De opmerking van Trump volgde na contact met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en andere Europese leiders. Daarmee had de Amerikaanse president naar eigen zeggen een „erg lang en goed gesprek” gehad.

Ook de Duitse bondskanselier Friedrich Merz toonde zich opvallend positief over de slagingskansen van de vredesgesprekken. „Er is een kans op een echt vredesproces, de grootste sinds de start van de oorlog”, zei hij maandag tijdens een persconferentie na afloop van het topoverleg in Berlijn tussen Oekraïne, de VS en Europa.

Dat er daadwerkelijk stappen zijn gezet, is aannemelijk. Zo lijken de VS, Europa en Oekraïne weer meer op één lijn te liggen. Een Amerikaanse functionaris liet maandag bijvoorbeeld weten dat Kyiv stevige Amerikaanse veiligheidsgaranties krijgt na het einde van de Russische oorlog tegen Oekraïne. Hoe die er precies uitzien, is onduidelijk, maar het zou gaan om garanties die vergelijkbaar zijn met die van het NAVO-bondgenootschap.

Donbas

In ruil daarvoor zou Kyiv wel van zijn wens om lid te worden van de alliantie, moeten afzien. Dat lijkt geen struikelblok meer. Zelensky maakte kort voor het beraad in de Duitse hoofdstad duidelijk dat bindende garanties acceptabel zouden zijn als compromis. Een „hoeksteen” voor verdere gesprekken om een einde te maken aan de oorlog, liet Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov maandagmiddag in een reactie weten.

Ondanks de positieve geluiden is het op dit moment veel te vroeg voor optimisme, want de standpunten liggen nog altijd mijlenver uit elkaar. Zo willen Europese leiders Oekraïne na het einde van de oorlog beschermen met een troepenmacht die ook in het land zelf kan opereren. Maar dat is voor Rusland tot dusver onbespreekbaar.

Het grootste struikelblok blijft echter het opgeven van grondgebied. Behalve de toezegging dat Oekraïne geen NAVO-lid zal worden, eist het Kremlin ook dat Oekraïne de hele Donbas in het oosten van het land afstaat. Volgens ingewijden zouden ook de Amerikanen dat nog altijd eisen, ook nu Zelensky zijn NAVO-wens heeft laten varen.

Tijdslimiet

Kyiv houdt echter vol dat een Oekraïense aftocht onverteerbaar is na vier jaar geslaagd verzet en grote offers. Daarnaast zou het afstaan van het gebied een gevaarlijk gat in de Oekraïense verdedigingslinies slaan. Het opgeven van grondgebied is bovendien tegen de wet en wil van het Oekraïense volk, stelt Zelensky steevast. En dat is ook zo: volgens een recente peiling zou 75 procent van de Oekraïners dat niet zien zitten.

Of de kans op vrede in Oekraïne „dichterbij is dan ooit”, moet daarom nog blijken. Ook Trump erkende maandagavond dat het stoppen van de oorlog „moeilijker is dan wie dan ook had kunnen denken” en benadrukte alvast, dat voor het opstellen van veiligheidsgaranties geen tijdslimiet geldt.

Wat Europa betreft, ligt de bal bij Rusland. In een persbericht dat de Duitse regering na afloop van het overleg deelde, benadrukken de leiders dat het „nu aan Moskou is om te laten zien dat het bereid is om te werken aan duurzame vrede door een staakt-het-vuren te aanvaarden”.

Kyiv steunt het idee van een wapenstilstand tijdens de kerstperiode, zei Zelensky volgens persbureau Reuters op WhatsApp tegen journalisten. Dat ook het Kremlin instemt, ligt gezien de Russische eisen niet direct voor de hand.