Als leider van de grootste partij Demokraatit pleit Nielsen – zoon van een Groenlandse moeder en een Deense vader – voor een geleidelijke onafhankelijkheid van Denemarken. Hij werd, direct nadat hij in april vorig jaar als premier aantrad, met de grootste bedreiging van het land geconfronteerd.

„De druk die op de Groenlanders is gezet, is onacceptabel”, geeft de premier aan. „Wanneer ik naar mijn mensen kijk en in hun ogen angst zie, dan maakt dat mij verdrietig. En ik vrees dat Trumps verlangen om Groenland in te nemen nog niet weg is.”

De spanningen omtrent Groenland bereikten het kookpunt toen de Amerikaanse president Donald Trump dreigde Groenland in te nemen. Na bemiddeling van secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte tijdens het World Economic Forum in Davos minderde de spanning enigszins. Trump en Rutte kondigden aan een overeenkomst te hebben bereikt over Groenland en de bredere Arctische regio.

De militaire aanwezigheid is na de dreiging flink opgevoerd. „Het is nieuw voor Groenland om overal soldaten te zien”, zegt Nielsen. Die soldaten zijn niet van Groenlandse komaf, want het land heeft geen eigen leger. „Met een inwoneraantal van 55.000 is dat niet te doen. Wel liggen we zeer strategisch. Die ligging moeten we gebruiken om de Arctische regio veilig te stellen. Daarom is het voor ons belangrijk om onderdeel van de NAVO te zijn. Het is onze verantwoordelijkheid om hierin samen te werken.”

Hoe kijkt u naar de overeenkomst die Trump aankondigde?

„Ik weet niet over welke overeenkomst dit gaat. Ik heb geen enkele afspraak gezien. Daarover heb ik in januari ook al een duidelijk statement gemaakt. Overeenkomsten over Groenland worden samen met Groenland en het Koninkrijk van Denemarken gemaakt, en niet zonder ons. Het is een goede zaak dat Mark Rutte de optie van een mogelijke Amerikaanse invasie van tafel heeft weten te krijgen. Rutte heeft een grote verantwoordelijkheid als het om de NAVO en internationale veiligheid gaat, maar overeenkomsten over Groenland worden door onszelf gemaakt.”

„Meteen na Davos heeft de Groenlandse regering daarom de gesprekken met de Amerikanen in de werkgroep hervat. Ik blijf voorstander van nauwe samenwerking en een sterke NAVO. Het beschermt ons en onze waarden. Als Groenlanders willen we het symbool van vrede zijn.”

Wanneer begon het vraagstuk omtrent de veiligheid in de Arctische regio?

„Dat vraagstuk werd al in 2019 aangekaart, toen de NAVO-landen discussieerden over de investering van 3,5 procent van hun bruto nationaal product in defensie. Voorheen was die vraag niet zo groot. Als je ziet hoe de wereld nu verandert, dan is dat hard nodig. Hoewel er voorheen ook genoeg gebeurde op het gebied van veiligheid. Met de Arctic Light Exercises van 2025 hebben we de grootste NAVO-oefening in de Groenlandse geschiedenis gehad.”

Bij deze internationale militaire training oefenen NAVO-lidstaten onder extreme Arctische omstandigheden. Daarnaast vinden er multinationale militaire oefeningen in Groenland plaats onder de naam Arctic Endurance. Deze oefenreeks wordt geleid door Denemarken en gesteund door meerdere NAVO-landen. De operatie vloeide voort uit de gespannen geopolitieke verhoudingen. Arctic Endurance maakt deel uit van een bredere NAVO-aanpak in het noorden, zoals de overkoepelende missie Arctic Sentry, Arctisch schild, die verschillende militaire activiteiten in de regio coördineert.

Hoe raken de geopolitieke spanningen Groenland?

„De spanningen raken Groenlanders niet alleen in hun voortbestaan, maar ook in de portemonnee. Oorlogen hebben meteen een negatieve invloed op ons. Wij importeren alles, en dat heeft direct invloed op de prijzen in de supermarkt. Het is zonder hoog salaris sowieso al moeilijk om in Groenland te wonen. Helaas kunnen we niet zomaar iets aan die hoge prijzen doen; het is de markt die de prijs bepaalt.

