Kerk & religie

Kerk gereformeerde gemeente Moerkapelle wordt verbouwd, Janskerk Utrecht eveneens – en ander plaatselijk kerknieuws

Ook plaatselijk is er vaak nieuws rond kerken te melden: een gemeente bestaat honderd jaar, er wordt een nieuw kerkgebouw in gebruik genomen, een kerkenraad besluit een van de drie bedehuizen af te stoten. In deze rubriek worden berichten hierover opgenomen.

Een wat ouder kerkgebouw, met een spitsje. Op de voorgrond grasland.
Het kerkgebouw van de gg in Moerkapelle, op een foto uit 2016. beeld Jaap Sinke

Kerk gg Moerkapelle

Het kerkgebouw van de gereformeerde gemeente (gg) in Moerkapelle wordt verbouwd. Het hele interieur wordt vernieuwd.

De kerk krijgt onder meer een nieuw energiesysteem, inclusief een ventilatiesysteem voor een betere luchtkwaliteit, isolatie, een nieuwe vloer en nieuwe banken. De keuken wordt verplaatst en de entree wordt aangepast. De grootste ingreep is volgens scriba H. Paul dat de buitenmuur bij de ingang aan de Dorpsstraat wordt opgetrokken, waardoor het schuine dak boven de galerij verdwijnt en het volume van de kerk wordt vergroot voor de luchtkwaliteit. Ook wordt een accu geplaatst voor de opslag van zonne-energie en om voorbereid te zijn op eventuele stroomuitval.

De kosten van de verbouwing voor de gemeente zijn na aftrek van subsidie ongeveer 4,6 miljoen euro. Van dat bedrag is al zo’n 70 procent aan giften en leningen verkregen. De verwachte subsidie voor verduurzaming bedraagt circa 7 ton. De renovatie zal zo’n tien maanden duren. In die periode worden de kerkdiensten gehouden in de plaatselijke hervormde kerk.

De gemeente telt rond de 1200 leden, onder wie ruim 740 belijdende leden. Het kerkgebouw werd in 1962 in gebruik genomen. De groei van het ledental leidde tot verbouwingen in 1971, 1978 en 1991. De kerkzaal heeft 1083 zitplaatsen, dat aantal blijft ongeveer gelijk.

Torenspits ggiN Elspeet

Het torentje wordt door een hoge kraan omhooggetakeld.
De nieuwe torenspits. beeld ggiN Elspeet
De nieuwe torenspits staat op de kerk.
Op het kerkgebouw van de ggiN te Elspeet is afgelopen week een nieuwe torenspits geplaatst. beeld ggiN Elspeet

Op het kerkgebouw van de gereformeerde gemeente in Nederland (ggiN) te Elspeet is vorige week een nieuwe torenspits geplaatst. De kerk wordt momenteel geheel gerenoveerd. De gemeente komt tijdelijk samen in het kerkgebouw van de gereformeerde gemeente.

Kerkje Jannum

Stichting Monumentenbehoud Noardeast-Fryslân wil het middeleeuwse kerkje van Jannum, ten westen van Dokkum, herinrichten en toegankelijk maken voor publiek. Uitgangspunt is dat het eigen, ingetogen karakter van de kerk behouden blijft.

Een oud kerkje, omgeven door geboomte.
Het middeleeuwse kerkje van Jannum. beeld RD, Anton Dommerholt

Het project is begroot op 250.000 euro. Het Waddenfonds, dat investeert in initiatieven die bijdragen aan een vitale ecologie en duurzame economie in het Waddengebied, verstrekt een subsidie van 50.000 euro.

Het kerkgebouw wordt opnieuw ingericht. Ook komt er een permanente tentoonstelling, die de geschiedenis van het kerkje vertelt. Buiten om de kerk worden rustplekken gecreëerd en bankjes geplaatst. Verder wordt een activiteitenprogramma ontwikkeld voor omwonenden en bezoekers, waarbij onder de noemer ”Stilte dy’t sprekt” kernwaarden als rust en bezinning centraal staan.

Na de opknapbeurt sluit het kerkje deels aan bij de werkwijze en de activiteiten van het Ziltepad, de nieuwe pelgrimsroute die 22 monumentale kerken langs de Waddenkust met elkaar verbindt. Aan het project doet een groot aantal organisaties uit Jannum en omgeving en uit de museumwereld mee. Ook de gemeente Noordoost-Friesland verleent medewerking.

