BuitenlandVredesraad

Meedoen of wegblijven? Dit is hoe Trumps omstreden Vredesraad Europa verdeelt

De Verenigde Staten steken 10 miljard dollar in de Vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump, kondigde Trump, die zelf voorzitter van de raad is, donderdag bij de opening aan. In totaal doen 27 landen mee aan de Vredesraad, onder meer Wit-Rusland, Hongarije en Israël.

Een blonde man in pak houdt een voorzittershamer in de lucht. Achter hem staat een Arabische man. 
President Donald Trump zwaait donderdag tijdens de openingsbijeenkomst van zijn Vredesraad in de Amerikaanse hoofdstad Washington met de voorzittershamer. beeld AFP, Saul Loeb

Het geld is bedoeld voor de wederopbouw van Gaza. Het gebied ligt na ruim twee jaar van Israëlische bombardementen deels in puin. Andere leden van de Vredesraad leggen samen zeker 7 miljard dollar op tafel. Ook Japan –geen lid– wil een inzamelingsactie starten. Al kan de wederopbouw van Gaza pas beginnen als terreurgroep Hamas is ontwapend, aldus de Israëlische premier Benjamin Netanyahu donderdag op televisie.

Naast geld hebben ook vijf landen toegezegd troepen te leveren aan een toekomstige internationale veiligheidsmacht in Gaza, zei de Amerikaanse generaal-majoor Jasper Jeffers. Het betreft Indonesië, Marokko, Kazachstan, Kosovo en Albanië. Egypte, Jordanië en Italië hebben aangeboden politieagenten in Gaza te trainen. Het plan is om 20.000 militairen te sturen die 12.000 Palestijnse agenten moeten gaan trainen.

Trump kondigde donderdag ook aan dat Noorwegen dit voorjaar een bijeenkomst van zijn Vredesraad organiseert. „Toen ik het bericht zag, dacht ik dat Noorwegen me de Nobelprijs voor de Vrede zou geven. Maar dit is toch iets minder spannend”, grapte hij. Noorwegen bevestigt een conferentie te zullen houden over hulp aan de Palestijnen, maar benadrukt dat dit geen Vredesraadbijeenkomst is en dat het land geen lid wordt van de raad.

Entreegeld

„De Vredesraad laat zien hoe we een betere toekomst kunnen bouwen, te beginnen hier in de zaal”, zei Trump in het onlangs omgedoopte Donald J. Trump Institute of Peace in Washington.

Aan de tafel voor hem zat een bont gezelschap ‘vredesduiven’, onder wie de Armeense premier Nikol Pasjinjan en de Azerbeidzjaanse president Ilham Alijev, die in 2023 de Armeense exclave Nagorno-Karabach nog liet aanvallen.

Van de Europese leiders waren donderdag alleen de Hongaarse premier Viktor Orbán en zijn Bulgaarse collega Rosen Zhelyazkov aanwezig. Duitsland, Noorwegen, Zwitserland, Italië en het Verenigd Koninkrijk worden geen lid, maar stuurden waarnemers. Aan de andere kant staat Frankrijk, dat Trumps uitnodiging resoluut naar de prullenbak verwees. Ook paus Leo XIV liet dinsdag weten niet mee te doen aan de raad.

Trump heeft al gesuggereerd dat de Vredesraad zich ook met andere conflicten in de wereld kan gaan bemoeien

De belangrijkste kritiek uit Europa gaat niet zozeer over de 1 miljard dollar die deelnemende landen aan entreegeld moeten betalen. Maar Trumps Vredesraad zou de rol van de Verenigde Naties ondergraven, die formeel verantwoordelijk zijn voor het oplossen van internationale crises. De VN-Veiligheidsraad gaf de Vredesraad in november weliswaar een beperkt mandaat om als overgangsregering tot 2027 de wederopbouw en ontwapening in Gaza te leiden, maar Trump laat al doorschemeren dat het orgaan ook in andere conflicten kan ingrijpen. Bovendien is er geen einddatum voor Trumps voorzitterschap, mag hij zelf zijn opvolger kiezen én heeft hij vetorecht over de deelnemers, de spelregels en waar het geld naartoe gaat.

Geldschieter

Desondanks stuurde de Europese Commissie, die niet lid is van de Vredesraad, donderdag Eurocommissaris voor het Middellandse Zeegebied Dubravka Šuica als afgevaardigde. „We zijn geen fan van de Vredesraad”, vatte een EU-functionaris het standpunt van Brussel tegenover Politico samen. „Maar we willen meebeslissen over de wederopbouw van Gaza en hoe het geld wordt ingezet.” De EU is nog altijd de grootste geldschieter van de Palestijnse Autoriteit.

Het levert de Commissie felle kritiek op. Want moet je nu pragmatisch handelen, of help je zo een forum te legitimeren dat concurreert met de VN-Veiligheidsraad? Linkse EU-fracties en Frankrijk en België stellen het laatste. De Commissie „had nooit aanwezig mogen zijn”, zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot donderdag op X. „Naast de legitieme politieke vragen die de Vredesraad oproept, moet de Commissie onder alle omstandigheden het Europese recht en het institutionele evenwicht strikt respecteren.”