De discussie over de aanhouding van de charismatische prediker Tom de Wal in Tilburg is zeker nog niet voorbij. Rechtsgeleerden buigen zich over de vraag of de burgemeester zijn boekje te buiten ging door een godsdienstige samenkomst te verbieden. Lokale politici in Tilburg zeggen daarentegen dat ze niet zitten te wachten op nieuwe ”godsdienstige evenementen”. Intussen wordt in huiskamers de zorg uitgesproken dat vervolging aanstaande is.

Zolang mensen hun geloof voor zichzelf houden, ondervinden zij betrekkelijk weinig problemen

Heel eenvoudig is te constateren dat Nederland, noch enig ander West-Europees land, deze week een plek had op de lijst van de organisatie Open Doors van landen waar sprake is van vervolging en verdrukking van christenen. Kennelijk valt het dus nog wel mee met de situatie van christenen in het Avondland. Of toch niet?

Haatincidenten

Niet kan worden ontkend dat er een andere, zogezegd gure wind door Europa waait. Hier en daar zijn er zelfs stormachtige windvlagen. Te denken valt aan de rechtszaken tegen de Finse politica Päivi Räsänen en de Duitse predikant Olaf Latzel. Beiden stonden terecht omdat zij publiek hun visie op homoseksualiteit gaven. De langdurige juridische procedures die zij moesten meemaken, zijn bepaald geen bewijs dat er in Europa nog alle ruimte is voor het Bijbelse getuigenis. Begrijpelijk dat mensen zich afvragen of dit de eerste signalen zijn van een antichristelijke storm die over Europa komt. Dat geeft zorg.

Geven christenen met hun woorden, handel en wandel wel een goed getuigenis van de Bijbelse hoop?

Evenzo is het verontrustend dat het aantal geweldsincidenten tegen christenen in West-Europa jaarlijks toeneemt. De cijfers over 2025 zijn nog niet beschikbaar, maar volgens het laatste rapport van het waarnemingscentrum OIDAC Europe waren dat er in 2024 274, tegen 232 een jaar eerder. Het centrum constateerde ook dat er in 2024 in totaal 2211 haatincidenten tegen christenen waren. Er is dus zeker reden tot waakzaamheid.

En toch is het om verschillende redenen nog niet terecht om te spreken van verdrukking, laat staan van vervolging, in ons werelddeel en meer specifiek in ons land. Wie dat wel doet, holt het begrip ”vervolging” of ”verdrukking” uit. De situatie hier is totaal niet te vergelijken met die in Noord-Korea of Nigeria.

Rechtspositie kerken

Allereerst kan zonder meer worden gesteld dat kerken en christenen in ons land nog veel vrijheden en voorrechten hebben. Kerken hebben nog altijd een bijzondere positie binnen de wetgeving. De discussie rond de aanhouding van De Wal wijst dat bijvoorbeeld uit. Als de samenkomst in Tilburg inderdaad wordt aangemerkt als een kerkdienst, dan is burgemeester Hoes zijn boekje echt te buiten gegaan. Voor kerkdiensten is namelijk geen speciale toestemming nodig; voor evenementen moet wél een vergunning worden aangevraagd.

Ook het feit dat het in ons land mogelijk is om zich na een incident als vorige week in Tilburg te beroepen op de rechter, toont aan dat de rechtspositie van kerken nog recht overeind staat. Kom daar eens om in tal van landen waar kerkdiensten wettelijk verboden zijn of waar rechters dat op willekeurige gronden toestaan.

Ja, het is waar dat mensen bij sollicitaties of in hun werkkring vanwege hun principes hinder ondervinden. Maar ook al is dat geen aantrekkelijke gang van zaken, hier kan soms een beroep op de rechter uitkomst bieden. Het is ook zo dat mannen en vrouwen die waken bij abortusklinieken hindernissen en smaad ondervinden. Maar desondanks is het nog altijd mogelijk om het tegengeluid te laten horen – misschien op grotere afstand dan gewenst, maar totaal onmogelijk is het niet.

Overheid kijkt mee

Deze relativering is niet bedoeld om de zorgen te bagatelliseren, maar om ze in het juiste perspectief te zetten. Er is inderdaad sprake van toenemende onverdraagzaamheid. De vraag is echter of die voortkomt uit diepgeworteld atheïsme, zoals in gesloten landen, of meer uit onverschilligheid jegens godsdienst. Die zijn wel broer en zus, maar er is een verschil.

In onze postmoderne samenleving is er een afkeer van absolute waarheden. De tijd van grote ideologieën is voorbij. Geloof en levensbeschouwing horen volgens velen bij het private leven en mogen geen rol meer spelen in het publieke domein. Veel mensen keuren het af wanneer anderen hun overtuiging als maatstaf voor iedereen hanteren. Maar zolang mensen hun geloof voor zichzelf houden, ondervinden zij betrekkelijk weinig problemen. Dat is in landen met echte verdrukking en vervolging wel anders: daar kijkt de overheid mee achter de voordeur.

Daarmee ontstaat er voor christenen die hun overtuiging ernstig nemen overigens wel een probleem. Want hoe kunnen zij zwijgen over wat hen drijft? Het is zelfs hun opdracht om te getuigen. En dat valt lang niet altijd goed bij collega’s en instanties, wat op zichzelf genomen niet vreemd is. Christenen die de Bijbel naspreken, hebben niet altijd een aangename boodschap te brengen, maar het is wel een goede boodschap.

Negatieve stemming

Dat leidt tot de klemmende vraag: geven christenen met hun woorden, handel en wandel wel een goed getuigenis van de Bijbelse hoop? Of geven zij door hun daden en woorden juist aanleiding tot kritiek en tegenstand? Wie enige tijd bijhoudt wat er in seculiere media over orthodoxe christenen verschijnt, krijgt een troosteloos gevoel. Berichten over incest, ontucht, malversaties en dergelijke door ”zware gelovigen” duiken daarin geregeld op. Dat voedt de negatieve stemming.

Christenen in landen waar sprake is van verdrukking vallen vaak op door hun levenswandel – meer nog dan door hun woorden. Dat is daar ook de aantrekkingskracht van kerken die ondanks verdrukking blijven groeien. Daarom is de opdracht: in plaats van klagen over boze tijden en een klimaat van onverdraagzaamheid laten zien dat je als christen een goede Meester dient. En als men dan scheldt of tegenstand biedt? De Meester schold niet terug.

De auteur is oud-hoofdredacteur van het Reformatorisch Dagblad.