Het Waddenfonds steunt het project omdat het „een positieve bijdrage levert aan de sociale samenhang in Jannum en omliggende dorpen”. Daarnaast wordt „op een nieuwe manier publiek deelgenoot gemaakt van de geschiedenis van Jannum en het leven langs de Waddenkust”.

Rk-kerk Etten-Leur

De rooms-katholieke Mariaparochie in Etten-Leur (Noord-Brabant) sluit op termijn haar beide kerkgebouwen: de Lambertuskerk in Etten en de Petruskerk in Leur. Dat heeft het parochiebestuur bekendgemaakt tijdens een informatieavond voor parochianen.

Volgens de bestuurders is het besluit niet alleen ingegeven door geldzorgen, zo meldt het lokale nieuwsplatform van de Etten-Leurse Bode. De kerkgebouwen zijn groot, kostbaar in onderhoud en moeilijk te verwarmen, terwijl de kerkbijdragen van de parochianen al jaren teruglopen. Bovendien sluiten de negentiende-eeuwse gebouwen steeds minder aan bij wat de parochie in de 21e eeuw nodig heeft, zegt pastoor Jan-Jaap van Peperstraten. „De kerk is te groot, de zalen zijn te klein.”

De parochie denkt de komende maanden verder na over de huisvesting in de toekomst. In het najaar is er opnieuw een informatieavond. Herbestemming van de tweede kerk heeft pas plaats als er vervangende, nieuwe ruimte is, aldus Van Peterstraten.

Kerken Noord-Brabant

De provincie Noord-Brabant en het Rijk investeren samen 3,5 miljoen euro in de restauratie van twaalf rijksmonumenten verspreid over de provincie. De helft van het budget is afkomstig van het Rijk, via het Provinciefonds. Tot de twaalf rijksmonumenten behoren klooster Tivoli in Oudenbosch (400.000 euro), de voormalige rooms-katholieke schuilkerk in de Waterstraat in Breda (308.266 euro), de Sint-Jan in ’s Hertogenbosch (378.740 euro), de rooms-katholieke Jacobus de Meerderekerk in Den Dungen (233.754 euro) en de voormalige rooms-katholieke Luciakerk in Ravenstein (321.619 euro).

Nicolaaskerk Muiden

De rooms-katholieke Parochie van Levend Water voor Weesp, Muiden en Muiderberg stoot de Nicolaaskerk in Muiden af. Dat is de uitkomst van overleg binnen de parochie over de toekomstbestendigheid van de kerkplekken. Met name het nog steeds afnemende aantal parochianen en het gebrek aan vrijwilligers zijn redenen om de kerk te sluiten. De laatste eucharistieviering staat gepland voor 6 december, de feestdag van de heilige Nicolaas. De Laurentius en Maria Magdalenakerk in Weesp blijft over als het enige kerkgebouw van de parochie. De Nicolaaskerk, een waterstaatskerk uit 1825, is een rijksmonument. Het gebouw staat te koop.

Refugio Losdorp

Pelgrims die het Ziltepad langs de Waddenkust of een andere pelgrimsroute lopen, kunnen binnenkort overnachten in de kerk van Losdorp in de gemeente Eemsdelta. Daarmee krijgt de provincie Groningen haar eerste zogeheten refugio: een eenvoudige maar gastvrije slaapplaats voor wandelaars onderweg.

Een oud kerkgebouw, met links de toren.
De Johanneskerk in Losdorp. beeld Vincent Erdin

Erfgoedorganisatie Groninger Kerken, beheerder van de kerk, sluit met de refugio aan bij een traditie die in veel Europese pelgrimslanden al langer bestaat. Ook in Friesland worden sinds enkele jaren kerken opengesteld als overnachtingsplek voor pelgrims.

In de kerk worden twee veldbedden geplaatst voor pelgrims die, bijvoorbeeld met een stempelkaart, een routeboekje of pelgrimspas, kunnen aantonen dat zij een pelgrimsroute lopen. De overnachting is bewust eenvoudig gehouden. Pelgrims beschikken over een slaapplek in de kerk, een toilet en koud stromend water. Juist die soberheid past volgens Groninger Kerken bij het karakter van pelgrimeren: vertragen, onderweg zijn en genoegen nemen met wat er is. Pelgrims die willen overnachten nemen vooraf contact op met een vrijwilliger van de kerk. In overleg wordt bekeken of de locatie beschikbaar is.

