„De doorslaggevende tests zijn voltooid; de Stormvogel kan in gebruik worden genomen”, zo kondigde de Russische president Vladimir Poetin zondag in een video Ruslands nieuwste wapen aan. Even daarvoor was hij op een bijeenkomst met militaire kopstukken bijgepraat door legerleider Valeri Gerasimov. Die vertelde dat de langeafstandsraket 9M730 Boerevestnik –Russisch voor stormvogel– vorige week in vijftien uur tijd een afstand van 14.000 kilometer had overbrugd.

Het Russische ministerie van Defensie beweert zelfs dat de raket, die sinds 2018 in ontwikkeling is en door de NAVO SSC-X-9 Skyfall wordt genoemd, een onbeperkt bereik heeft. Dat is mogelijk overtrokken, maar het wapen lijkt inderdaad ver te kunnen komen. Het __ International Institute for Strategic Studies sprak een aantal jaren geleden over een bereik van 20.000 kilometer.

Dat komt doordat de vanaf de grond gelanceerde kruisraket door een kernmotor wordt aangedreven. Het wapen is daardoor niet afhankelijk van een beperkte hoeveelheid brandstof die het mee kan dragen, maar kan langer in de lucht blijven. Zelfs doelwitten in de Verenigde Staten vallen zo binnen Russisch bereik.

Straaljager

Volgens Poetin kan de „onoverwinnelijke” Stormvogel, die ook een kernkop kan dragen, elk luchtverdedigingssysteem ontwijken. Het wapen zou namelijk een kruishoogte van slechts 50 tot 100 meter hebben en is daardoor moeilijk door luchtverdedigingsradars te detecteren. „Een uniek iets dat verder niemand ter de wereld heeft”, aldus de Russische leider, die het leger opdracht gaf de ingebruikname van de raketten voor te bereiden.

Een wapen dus waarmee Rusland vriend en vijand schrik kan aanjagen. Toch zijn experts sceptisch, met name als het gaat over eerdere testen met de Boerevestnik. Daarvan zouden er maar twee geslaagd zijn. In 2019 kwamen bovendien zeker vijf Russische nucleaire specialisten om het leven bij een explosie tijdens een experiment in de Witte Zee.

Omdat de raket niet supersonisch –sneller dan het geluid– kan vliegen, is het volgens deskundigen ook een kwetsbaar wapen. Analist Patrick Bolder zei maandag in gesprek met radio-omroep BNR dat een moderne straaljager hem door zijn lage snelheid makkelijk kan bijhouden en onderscheppen.

Teleurstellend

Bovendien zouden luchtverdedigingssystemen wel degelijk tijd hebben om de raket op te sporen. „Hoe langer die in de lucht blijft, hoe kwetsbaarder die wordt, omdat er meer tijd is om de raket op het spoor te komen”, zei Hans Kristensen, nucleair expert en onderzoeker bij de Federation of American Scientists eerder deze week tegen de Belgische omroep VRT.

Grote vraag is waarom Poetin juist nu een geslaagde test meldt. Voor de hand ligt dat de president angst wil zaaien in het Westen, in de hoop dat landen hun steun aan Oekraïne stopzetten.

De aankondiging moet ook worden gezien in het licht van de spanningen tussen de Verenigde Staten en Rusland. De test vond plaats kort nadat de Amerikaanse president Donald Trump had aangekondigd dat hij niet van plan is zijn Russische ambtgenoot te ontmoeten zolang Poetin niet oprecht geïnteresseerd is in een einde aan de oorlog. „Ik heb altijd een geweldige relatie gehad met Vladimir Poetin, maar dit is erg teleurstellend geweest”, zei de Amerikaanse president vorige week zaterdag tegen verslaggevers.

De VS hebben vorige week sancties ingesteld tegen twee Russische oliebedrijven. Trump zag onlangs ook af van een overleg met Poetin in Boedapest, omdat de Russische president geen duimbreed wil wijken.

Nucleaire escalatie

Pijnpunt voor Rusland blijft voornamelijk de Amerikaanse overweging Tomahawkraketten aan Oekraïne te leveren. Hoewel dat voorlopig van de baan is, lijkt Moskou er niet helemaal gerust op. De presentatie van de Boerevestnik is daarmee ook een dreigement richting Washington.

Harde woorden vanuit het Witte Huis blijven uit, al zegt Trump de test als „niet gepast” te beschouwen. Hij vindt dat de Russische president zich moet richten op het beëindigen van het conflict in Oekraïne. „Dat is wat hij zou moeten doen in plaats van raketten te testen”, zei Trump begin deze week tegen journalisten aan boord van de Air Force One.

Rusland is niet onder de indruk van die uitspraken. In een reactie verklaarde het Kremlin dat het land zich zal laten leiden door zijn eigen nationale belangen. Om die reden worden nieuwe wapens ontwikkeld, aldus een woordvoerder maandag.

Dat Moskou het wapen ook daadwerkelijk zal inzetten, is niet aannemelijk. De kruisraket kan immers een kernkop dragen. Daarmee zou een nucleaire escalatie dichtbij komen, waarbij ook Rusland totale vernietiging riskeert. Poetin zal voorzichtig zijn.