Dat vertelde Letschert, in het dagelijks leven topbestuurder van de Universiteit Maastricht, woensdagavond tijdens haar eerste persconferentie. Ze gaf daarmee aan dat ze totaal niet rekende op deze vraag vanuit de leiding van haar partij, D66.

Een Kamermeerderheid van D66, VVD, CDA, 50PLUS, Volt, SGP, ChristenUnie, JA21 en BBB steunde woensdagmiddag het voorstel van D66-leider Rob Jetten om Letschert te vragen als opvolger van de CDA’er Buma. De nieuwe informateur moet VVD betrekken bij de inhoudelijke besprekingen die D66 en CDA al voerden. Het doel is opstelling van een basisregeerakkoord.

Tijdens de onderhandelingen zullen D66, CDA en VVD bekijken of ze ook andere partijen bij de besprekingen gaan betrekken, zodat er mogelijk toch nog een meerderheidskabinet tot stand komt. Maar de kans is groot dat de drie partijen een minderheidskabinet gaan vormen.

De steun van 50PLUS, Volt, SGP, ChristenUnie, JA21 en BBB voor de nieuwe stap in de formatie betekent niet dat ze staan te juichen bij deelname van de VVD aan de besprekingen. Ze willen vooral dat de formatie voortgang heeft.

BBB-leider Caroline van der Plas vindt een minderheidskabinet een „recept voor nog meer wantrouwen in de politiek”. De plannen van D66 en CDA, waar nu ook VVD over gaat meedenken, doen haar denken aan het beleid van de kabinetten-Rutte. Ze hekelde vooral de plannen voor stikstofreductie en de mogelijke gedwongen beëindiging van boerenbedrijven nabij natuurgebieden.

Verzoening

Partijen als GroenLinks-PvdA, SP en PvdD zien helemaal niets in een mogelijk minderheidskabinet en in betrokkenheid van VVD bij de besprekingen. GL-PvdA-leider Jesse Klaver noemde een minderheidskabinet woensdag „een keuze voor een permanente formatie”. D66, CDA en VVD moeten dan steeds op zoek naar meerderheden. En dat zorgt voor veel onzekerheid.

SP-fractievoorzitter Jimmy Dijk past ervoor om een constructieve houding aan te nemen en deelname van VVD aan de onderhandelingen te steunen. Evenals PvdD-leider Esther Ouwehand wees hij erop dat VVD min of meer Rutte IV liet klappen door onjuiste informatie te verspreiden over nareizigers van asielzoekers. Het was ook VVD die in 2023 de deur opende voor samenwerking met PVV, en dat liep ook op niets uit. Daarna blokkeerde VVD samenwerking met GL-PvdA. Daarom voelen SP en PvdD er niets voor om zich constructief op te stellen in de richting van VVD.

JA21-lijsttrekker Joost Eerdmans ziet ook niets in een minderheidskabinet. Hij wil het liefst komen tot een centrumrechts meerderheidskabinet. De voorman van JA21 ziet nog veel ontevredenheid in de samenleving. „Verzoening” is nodig en een nieuw kabinet moet volgens hem „de zorgen van rechtse kiezers serieus nemen”.

Informateur Letschert houdt alle mogelijkheden open. Ze zal samenwerking met andere partijen zoeken, misschien voor deelafspraken, maar wellicht ook voor deelname aan een meerderheidskabinet. Bredere steun noemde ze woensdag „essentieel”. Eind januari moet ze haar eindrapport presenteren. Of dat gaat lukken? Letschert toonde zich optimistisch: „Het is lastig, maar ik heb de overtuiging dat het kan.”