De nieuwe overnachtingsplek voorziet volgens Groninger Kerken ook in een praktische behoefte. „Op sommige delen van het Ziltepad zijn weinig betaalbare logiesplekken beschikbaar, terwijl de vraag naar eenvoudige overnachtingen groeit. Daarnaast maakt deze vorm van overnachten de route toegankelijker voor mensen met een kleinere portemonnee. De bijdrage bedraagt 20 euro per persoon per nacht.”

Als de ervaringen positief zijn, onderzoekt Groninger Kerken of het refugioconcept ook op andere plekken in de provincie kan worden aangeboden.

Emmauskerk Nieuwegein

De Emmauskerk in Nieuwegein, die vorig jaar officieel werd aangewezen als rijksmonument, is nu voorzien van een monument­enschild. Algemeen directeur Susan Lammers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed overhandigde het schild en het ministeriële besluit op 22 mei, de 49e verjaardag van de kerkwijding in 1977, namens de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de rooms-katholieke geloofsgemeenschap.

Een modern kerkgebouw, met op de voorgrond water.
De Emmauskerk in Nieuwegein. beeld Chris Booms, Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Post65_Nieuwegein_48

De Emmauskerk, een ontwerp van architect Ton Alberts, is geselecteerd als voorbeeld van vernieuwende kerkarchitectuur uit de periode 1965-1990 (Post 65). Het gebouw is niet direct herkenbaar als kerk door de onconventionele vormgeving en het ontbreken van een kerktoren. De kerk kent vrijwel geen rechte hoeken en heeft daardoor een speels karakter. Het interieur oogt sober en bescheiden. De plattegrond heeft de structuur van een slakkenhuis, met centraal een verdiept stiltecentrum. Opvallend zijn de hoge daklichten, die visueel een verbinding leggen met de naastgelegen vijver en de relatie met de omgeving versterken.

Met de monumentale status krijgt de kerk maximale bescherming en blijft ze behouden voor toekomstige generaties. Het gebouw wordt nog altijd gebruikt door de rooms-katholieke gemeenschap, maar biedt ook ruimte aan migrantengemeenschappen en niet-religieuze bijeenkomsten.

Nieuwe Kerk Delft

In de Nieuwe Kerk in Delft is vrijdag in het noordtransept een dagkapel geopend, op de historische plek van de voormalige Mariakapel uit de tijd voor de Reformatie. De speciale stilteruimte dient voor „gebed, bezinning of een moment van rust”.

De kapel, die ook geschikt is voor kleinschalige bijeenkomsten, is onderdeel van de herinrichtingsplannen om „de Nieuwe Kerk ook voor toekomstige generaties een levend hart van de stad te laten zijn”. In een later stadium worden de historische ruimtes van de sacristie en de middeleeuwse librije, een van Nederlands eerste openbare bibliotheken, weer toegankelijk gemaakt.

De Nieuwe Kerk werd bij haar stichting in 1381 gewijd aan Maria. Volgens een vroeg-zestiende-eeuwse kroniek zag de bedelaar Symon in een visioen een gouden kerk op het Marktveld, gewijd aan de moeder van Jezus.

Janskerk Utrecht

De Janskerk in Utrecht wordt verbouwd. De Protestantse Theologische Universiteit gaat het kerkgebouw huren als haar nieuwe universiteitslocatie in Utrecht. Daarmee is ze hoofdhuurder van de kerk. De oecumenische Janskerkgemeente blijft er haar vieringen houden.

Een oudere kerk, midden in de stad. Op de voorgrond twee fietsers.
De Janskerk in Utrecht. beeld RD, Henk Visscher

In de kerk worden nu collegezalen ingericht. De Stefanuskapel wordt geschikt gemaakt voor vieringen. In de vloer van de kapel is een grafkelder gevonden met de stoffelijke resten van een oud-burgemeester van Utrecht.

De verbouwing biedt kansen op het gebied van duurzaamheid. Zo worden de gewelven geïsoleerd en wordt de verwarmingsinstallatie aangepast. De werkzaamheden verlopen volgens schema. In de planning wordt ervan uitgegaan dat ze eind augustus kunnen worden afgerond.