Mens & samenlevingLeven en welzijn

Woorden geven aan seksueel misbruik

Het is voor slachtoffers van seksueel misbruik niet eenvoudig of zelfs onmogelijk om erover te praten. Mandy Sleijpen doet het wel in de podcast ”Wij zijn M”, en op zo’n wijze dat zowel getroffenen, omstanders als andere betrokkenen er veel van kunnen leren.

Uit wit papier geknipte poppetjes, aan elkaar verbonden via de handen. In het midden onderbreekt een poppetje de rij door met de armen strak langs het lijf te gaan staan. 
beeld Getty Images

Sleijpen is actrice en theatermaker én directeur van de door haarzelf opgerichte stichting ”Wij zijn M”. Die M staat voor misbruikt en machteloos, maar net zo goed voor mens, mooi en moedig. Haar doel is om onder andere door gastlessen seksueel grensoverschrijdend gedrag en misbruik bespreekbaar te maken.

Dat is meer dan noodzakelijk, cijfert ze voor. Statistisch gezien zitten in elke basisschoolklas twee slachtoffers van seksueel misbruik. Dan gaat het niet over de spreekwoordelijke man in de bosjes. In het overgrote deel van de gevallen is de dader juist een bekende.

Voor Sleijpen begon het misbruik door haar opa speels en sluipenderwijs op haar achtste, vertelt ze in de eerste aflevering van de podcast. Het ging door tot haar veertiende, toen ze het in de moeilijke periode dat haar ouders gingen scheiden terloops met een schoolvriendin deelde.

„Mijn opa was ook gewoon een heel lieve opa”

Mandy Sleijpen, slachtoffer van seksueel misbruik

Tijdens het beluisteren van de podcast valt op hoe goed ze over haar trauma –want dat is het– kan vertellen. Ze deelt niet meer details dan nodig is, maar wel genoeg om mee te voelen hoe het is om in het web van misbruik verstrikt te raken. „Mijn opa was ook gewoon een heel lieve opa”, vertrouwt ze haar luisteraar toe. De worsteling die dit kind op de grens van loyaliteit en angst heeft meegemaakt, is onvoorstelbaar.

De nu 37-jarige vrouw kan over haar verleden praten, maar denk nu niet dat dat hetzelfde is als verwerken. „Ik heb een levenslang abonnement op de psycholoog”, zegt ze er zelf van. Ook is het haar nooit gelukt om een relatie aan te gaan, juist omdat intimiteit en seksualiteit voor haar onmogelijk een link met iets positiefs kunnen hebben.

Sleijpen maakt de podcast samen met podcastmaker en vriendin Annemiek Lely. Dat blijkt een goede combinatie. Als buitenstaander –zij heeft geen ervaring met seksueel misbruik– lukt het Lely op de goede momenten door te vragen, of juist met invoelingsvermogen een stapje terug te doen.

Beide dames hebben het voornemen om in deze serie te spreken met een breed palet aan (ervarings)deskundigen. Er komt onder andere ook een aflevering met de moeder, met een jongere broer en met een zedenrechercheur. Daarbij richten ze zich zeker niet alleen op misbruik door mannen bij meisjes.

In de tweede aflevering, die afgelopen maand online kwam, is traumatherapeut en psycholoog Anne Marsman te gast. Ook zij is misbruikt, maar er wel met vallen en opstaan in geslaagd een gezonde liefdesrelatie aan te gaan, waar ze openhartig over vertelt.

Een trauma is een emotionele wond die langdurig impact heeft, antwoordt Marsman op de vraag of een trauma opgelost kan worden. Een veelvoorkomend symptoom, waar zowel Sleijpen als Marsman last van had of heeft, is dissociatie. Je komt als het ware even helemaal los van je lichaam of van je emoties als de herinnering te overweldigend is.

Sleijpen realiseert zich dat het weliswaar haar kracht is dat ze goed kan praten over haar trauma, maar niet goed bij haar gevoel kan. Het lukt haar bijvoorbeeld niet om te huilen, zelfs niet als ze alleen is.

Mensen hebben vaak geen goed beeld van wat verwerken is, zegt Marsman. „Verwerken is niet dat de pijn kleiner wordt, maar de ruimte eromheen en in je om het te dragen wordt groter.”

Met ”Wij zijn M” zetten de makers een professionele podcast neer waarin praktijkvoorbeelden en theoretische kennis elkaar voortdurend afwisselen en ondersteunen. Dat maakt het een instrument dat getroffenen een steuntje in de rug kan geven, maar waar ook iedere opvoeder –of het nu een ouder, leerkracht of leidinggevende is– kennis van zou moeten nemen. Het kan helpen om een nietpluisgevoel handen en voeten te geven en de juiste vragen te stellen.

> open.spotify.com/show/4Si2ngXXdu88tNbbWlGr5y