„Het kabinet moet terugkeren van deze heilloze weg: trek deze wet terug,” waarschuwde Mirjam Bikker (CU) tijdens het debat op donderdag over personen- en familierecht in de Tweede Kamer. „Dit onzalige pad verder uitlopen zou ik een minderheidskabinet, dat zaken hoopt te doen met mijn fractie, ten zeerste afraden,” aldus Bikker.

De Wet kind, draagmoederschap en afstamming is in juli 2023 door het kabinet-Rutte IV bij de Tweede Kamer ingediend. Het voorstel regelt de vaststelling van ouderschap na draagmoederschap, in binnen- en buitenland. Ook het kabinet-Jetten wil hiermee verder. Het debat staat voorlopig voor mei gepland.

„Ik bemerk een maakbaarheidsdenken over het wonderlijke van het nieuwe leven. Bij dat prille leven in de baarmoeder moet je wegblijven.”

CU-leider Mirjam Bikker

Lakmoesproef

Ook Diederik van Dijk (SGP) is bezorgd. Even na het debat reflecteert hij op de ontwikkelingen rond draagmoederschap. „Als het kabinet dit voorstel niet wil wijzigen, dan is het ons kwijt. De omgang met het wetsvoorstel draagmoederschap is voor ons een lakmoesproef.”

Zowel Van Dijk als Bikker voorziet problemen en misstanden. Bikker: „Draagmoederschap heeft de kiem van misstanden in zich, omdat het leven van een kind wordt gelijkgesteld met een bepaald geldbedrag. Dat zie je in Canada, waar draagmoederschap legaal is, gebeuren.”

Staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66) gaf in het debat aan niet voornemens te zijn het wetsvoorstel, zoals het nu voorligt, te wijzigen. Ook niet nadat Bikker wees op de adviezen van de commissie-Joustra. Daarin stond dat het ontstaan van misstanden in de adoptie, en ook op het gebied van draagmoederschap, terug te voeren is op het ontstaan van een markt en het ”tot verhandelbaar goed” maken van kinderen, met inbegrip van markttermen als ”vraag en aanbod”, ”tussenpersonen” en ”vergunningen”.”

Het gesprek hierover kunnen wij prima bij de behandeling van het wetsvoorstel voeren, meent de staatssecretaris.

Na afloop van het debat spreekt Bikker over ”een liberale wind” die zij voelt waaien. „Gisteren had ik het debat over de embryowet, vandaag dit debat over onder andere draagmoederschap. Ik bemerk een maakbaarheidsdenken over het wonderlijke van het nieuwe leven. Bij dat prille leven in de baarmoeder moet je wegblijven.”

„Zoals je bij een snackbar allerlei soorten snacks kunt bestellen, zo is er bij de burgerlijke stand alles naar behoefte verkrijgbaar”

SGP-kamerlid Diederik van Dijk

Snackbar

Niet alleen draagmoederschap kwam in het debat ter sprake. Het ging ook over achternamen. En over de letter X in het paspoort.

De staatssecretaris gaf in het debat aan een voorstel bij de Kamer neer te leggen waarin zou worden geregeld dat iedereen één keer in zijn leven z’n achternaam zou kunnen veranderen ”zonder opgaaf van redenen”.

De plannen verbaasden Van Dijk. Hij vergeleek de burgerlijke stand met een snackbar. “Zoals je bij een snackbar allerlei soorten snacks kunt bestellen, zo is er bij de burgerlijke stand alles naar behoefte verkrijgbaar. Een andere achternaam, wel of geen X, alles moet bij de balie van de overheid te verkrijgen zijn.”

De vergelijking met de snackbar door Van Dijk viel niet bij iedereen in de smaak. D66-kamerlid Joost Sneller ziet dat veel mensen vanuit „diepe gevoelens” de wens hebben om hun naam te veranderen. „Zulke wensen kun je niet vergelijken met producten uit een cafetaria.”