Zorgboerderij De Groote Modderkolk vangt cliënten met een verstandelijke beperking op. De instelling deed aangifte bij de politie, stelde de medewerker op non-actief en deed melding bij de IGJ.

Dat laatste is verplicht. „Een incident moet bij ons worden gemeld, en ook het ontslag van een medewerker vanwege seksueel grensoverschrijdend gedrag”, zegt een inspectiewoordvoerder.

Van de 330 meldingen die de IGJ in 2024 binnenkreeg, kwamen er 90 uit de gehandicaptenzorg. Het werkelijke aantal gevallen van seksueel misbruik is volgens de woordvoerder bij geen benadering te noemen. „Mensen durven grensoverschrijdend gedrag soms niet te melden, of ze vergoelijken het, of bedekken het met de mantel der liefde. Of niemand ontdekt het.”

Cliënten met een verstandelijke beperking kunnen vaak zelf niet aankaarten wat er gebeurt. „Een medewerker die grenzen overschrijdt, kan door een collega worden betrapt, of er wordt geconstateerd dat hij wel erg veel aandacht voor een bepaalde cliënt heeft.”

Veel instellingen doen te weinig om seksueel grensoverschrijdend gedrag door hun zorgverleners te voorkomen, stelde de inspectie vorig jaar bij de presentatie van de cijfers. De gehandicaptenzorg doet het echter goed in vergelijking met andere sectoren. „In de geestelijke gezondheidszorg en de verpleeghuiszorg zoeken instellingen nog naar de goede aanpak”, schreef de IGJ. „In andere zorgsectoren blijft het nog te stil, terwijl seksueel grensoverschrijdend gedrag richting patiënten er ook in bijvoorbeeld ziekenhuizen is.” De IGJ zei zich „grote zorgen” te maken: „Er moet meer gebeuren om de zorg veilig te houden.”

Appjes

Het aantal meldingen –330– was ongeveer hetzelfde als in 2023, maar het aantal ontvangen signalen nam toe. „Nog steeds het topje van de ijsberg”, vreest de inspectie, „want het Wetenschappelijk Onderzoek en Datacentrum (WODC) rapporteerde dat 11.000 mensen in een jaar tijd zeggen slachtoffer te zijn geweest van seksueel grensoverschrijdend gedrag door een arts of andere zorgverlener.”

Van de 330 meldingen in 2024 ging 84 procent over lichamelijk grensoverschrijdend gedrag. Seksueel getinte appjes of opmerkingen (33 procent van de meldingen) gaan daarmee soms samen.

Van de slachtoffers is 67 procent vrouw, van de plegers 70 procent man. „Zelfs bij zogenoemde wederzijdse instemming geldt in de zorg: het mag niet, het mag nooit”, stelt de inspectie.