorische werkgevers aan de slag gaan.

Behalve dat ze de schooldeuren openstellen voor ouders en kinderen die de grondslag van de school respecteren, kunnen scholen ook nog andere wegen bewandelen om de integratie te bevorderen. Ik zie niet in waarom kinderen van reformatorische scholen niet samen met andere kinderen kunnen sporten in schoolverband of samen culturele activiteiten kunnen ontplooien. Wat is er mis mee als ze voor een bepaalde les eens naar een school van een andere richting gaan?”