De Nederlandse Spoorwegen kunnen het met de vakbonden niet eens worden over de nieuwe cao. De bonden eisen zo’n 7 procent loonsverhoging. Het spoorbedrijf wilde eerst niet meer dan 2 procent geven. Inmiddels is dat 3 procent. Ter vergelijking: het gemiddelde dat dit jaar in cao’s in andere sectoren wordt afgesproken, ligt op bijna 4 procent. Volgens de bonden biedt NS het personeel te weinig compensatie voor de inflatie en dat betekent dat de koopkracht achteruitgaat. Een hoger loonbod zou het werk aantrekkelijker maken, en dat is nodig, want er is al een tekort aan machinisten en conducteurs.

Overigens kreeg het NS-personeel er in 2022 na acties 9,25 procent bij en in de cao die in maart dit jaar afliep, was dat gemiddeld 6,6 procent. Daardoor stegen de personeelskosten in vier jaar tijd met bijna een derde. Het spoorwegbedrijf staat er financieel niet goed voor en daardoor worden treinkaartjes duurder.

Weekenddiensten

FNV Spoor benadrukt dat een goede cao niet alleen belangrijk is voor NS-personeel, maar ook voor reizigers. Wie goed zorgt voor zijn mensen, zorgt ook voor een betrouwbare dienstregeling, stelt een woordvoerder. „Nu vertrekken bij de NS veel nieuwe mensen meteen na hun opleiding vanwege de lage instapsalarissen. Het duurt wel twintig jaar voordat een werknemer de hoogste trede bereikt en ze moeten al die tijd zware roosters draaien met veel weekenddiensten.”

De werkgever moet over de brug komen, vindt de bond. „Als de NS na de stakingen van morgen nog niet aan de verwachtingen van onze leden tegemoetkomen, zullen er al snel nieuwe stakingen volgen. Ook landelijke stakingen sluiten we daarbij niet uit.”

Ook VVMC, de grootste spoorvakbond, riep zijn leden in de regio’s Oost en Noordwest op het werk 24 uur neer te leggen. Om in de rest van Nederland zo veel mogelijk treinen te laten rijden, pasten de NS de dienstregeling aan.

Afnemend begrip

Het CNV deed dinsdag niet mee aan de staking, omdat de NS „een verbeterd cao-bod” hebben gedaan. De NS stellen nu voor de looptijd van de cao te verkorten van 27 tot 24 maanden. Daarin biedt het bedrijf twee loonsverhogingen: 3,25 procent met terugwerkende kracht vanaf 1 maart 2025 en 2,75 procent per 1 maart 2026. „Dat is nog altijd minder dan de inflatie”, constateerde het CNV. „Verder hebben de NS een beter voorstel gedaan voor de zwaarwerkregeling.”

De bond accepteerde de uitnodiging van de NS om het overleg te hervatten. „We willen hiermee het signaal aan de NS geven dat we het overleg een serieuze kans willen geven. We gaan er alles aan doen om zo snel mogelijk tot een nieuwe cao te komen en verdere acties op het spoor te voorkomen.”

Reizigersvereniging Rover vindt een vierde treinstaking in twee weken tijd „te veel”. Volgens directeur Freek Bos zijn de gevolgen te ernstig, zeker voor mensen zonder alternatief. Onder de reizigers neemt het begrip voor de stakingen af, stelt Rover. Bos bood aan te bemiddelen. Hij wijst erop dat ook aangekondigde stakingen die niet doorgingen overlast veroorzaakten. „Chaos creëren bij de NS hoort bij actievoeren, maar de reiziger is geen speelbal waarbij acties aan- en afgekondigd kunnen worden.”

Herexamens

De treinstaking zorgde dinsdag voor wat extra drukte op de weg. Toen de ochtendspits voorbij was, stonden er om 10.30 uur nog zeventien files met een gezamenlijke lengte van zo’n 65 kilometer.

Op het Hoornbeeck College ondervond een aantal studenten hinder van de staking, meldt een woordvoerder. De school heeft onder meer vestigingen in Amersfoort, Apeldoorn en Kampen.

De Overijsselse scholengemeenschap Greijdanus, met vestigingen in Enschede, Hardenberg, Meppel en Zwolle, heeft vorige week aangegeven alle leerlingen op school te verwachten. „Mocht dat niet mogelijk zijn, dan konden ouders dat langs de reguliere weg aangeven”, stelt een woordvoerder. „Een enkele leerling vroeg thuis te mogen blijven omdat hij maar één of twee lesuren had, maar verder is iedereen gewoon aanwezig.” Dinsdag startten de herexamens. „Ook daar hebben we geen problemen. Mochten die er wel zijn, dan hopen we dat het thuisfront alles op alles zet om zoon of dochter toch op school te krijgen.”

De leerlingen die niet in het examenjaar zitten, hebben volgende week een toetsweek. „Als er dan weer stakingen zijn, gaan we dat zeker merken.”

De staking raakte ook het internationale treinverkeer van en naar Amsterdam Centraal. De Eurocity Direct, IC Berlijn, Eurostar Londen en de Nightjets bleven aan de kant. Voor de Eurocity (die in Rotterdam start), Eurostar Parijs en de ICE-treinen stonden wel ritten gepland, al kon er volgens de NS sprake zijn van uitval. Er reden geen treinen over de hogesnelheidslijn tot Rotterdam. Er reden wel, zoals tijdens andere stakingen, vier sprinters per uur tussen Amsterdam Centraal en Schiphol Airport.