De PVV presenteert zich vanaf de oprichting in 2005 als een gesloten bolwerk. PVV-oprichter en voorman Geert Wilders houdt de touwtjes stevig in handen. De partij kenmerkt zich feitelijk door een eigentijdse vorm van autocratisch leiderschap, vergelijkbaar met de Amerikaanse president Trump.

Hoe dat werkt binnen de fractie, kwam na het vertrek van zeven PVV’ers onder leiding van Gidi Markuszower onbedoeld openbaar. De PVV gaat vrijwel nooit in op interviewverzoeken van de media. PVV-Kamerleden wijzen aanvragen vrijwel altijd af. Wilders is spreekbuis en woordvoerder.

Nadat de zeven zich hadden afgescheiden, kwamen ze de afgelopen dagen veelvuldig in de media. In diverse kranten en in een aantal praatprogramma’s kwamen Markuszower, zijn fractiegenoot Hidde Heutink en enkele anderen uitgebreid aan het woord.

Markuszower zegt over de gang van zaken binnen de fractie in De Telegraaf: „Je hebt gewoon weinig in te brengen. Er is één man de baas. Iedereen mag alles inbrengen. Maar als je wat inbrengt, gaat je kop eraf. Dan word je ‘kaltgestellt’ en kun je je niet meer met Geert verhouden. Dan is het klaar.”

De ex-PVV’er vindt dat Wilders ook veel goede kanten heeft: „Hij kan ook heel aimabel en charismatisch zijn”, maar hij voert ook „een schrikbewind. Hij kan alleen maar functioneren in een omgeving waar hij de ster is. Anders wordt-ie boos en komt er ruzie.” Iedereen kan dus van alles voordragen, maar Wilders bepaalt of het al dan niet doorgaat.

Stemmenkanon

Wilders is een stemmenkanon, maar hij heeft zijn succes aan de andere fractieleden te danken, zegt Markuszower. „Weet u hoeveel uren Hidde (Heutink, GV) in zijn campagne heeft gestopt? Hoeveel járen we in zijn kamer hebben gezeten? Elk debat, elke tekst, elke grap, elke grimas is geoefend en ingestudeerd. Het is echt niet allemaal Geert. Ik zou zeggen: misschien soms wel helemaal niet. Voor het kleinste debat oefenen. Met twee man, met vier man, met zes man.” Heutink vult zelf aan, ook in De Telegraaf: „Met víjftien man! Er zijn honderden manuren verbrand.”

Heutink, die campagneleider was bij de laatste verkiezingen, doet in het dagblad Tubantia een boekje open over de gang van zaken tijdens de fractiediscussie van deze week over de vraag of de PVV een partij met leden moet worden: „Er was in de fractievergadering nul ruimte om te praten over een ledenpartij. Geert zei: „Al zegt de fractie dat ik dat moet doen, dan nog doe ik dat niet”.” Dat was voor de zeven de druppel die de emmer deed overlopen.

Markuszower en Heutink hebben nu openlijke kritiek op Wilders, op de keuzes die laatstgenoemde in de campagne maakte. Zo zegde de PVV-voorman een tv-debat bij RTL af. In zijn plaats mocht toen D66-lijsttrekker Rob Jetten komen. Dat gaf de campagne van de democraat een boost. ,,Als Wilders beter zijn best had gedaan bij die verkiezingen, dan waren wij waarschijnlijk de grootste geworden.” Heutink in De Telegraaf: „In de campagne heb ik wel geprobeerd bij te sturen, bijvoorbeeld door hem tot op het laatste moment naar het RTL-debat te krijgen. Dat was geen optie.” Markuszower: „En hem gesmeekt om het interview in De Telegraaf niet af te zeggen.”

Harde oppositie

Een open gesprek over politieke keuzes kan niet worden gevoerd met de PVV-voorman. Heutink ziet graag constructieve politiek om bepaalde punten uit het PVV-programma toch waar te maken. Wilders kiest alleen voor harde oppositie. De voormalige campagneleider durfde dat niet eens in een persoonlijk gesprek met Wilders te benoemen: „Het gesprek daarover met Geert was niet te voeren. Ik heb dat niet een-op-een gedaan, nee. Want dan weet je dat direct het vertrouwen weg is. Dat het maar afwachten is of je dan nog überhaupt tot de fractievergadering wordt toegelaten.”