Hoeveel weerklank vindt de MAGA-beweging (make America great again) in Nederland? Dat was de hoofdvraag in een enquête van het Clingendael Instituut onder zo’n 4000 Nederlanders. Het onderzoek bracht voor het eerst het draagvlak van de MAGA-ideologie in Nederland in kaart. De resultaten kwamen zondag naar buiten. Tegelijkertijd publiceerde het onderzoeksinstituut een rapport waarin de MAGA-beweging werd ontleed. Reden voor het onderzoek was de aankondiging van MAGA dat het zijn gedachtegoed in Europa wil verspreiden.

Dit nieuwe onderzoek laat volgens hoofdonderzoeker Christopher Houtkamp zien dat Nederlanders heel kritisch zijn op de Verenigde Staten en op Trump. Hij somt een rijtje resultaten op. „Een overgrote meerderheid wijst Amerikaanse inmenging af; zo’n 20 procent is er wel ontvankelijk voor. MAGA-ideeën worden gemiddeld door 15 tot 20 procent van de Nederlanders gesteund. 11 procent zegt dat Amerika de goede kant op gaat onder Trump. Slechts 22 procent van de Nederlanders ziet in Amerika nog een bondgenoot, 27 procent ziet de VS als vijand.”

Wat is volgens u de belangrijkste conclusie van het rapport?

„Het laat zien dat Amerika echt in het rijtje hoort van landen waar de gemiddelde Nederlander geen inmenging van wil, en dat is interessant. Want Nederland heeft van oudsher warme banden met de VS.”

Hoe was het beeld voordat Trump president werd?

„Ik denk dat voor 2016 misschien wel 80 procent van de Nederlanders in Amerika een bondgenoot zag. Het vertrouwen daalde toen Trump voor het eerst aan de macht kwam en ook na de terugtrekking van de VS uit Afghanistan onder Joe Biden. Met de inval van Oekraïne was er een kleine boost, maar sinds Trump II is het vertrouwen weer gekelderd.”

Hoe zit het met de steun voor specifieke standpunten onder Nederlanders?

„Zowel een meerderheid in de MAGA-beweging als een meerderheid van de Nederlanders is voor een streng migratiebeleid. Dat is de grootste overeenkomst. Verder zijn aanzienlijke minderheden in Nederland kritisch op het diversiteitsbeleid op bijvoorbeeld hogescholen en universiteiten.

In eerder onderzoek hebben we de MAGA-beweging onderverdeeld in zes stromingen. Die van het economisch populisme is het populairst in Nederland. Die stroming pleit er onder meer voor om de maakindustrie te herstellen, al dan niet door protectionistische maatregelen.

Weinig steun is er voor de tech-libertariërs. Dat zijn mannen als Elon Musk of Peter Thiel, die vinden dat de staat gerund moet worden als een bedrijf. Ook de steun voor de christelijk-nationalistische stroming is beperkt in Nederland. De meerderheid wijst een rol voor religie in de politiek af.”

Welke vervolgvraag roept dit onderzoek bij u op?

„Een belangrijke is wat de politiek hiermee moet. We weten nu dat het MAGA-gedachtegoed potentieel zo’n 20 procent van de Nederlanders aanspreekt. Je kunt besluiten dat dit soort campagnes horen in onze democratische rechtsstaat en vallen onder de vrijheid van meningsuiting. Je kunt echter ook de conclusie trekken dat als de Amerikanen zich actief gaan bemoeien met deze groep, we een probleem hebben waar we iets tegen moeten doen. Dan moet je gaan nadenken welke regelgeving je kunt optuigen die past in onze democratische rechtsorde. Een voorbeeld zou zijn om de financiering vanuit het buitenland weer eens tegen het licht te houden.”

Gaat er momenteel geld vanuit Amerika naar Nederland om de publieke opinie hier te beïnvloeden?

„Dat weten we niet. Trump zit er nog maar dertien maanden, dus zoiets moet waarschijnlijk nog worden opgetuigd.”