Een bibliotheek is meer dan een plek om boeken te lenen. Mensen kunnen er computerworkshops of taallessen volgen, of elkaar gewoon ontmoeten. Uit alle hoeken van de samenleving treffen mensen elkaar er, vertelt Klaas Gommers, adviseur verenigingszaken Vereniging van Openbare Bibliotheken. Dat helpt tegen eenzaamheid. „Waardeer de vele rollen van de bibliotheek”, roept Gommers gemeenten op.

Niet elke gemeente in Nederland heeft een volwaardige bibliotheekvestiging. En dat moet wel, meldde het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap vorige week. Daarom wordt de bibliotheekwet aangepast. Gemeenten krijgen de wettelijke taak inwoners toegang tot de bibliotheek te bieden. Daarvoor wordt jaarlijks zo’n 60 miljoen euro vrijgemaakt.

Politiebureau

Een bieb levert een gemeente veel op, meent Gommers. De bibliotheek vindt hij „een basisvoorziening”, vergelijkbaar met de huisarts, de politie en de supermarkt. Zeker in landelijke dorpen, waar laatstgenoemde voorzieningen een voor een verdwijnen, helpt de bieb. Die kan bijvoorbeeld eens per week een plek bieden waar de politie aanwezig is voor vragen en uitleg.

In hoeverre een gemeente aan de taak voor toegang tot de bieb voldoet, is afhankelijk van de wijken en de samenstelling van inwoners in een plaats. „Amsterdam en Schiermonnikoog zijn heel verschillend. Voor een moeder met een kind dat fietst, is veertig minuten ver. Voor een oudere is tien minuten lopen al een eind. Eindhoven had bijvoorbeeld enkele jaren geleden één vestiging in de hele stad. De vraag is hoe je realiseert dat iedereen in de gemeente toegang heeft tot een bieb”, legt Gommers uit.

Bibliotheekbus

Uit cijfers van de Koninklijke Bibliotheek uit 2023 blijkt dat elf gemeenten niet aan de eis voor een volwaardige bibliotheek voldoen. Gemeenten kennen alleen een onbemand afhaalpunt voor boeken, hebben een halte voor een bibliotheekbus of maken de afspraak dat inwoners de bieb van de buurgemeenten kunnen gebruiken.

De wetswijziging ligt nu ter behandeling in Den Haag en treedt –bij groen licht– daarna in werking. In 2023 en in 2024 stelde het Rijk met een eenmalige regeling geld beschikbaar om in bibliotheken te investeren. Gemeenten met bibliotheken waarvoor mensen ver moesten reizen, of biebs in gemeenten waar veel inwoners moeite hebben met lezen, kregen voorrang bij de subsidie. Met het geld werden onder andere openingstijden verruimd en meer bieblocaties geopend.