„Die kreet is misleidend”, laat Peter Wijninga, militair specialist aan het The Hague Center of Strategic Studies (HCSS), aan de telefoon weten. „Ik vind de term dronemuur een te sterke uitdrukking.” Die geeft hem te veel associaties met een ondoordringbare muur; dat kan een vals gevoel van veiligheid oproepen.

„Geen enkel systeem is waterdicht. Persoonlijk spreek ik liever van een antidronegordel. Zoals we tijdens de Koude Oorlog een luchtafweergordel van Noorwegen tot Turkije hadden tegen vliegtuigen.”

F-35

Zo’n antidronegordel is een netwerk van systemen die aan elkaar zijn gekoppeld. Het kent een gelaagde opbouw. „Het bestaat uit sensoren die binnendringende drones volgen, systemen die de navigatie ervan storen en die eventueel de besturing ervan overnemen. Helpt dat niet, dan moet je ’m neerschieten. Dat kan met kogels, granaten en laser. Eventueel kun je opschalen naar raketten of zelfs een F-35-gevechtstoestel de lucht in sturen”, legt Wijninga uit.

De antidronegordel gaat dan ook bestaan uit een mix van systemen. „Kleine drones haal je met een ander systeem omlaag dan grote. Tegen grotere drones helpt de standaard luchtafweer. De Russische Gerberadrones, die pas Polen binnenvlogen, kun je prima neerhalen met een luchtafweerwapen. Bij daglicht voldoet een standaard mitrailleur, maar ’s nacht heb je een gespecialiseerd radargestuurd systeem nodig.”

De militair specialist wijst op het Nederlandse bedrijf Robin Radar Systems. Dat maakte oorspronkelijk radarsystemen om de vogeltrek in kaart te brengen voor de luchtvaart. „Hun systeem is doorontwikkeld en kan nu ook kleine drones detecteren. Je kunt dat koppelen aan een systeem om de drone onschadelijk te maken. Daarvoor heeft Nederland het Skyguard-luchtafweersysteem aangeschaft, een radargestuurd snelvuurkanon van de Duitse fabrikant Rheinmetall. Dat wordt naar verwachting in 2028 geleverd.”

Noodzaak

Wijninga ziet de noodzaak van het initiatief zeker in. „De inzet van drones bij de oorlogvoering in Oekraïne heeft een enorme vlucht genomen. Daar kan Europa de ogen niet voor sluiten.”

Zeker de Midden-Europese landen die grenzen aan Oekraïne lopen volgens hem een groot risico. Polen heeft recent al te maken gehad met luchtruimschendingen door pakweg negentien drones van Russische herkomst. Door het Estlandse luchtruim raasden onlangs drie Russische MiG’s. Er zijn tal van incidenten geweest met drones in Duitsland, Denemarken, Noorwegen, Roemenië en Moldavië.

Voor Midden-Europa is een antidronegordel pure noodzaak. „Op dit moment hebben die schendingen zo regelmatig plaats, dat we er in Europa grote problemen door kunnen krijgen”, vreest Wijninga. „Er hoeft maar een drone op een passagiersvliegtuig te botsen en de ramp is niet te overzien.”

Ook kan een incident snel escaleren. „Stel dat er in Polen grote schade was ontstaan en er slachtoffers waren gevallen bij het recente drone-incident. Dan had Polen dat kunnen opvatten als een oorlogsdaad van de Russen.”

Eigen veiligheid

West-Europa moet daarnaast ook denken aan de eigen veiligheid. „We zijn kwetsbaar”, vervolgt de militair specialist. Behalve de Oost-Europese grens moeten ook luchthavens, havens –zoals die in Rotterdam–, energiecentrales, industrie en datacenters worden beschermd tegen drones.

Afgelopen week werden vijftien drones waargenomen boven het militaire terrein van de basis van Elsenborn in België. Ook legde een dronemelding de luchthaven van München in Duitsland plat. „En als er een luchtballon afdrijft richting Schiphol, ontstaat er paniek. Dan wordt er een startbaan gesloten. Want je wilt niet dat er iets misgaat.”

De Europese Unie verwacht de ”drone wall” in 2028 in bedrijf te hebben. Maar dat gaat de Letse premier Evika Silina veel te langzaam. Zij wil volgend jaar al over zo’n systeem kunnen beschikken. „Maar de wachtlijsten voor deze systemen groeien”, weet Wijninga. Hij schat in dat een termijn van drie jaar om een antidronegordel te bouwen „vrij realistisch” is.

Steeds slimmer

Zo’n systeem moet continu up-to-date worden gehouden. „De Russen worden steeds slimmer in het ontwijken van luchtverdedigingssystemen”, signaleert de militaire specialist. „Ze vallen Oekraïne massaal aan. Met decoy-drones houden ze de luchtafweer bezig, terwijl drones met explosieven er in groten getale doorheen komen en op de grond slachtoffers maken.”

De technische ontwikkeling van drones en antidronesystemen gaat razendsnel, weet Wijninga. „Het is een continue technische wapenwedloop, waarin een aanpassing aan het systeem van de tegenstander voortdurend om een effectieve tegenreactie vraagt.”

Hij ziet ook dat de droneproductie in de EU enorm is opgeschroefd. „Het gaat echt niet meer om de drones die je koopt bij de Mediamarkt. Ze zijn flink doorontwikkeld. En je ziet nu al dat Europese landen, waaronder Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, samenwerkingscontracten zijn aangegaan met Oekraïense bedrijven. Zij hebben gevechtservaring en kennis van de Russische dronesystemen.”