We bekijken van dag tot dag hoe we het leefbaar kunnen houden. Het afgelopen jaar hebben we een hervorming in het Groenlandse belastingstelsel doorgevoerd. Sindsdien betalen de laagstverdienende Groenlanders minder belasting. Maar we moeten ook naar andere mechanismen kijken, want de prijzen zijn veel te hoog. Als regering doen we toch ons best om de prijzen en de uitgaven omlaag te brengen.”

De Franse president Macron en de Deense premier Frederiksen spraken tijdens hun bezoek in juni niet alleen over veiligheid, maar ook over klimaatverandering. Wat is er afgesproken?

„Groenland heeft een grote potentie als het gaat om duurzame energie. We hebben het voornemen een waterkrachtcentrale te bouwen in een van Groenlands grootste rivieren. Vanuit Frankrijk is er interesse getoond om hierin te investeren. Vorige maand ben ik samen met Frederiksen naar Parijs gegaan om over deze investeringen in het opwekken van duurzame energie met Macron te praten.

Vergeleken met andere landen zijn onze emissies zeer gering. Van de Groenlandse stroom wordt 70 procent al opgewekt door waterkracht. Zo ligt op zo’n 50 kilometer ten zuidoosten van Nuuk de waterkrachtcentrale Buksefjord, die de hoofdstad vrijwel volledig van elektriciteit voorziet. Maar we willen meer. Zeker met het oog op de klimatologische veranderingen en onze plek in de wereld zoeken wij naar mogelijkheden om nog meer waterkrachtcentrales te bouwen. Dit opent deuren om elektriciteit te leveren aan andere industrieën, die export uit Groenland weer kunnen opschalen.”

Door opwarming van de aarde warmen ook de Groenlandse wateren op. Wat betekent dat voor de economie?

„98 procent van de Groenlandse export bestaat uit visserij-inkomsten uit koud water. De opwarming heeft effect op de voedselbronnen die we uit het water halen. Nu is het noodzakelijk om andere bronnen van inkomsten aan te boren, zoals toerisme. Daarom hebben we geïnvesteerd in de opening van drie nieuwe vliegvelden: in het noordwestelijke Ilulissat, en in het zuidelijke Nuuk en Qaqortoq. En we onderzoeken nog meer opties om vliegvelden te openen. Daarnaast zijn er grote kansen als het gaat om de opening van nieuwe vaarroutes rondom Groenland. De noordwestelijke en de noordoostelijke doorgangen worden ijsvrij, wat de handel kan bevorderen.”

„Het opwarmende klimaat biedt ook kansen voor de landbouw. We onderzoeken hoe we kunnen opschalen in zelfvoorziening, want nu moeten we alle groenten per boot importeren. In het westelijke Sisimiut zijn er ondernemers bezig met het kweken van groenten. Hierdoor kan de import ervan omlaag.”

De bodem van Groenland zit vol kostbare mineralen als lithium, kobalt en nikkel, die hard nodig zijn voor de energietransitie. Gaat u die aanboren?

„We zouden deze bodemschatten dolgraag zelf winnen en alle economische voordelen zelf opstrijken, maar mijnbouw is zeer arbeidsintensief en vereist deskundige mensen. We zijn genoodzaakt externe partners toe te laten. Daarom is ons er alles aan gelegen een gunstig klimaat te scheppen voor investeerders. Als we dat niet doen, duikt China er bovenop door ineens de prijzen van aardmetalen te veranderen. Als wij van betekenis willen zijn op de mineralenmarkt, moeten wij hierop anticiperen.”

Een obstakel hierbij is de Uranium Act uit 2021. Dit document verbiedt de winning van delfstoffen bij een gehalte hoger dan 100 ppm (deeltjes per miljoen) uranium. „In Groenland hanteren we hoge milieustandaarden. Het was een groot vraagstuk bij de vorige verkiezingen. De kiezer heeft toen duidelijk gesproken.” Het gevolg is dat de Australische mijnbouwer Energy Transition Minerals, die alleen de waardevolle mineralen wil winnen, in Zuid-Groenland nabij Narsaq geen ontginningsvergunning wordt verleend. „Het probleem is dat het uranium lastig te scheiden is van de andere metalen in de grond. Het blijft een dilemma.”