BuitenlandBlik op het Midden-Oosten

Dorstig Teheran toont zwakte Iraans regime

Het ooit oppermachtige Teheran, de hoofdstad van de As van Verzet, is een schim van zichzelf aan het worden. Sinds de grote oorlogen vanaf oktober 2023, waarin Israël met veel van zijn tegenstanders probeerde af te rekenen, is het Iraanse regime er steeds zwakker op geworden.

beeld RD, Jakob Hoekman

Dat blijkt niet alleen in de veranderde politieke verhoudingen in het Midden-Oosten. Het blijkt ook heel concreet in de straten en zelfs in de huizen van Teheran. Daar komt nauwelijks nog water uit de kraan. Dat wil zeggen: in de armere wijken. Voor de rijkere wijken in het noorden van Teheran wordt nog altijd goed gezorgd; de gazons liggen er nog groen bij en de zwembaden zijn gevuld.

Dat maakt het probleem van Iran alleen maar meer zichtbaar. De corruptie in het land is gigantisch. Hoge militairen van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) zorgen goed voor zichzelf. Zij zijn degenen bij wie er nog steeds water uit de kraan komt.

Zeker, ook klimaatverandering eist zijn tol. Het regent nog maar zelden in delen van Iran en de afgelopen zomers zijn extreem droog geweest. Maar dat is niet het hele verhaal. Decennia van corruptie en slecht beleid hebben ervoor gezorgd dat arme Iraniërs in een heel andere werkelijkheid leven dan rijke.

Als regen de komende weken uitblijft, moet Teheran mogelijk geëvacueerd worden

Dat geldt vooral voor de hoofdstad Teheran, waar bijna een vijfde van de Iraanse bevolking woont. Die stad heeft weinig natuurlijke waterbronnen.

Een oplossing zou zijn om op veel grotere schaal zeewater te ontzilten, zoals bijvoorbeeld volop gebeurt in Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Maar dat is kostbaar; in Iran wordt maar een paar procent van het water gewonnen door ontzilting. Bovendien zit Iran nog met het probleem van transport. Teheran ligt weliswaar niet heel ver van de Kaspische Zee, maar tussen de kust en de stad ligt een bergketen in de weg.

Betonnen stuwdam tussen twee rotswanden.
Extreem laagwater in Iran. beeld EPA, Abedin Taherkenareh

En dus moet Teheran het hebben van natuurlijk zoet water. In het verleden zijn er om de stad heen allerlei dammen gebouwd om water op te vangen, maar die hebben een keerzijde: achter de dammen wordt het grondwaterpeil alleen maar lager. Bovendien zijn zelfs die reservoirs nu bijna leeg.

De geestelijken in het land hebben opgeroepen om te bidden voor regen, en president Pezeshkian houdt zelfs rekening met een heel drastische maatregel: als regen de komende weken uitblijft, moet Teheran mogelijk geëvacueerd worden. Miljoenen mensen moeten dan tijdelijk ergens anders onderdak vinden.

Als dat werkelijk gaat gebeuren, zal de toch al grote ontevredenheid van Iraniërs nog verder worden opgestuwd. Dat zou uiteindelijk de doodsteek kunnen betekenen voor de regering van de ayatollah. Waarnemers houden dat met argusogen in de gaten.

Een beetje gechargeerd is de grote vraag voor de komende periode dus wat er gaat vallen in Iran: regen of heel misschien het regime?