Wat is vol? Voor de Europese Commissie is de zogeheten gunstige staat van instandhouding de norm. Dat wil zeggen dat er genoeg wolven moeten zijn om de soort in het wild te kunnen laten voortbestaan. Als zo’n gunstige staat is bereikt, is het makkelijker om overlastgevende wolven te beheren, te doden.

Hoeveel wolven heb je nodig om die gunstige staat te bereiken? De Europese Commissie liet dat onderzoeken door twee ecologen. Conclusie: de Centraal-Europese wolvenpopulatie moet in totaal 500 roedels tellen voordat die gunstige staat is bereikt. Het gaat dan om Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Denemarken, Polen, Tsjechië en Oostenrijk.

In augustus vorig jaar meldde de Duitse overheid voor het eerst een gunstige staat van instandhouding voor wolven in diverse deelstaten aan de Nederlandse grens. Het gaat onder andere om delen van Nedersaksen, Sleeswijk-Holstein en Noordrijn-Westfalen. De federale overheid heeft twee wetten gewijzigd: de Bundesjagdgesetz (Jachtwet) en de Bundesnaturschutzgesetz (Natuurbeschermingswet), waardoor er weer op wolven kan worden gejaagd.

Ook de Franse regering heeft aangekondigd de regels voor het afschieten van wolven te versoepelen. Boeren mogen wolven nu alleen afschieten als die vee in omrasterde gebieden aanvallen. Na een beleidswijziging mag dat ook buiten die omheiningen.

Duitsland telde twee jaar geleden al 209 roedels; inmiddels zal dat aantal nog zijn gegroeid. Nederland telde vorig jaar 13 wolvenroedels. Onderzoek van de universiteit van Wageningen wees uit dat er theoretisch gezien plaats is voor 23 tot 56 wolvenroedels in Nederland. Nader ecologisch onderzoek wordt verwacht in april of mei van dit jaar.

Maatschappelijk

Vanuit ecologisch oogpunt kun je misschien wel zeggen dat Nederland nog niet ‘vol’ is, maar hoe is dat vanuit maatschappelijk oogpunt? In Vlaanderen, waar ook verzet is tegen de groeiende wolvenpopulatie, is zo'n maatschappelijk onderzoek onlangs van start gegaan.

Veel veehouders en inwoners van natuurrijke gebieden eisen actie om de toenemende aanvallen van wolven op schapen een halt toe te roepen. De ene na de andere petitie ziet het licht. De petitie ”Wolven slachten onze dieren af, maak het jagen op wolven legaal” is 21.600 keer ondertekend. ”Houd de wolf uit Nederland” leverde 18.800 ondertekeningen op.

Inwoners van de Gelderse Vallei en daarbuiten kwamen met ”Trek een rode lijn tegen de wolf door preventie en beheer toe te staan”. Aanleiding is dat er „vrijwel dagelijks schapen worden doodgebeten. Wolfwerende rasters en aanwezigheid van mensen lijken de wolf niet af te remmen. De vraag is niet of, maar wanneer een aanval van een wolf een kind dan wel volwassene fataal wordt.” Datzelfde geluid kwam van demissionair staatssecretaris Rummenie na afloop van de laatste ministerraad. „De situatie is zorgelijk. Ik blijf erbij: het is niet de vraag óf maar wannéér er iets gebeurt.”

Rummenie gaat daarom samen met Belgische en Luxemburgse collega’s om een uitzonderingspositie vragen bij de Europese Commissie als het gaat over de wolvenstand. „Wij zijn drie dichtbevolkte en dun beboste landen. De vraag is of wij aan dezelfde criteria moeten voldoen als de andere landen”, zegt Rummenie op NOS.nl.

De Benelux-landen moeten volgens de BBB-bewindspersoon aandringen op meer centraal gestuurd Europees wolvenbeleid, omdat de wolf zich ook niet aan landsgrenzen houdt. „Het is raar dat alle landen apart moeten vaststellen hoe de wolvenpopulatie in hun land moet overleven”, vindt Rummenie. „De Europese Commissie zou actiever moeten worden in een logische verdeling over de landen.”

Etiket

Rummenie heeft gewerkt aan nieuwe Nederlandse wetgeving die ervoor moet zorgen dat de roofdieren eerder het etiket probleemwolf krijgen. Of dat er eerder sprake is van een probleemsituatie, zodat ze mogen worden afgeschoten. De BBB-staatssecretaris had deze wetgeving nog graag voor zijn vertrek willen regelen, maar een Kamermeerderheid hield die tegen. De meeste partijen willen wachten tot het benodigde wetenschappelijke onderzoek klaar is. Zolang de staat van instandhouding van de wolf in Nederland niet is bepaald, moet worden uitgegaan van een ongunstige staat van instandhouding en zijn maatregelen dus ingewikkeld.

Ongetwijfeld is het frustrerend voor Rummenie dat Duitsland het net over de grens wel voor elkaar krijgt om de populatie wolven te beheren omdat daar wel een gunstige instandhoudingsstatus is bereikt. Als wolven in de aangrenzende deelstaten een goedgekeurd wolvenraster passeren, kunnen ze „wettelijk worden verwijderd”, lees: afgeschoten. Waar het lastig is om zulke rasters te plaatsen, bijvoorbeeld in het bergachtige uiterste zuiden van Duitsland, kunnen wolven ook preventief worden gedood ter bescherming van het vee.

Opvallend genoeg geldt dit ook in het uiterste noorden van Duitsland, dicht bij de kust. Een woordvoerder van het Federale Ministerie van Landbouw (BMLEH) legt uit: „Dijken maken het moeilijker om vee te beschermen, omdat ze vaak moeilijk af te schermen zijn tegen wolven met geëlektrificeerde hekken vanwege de terreinomstandigheden of de ligging op verschillende waterstanden.”

Bescherming van vee is belangrijk voor de Duitsers. Federaal minister Alois Rainer: „Onze veehouderij vormt het hart van ons cultuurlandschap. Maar we weten ook: waar kuddes grazen, is de wolf teruggekeerd. Ik neem de zorgen van veehouders zeer serieus – en juist daarom ondernemen we actie. Door de wolf op te nemen in de federale jachtwet creëren we rechtszekerheid en duidelijke, praktische regels. We zorgen ervoor dat gericht kan worden ingegrepen waar de bescherming van kuddes met omheiningen zijn grenzen bereikt.”

Federaal minister Carsten Schneider: „De wolf is een indrukwekkend wild dier en het is goed voor onze bossen dat hij hier weer inheems is geworden. Zijn terugkeer brengt echter ook uitdagingen met zich mee die we moeten aanpakken. We zullen nauwlettend in de gaten houden of de huidige populatiebeheersmaatregelen daadwerkelijk conflicten met wolven verminderen en zullen de situatie elke vijf jaar evalueren. Het leidende principe blijft de gunstige instandhoudingsstatus van de wolf, zoals vastgesteld door de EU. Het gaat er niet om de wolf weer weg te jagen, maar om haalbare manieren te vinden om vreedzaam met hem samen te leven."