Koninklijk HuisReportage

Vergeven is niet vergeten, zegt koning na staatsbezoek op historische grond

Koning Willem-Alexander liep voor zijn gevoel op historische grond, toen hij afgelopen dagen een staatsbezoek aflegde aan Suriname. Bijna 400 jaar gedeelde geschiedenis maakte de reis extra bijzonder, zegt hij na afloop tegen de pers.

Man en vrouw drinken door een rietje uit een kokosnoot
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima drinken uit een kokosnoot tijdens een bezoek aan Frederiksdorp, een voormalige koffie- en cacaoplantage tijdens hun staatsbezoek aan Suriname. beeld ANP, Remko de Waal

Een opstap naar nog betere verhoudingen tussen beide landen. Zo kijkt de koning terug op het staatsbezoek aan de voormalige Nederlandse kolonie. Ook het Koninklijk Huis kan een rol spelen in het versterken van die band, denkt hij. Zolang Suriname dat tenminste wil.

Voor de toekomst is in elk geval van belang dat hij en koningin Máxima een goede relatie opbouwen met de president. Aan werkbezoeken, zoals aan deelstaten in Duitsland, denkt hij nog niet meteen, omdat die meer economisch gericht zijn. Maar als daar behoefte aan is, zou het zeker kunnen. Máxima hoopt het land namens de Verenigde Naties nog eens bezoeken.

Dankzij het bezoek staan ook de problemen die Surinamers ervaren bij de aanvraag van een visum hoog op de agenda. Hoezeer dat leeft, werd de koning pas echt duidelijk in Suriname zelf. Maandag begonnen alle fractievoorzitters tijdens hun toespraak in het parlement erover. Regeringspartij NDP had het zelfs over „onmenselijke procedures”.

Koning Willem-Alexander heeft uitgebreid over het probleem gesproken, ook met de president, geeft hij aan. Maar de bal ligt volgens hem bij Suriname: dat land moet een verzoek indienen bij Europa voor visumvrij reizen. Nederland heeft al vaker aangeboden daarbij te willen helpen.

Jungle

Prinses Beatrix vindt Suriname een van de mooiste landen waar ze ooit is geweest. Zij heeft wel het héle Suriname gezien, inclusief de jungle, zegt haar zoon. Daar was tijdens dit bezoek geen tijd voor en dus hoopt de koning dat hij die kans later nog eens krijgt.

Had het bezoek dan niet langer kunnen duren? De koning is toch baas over zijn eigen agenda? Zo simpel is het niet, geeft Willem-Alexander aan. Een staatsbezoek wordt gepland in overleg met het gastland. En ook Suriname wilde zo’n trip liever los van het staatsbezoek. Hij vindt dat de drie dagen goed zijn benut: er kwamen meer thema’s aan de orde dan vroeger in een week. Voor nu was het bovendien belangrijk dat het bezoek kort zou volgen op de viering van vijftig jaar onafhankelijkheid.

Natuurlijk is er ook over gesproken om prinses Amalia mee te nemen met het historische bezoek. Maar haar oudste dochter moet ook studeren, geeft koningin Máxima aan. „Ze kan niet elke keer lessen missen. We hopen dat ze na de afronding van haar studies wel met ons mee kan.” Het koningspaar hoopt nog eens met alle drie hun dochters terug te keren.

Slingers

Nu geen trip door de jungle dus. Toch neemt het koningspaar woensdag wel een kijkje buiten Paramaribo. Per boot varen Willem-Alexander en Máxima naar een voormalig plantagegebied. Eerst meren ze aan in Johanna Margaretha. Volgens de lokale ondernemer Robby Jwelal (69) is het dorpje genoemd naar de twee dochters van de toenmalige plantagehouder.

„De koning en koningin in mijn winkeltje!”

Robby Jwelal, winkelier

Robby, zoals overal op bordjes van de winkel staat, heeft er „geen woorden” voor dat de koning en koningin van Nederland zullen langskomen en speciaal in zijn toko een stop gaan maken. „Ik ben zó blij! Het onmogelijke wordt mogelijk.” Onder het afdak van zijn winkeltje hangen slingers al klaar en heeft hij kleurige ballonnen geknoopt. „Ik krijg kippenvel als ik eraan denk. Straks kan ik geen woord uitbrengen.”

Hard lachende mensen achter een toonbank.
De dolgelukkige Robby (r.) ontvangt het koningspaar in zijn winkeltje. beeld ANP, Remko de Waal

Dat laatste blijkt mee te vallen. Al is de verwondering niet verdwenen als het Nederlands staatshoofd over de drempel stapt. „De koning en koningin in mijn winkeltje!” roept Robby uit. Hij vertelt het koningspaar dat hij na zijn overgrootvader, opa en vader nu de zaak runt en een volgende generatie al klaarstaat. „Je kunt praten over armoede in Suriname”, zegt hij tegen Willem-Alexander en Máxima. „Maar je moet zelf hard werken en niet wachten op de overheid of een pakketje uit Nederland.”

Plantage

Een kleine drie kwartier later stapt het koningspaar aan boord van een tentboot. Op het Fritsje, zoals het vaartuig heet, wappert naast een Surinaams vlaggetje de koninklijk vaandel. Op naar Frederiksoord, een voormalige koffie- en cacaoplantage. Het gebied waar eeuwen geleden slaven ploeterden in de verzengende hitte en leden onder de klappen van de zweep, doet nu idyllisch aan. Op de drassige grond staan karakteristieke wit-groene woningen met rode daken vredig tussen het groen. Hoge palmbomen maken het lieflijke plaatje af.

Slavernij was in Nederland strikt verboden. Overzee gebeurde het toch. Ook koningen en stadhouders van het Huis Oranje-Nassau traden niet tegen op tegen „deze misdaad tegen de menselijkheid”, zoals de koning het noemt. Tweeënhalf jaar geleden vroeg hij om vergiffenis. In een voor hem emotioneel moment schonken de nabestaanden van slaven die vergeving.

De woorden van voormalig premier Rutte dat er met de excuses voor het slavernijverleden geen punt, maar een komma is gezet, echoden geregeld afgelopen dagen. Dit staatsbezoek vormt absoluut geen punt, zegt Willem-Alexander. „Het is iets dat blijft bestaan.” Vergeten mag niet, benadrukt de koning. „We moeten altijd van de geschiedenis blijven leren.”